null Beeld

PREMIUMcolumn

José: “Op je vijftigste moet je afscheid nemen van de illusie dat je jong bent”

José Rozenbroek

José gaat naar een toneelstuk over het leven van Annie Ernaux, maar het had ook zomaar haar leven kunnen zijn.

Helaas is-ie bijna overal uitverkocht, anders zou ik tegen alle vrouwen in Nederland willen zeggen: ga naar De jaren, de theatervoorstelling naar het gelijknamige boek van Annie Ernaux. De Franse schrijver van wie ik nog nooit had gehoord tot ze vorige maand de Nobelprijs voor literatuur won.

In dit toneelstuk spelen vijf fenomenale actrices, tussen de twintig en tachtig jaar, scènes uit het leven van Ernaux, geboren in 1940, tegen het decor van de tijd waarin haar leven zich afspeelt. Kinderjaren in een arbeidersgezin tijdens en na de oorlog. Het jonge meisje dat reikhalzend uitziet naar borsten en bloed. De ruwe ontmaagding die meer op een verkrachting lijkt. De student die in een onbewaakt ogenblik zwanger wordt. De blinde paniek, de illegale abortus, de foetus tussen haar bloederige dijen. De jaren met kleine kinderen waarin ze nooit aan zichzelf toekomt. De gescheiden vijftiger, die wild door de kamer danst en minnaars nodig heeft om zich gezien te voelen.

De radio wordt een transistor wordt een walkman wordt een iPod. Feministische golven rollen af en aan. Oorlogen en conflicten komen en gaan. Haar haren worden grijs, haar lichaam wordt ronder en zachter, haar blik milder en wijzer. Aan het einde kijkt ze terug op haar leven, dat doodgewone en toch zo unieke leven. Ze koestert haar herinneringen, ze probeert vast te houden wat in de tijd dreigt weg te glippen.

Bijna alle scènes roepen herinneringen op aan scènes uit mijn eigen leven. Mijn eigen kindertijd in dat woelige grote gezin, waarin ik onder tafel de gesprekken van de grote mensen afluisterde. Dat verlangen naar volwassenheid op mijn dertiende. Mijn ontmaagding op mijn zestiende door een skileraar, geen verkrachting, maar liefdevol was anders. Hoe ik die nacht een teentje brak toen ik het donzen dekbed wegschopte en mijn voet stootte tegen het houten voeteneinde van het bed. Ik durfde niet te zeggen dat het pijn deed.

De geboorte van mijn dochters, de meest ontzagwekkende momenten in mijn leven. Mijn eigen scheiding. Mijn eigen minnaars. Mijn eigen boze jaren. Ik ben nu in de zestig en het klinkt raar, maar ik ben blij dat ik niet tien jaar jonger ben. Op je vijftigste moet je nog afscheid nemen van de illusie dat je jong bent, schudt de overgang je hormonen door elkaar, zeil je woedend door het leven en rijd je bakfietsmoeders klem wanneer ze te veel plek op het fietspad innemen.

Nee, zestig zijn bevalt me goed. Dit zijn jaren om te oogsten. Ja, ik ben oud, maar niet zo oud dat mijn lichaam belemmeringen opwerpt. Ik ben vrij. Ik heb mijn kinderen en mijn geliefde, maar ik hoef voor niemand te zorgen. Als ik wil kan ik morgen mijn koffer pakken en de wereld rondreizen. Ga ik niet doen, ben je gek, veel te veel lieve mensen en leuke dingen die me hier houden, maar het zóu kunnen.

Ja, geef me nog twintig, vijfentwintig jaren van dit lastige, mooie, doodgewone, unieke leven.

Bladenmaker en journalist José Rozenbroek is een nieuwsjunk. Elke week schrijft ze voor Libelle een column over wat haar opvalt en waarover ze zich opwindt.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden