PREMIUM

Elizabeth: de ultieme koningin, die eigenlijk nooit koningin had moeten worden

Koningin Elizabeth bij Balmoral Castle met een van haar corgis, 28 september 1952 Beeld Bettmann Archive
Koningin Elizabeth bij Balmoral Castle met een van haar corgis, 28 september 1952Beeld Bettmann Archive

In haar 96 jaar is ze geliefd en verfoeid geweest. Zag ze vijftien premiers komen en gaan (de laatste twee dagen geleden nog). Kreeg ze vier kinderen, acht kleinkinderen en twaalf achterkleinkinderen. Kende ze net als ieder ander hartzeer. En bleef ze, tot het bittere eind, het stiff upper lip hebbende powerhouse van de Britse kroon. Het leven van Elizabeth Alexandra Mary Windsor, koningin Elizabeth II, in vogelvlucht.

Claudia WitteveenBettmann Archive

Het ging al een tijdje niet meer zo goed. Het enorme verlies van de liefde van haar leven, prins Philip, hakte erin. Net als de pandemie. En simpel genoeg ook haar hoge leeftijd. De laatste jaren zagen we haar steeds minder vaak. Niet dat ze het koningschap om zoiets eenvoudigs als haar oude dag zou overdragen aan zoon Charles (73). Ze zag het als een levenslange taak, gaf aan alleen God de keuze wanneer die er precies op zou zitten. Dat bleek op 8 september 2022 te zijn. In haar zeer geliefde Schotse kasteel Balmoral blies koningin Elizabeth, in aanwezigheid van haar zoon, koning Charles III, haar laatste adem uit. Op de plek waar ze als nieuwbakken en onverwachte prinses al zoveel troost vond.

Koningin Elizabeth II en prins Charles tijdens de State Opening of Parliament in Westminster, 14 oktober 2019 Beeld Getty Images
Koningin Elizabeth II en prins Charles tijdens de State Opening of Parliament in Westminster, 14 oktober 2019Beeld Getty Images

Toekomst bepaald

Die sterke koningin die ze uiteindelijk zeventig jaar lang is geweest, de ultieme koningin, de meetlat waar alle andere koningen en koninginnen ter wereld langs werden gelegd; het had aanvankelijk niet zo moeten zijn. Toen Elizabeth geboren werd, was ze derde in de lijn der troonopvolging. Haar opa George V was koning, haar oom Edward zou het ooit worden.

En werd het ook. Voor nog geen jaar. Hij werd in die tijd namelijk verliefd op de gescheiden Amerikaanse socialite Wallis Simpson, met wie hij niet mocht trouwen en voor wie hij uiteindelijk razendsnel de troon weer opgaf. Elizabeths vader Albert werd alsnog koning (George VI). En Elizabeths toekomst, ze was toen elf, was in één klap voor de rest van haar leven al voor haar bepaald.

Koningin Elizabeth en prins Philip met hun kinderen, prins Andrew (midden), prinses Anne (links) en Charles, in de tuin van Balmoral Castle in Schotland, 8 september 1960 Beeld Bettmann Archive
Koningin Elizabeth en prins Philip met hun kinderen, prins Andrew (midden), prinses Anne (links) en Charles, in de tuin van Balmoral Castle in Schotland, 8 september 1960Beeld Bettmann Archive

Nog even kind zijn

Het was juist in die eerste jaren dat ze, samen met zusje Margaret, die ook ineens in de wereldwijde spotlights was komen te staan, haar toevlucht zocht in het Schotse kasteel Balmoral. Het zomerverblijf van de familie, de plek waar ze lekker de natuur in konden. De enige plek waar ze zich niet bekeken voelden, waar ze nog even gewoon kinderen konden zijn.

Heel even dan, want al op haar dertiende werd ze tot over haar oren verliefd op prins Philip van Griekenland. Na jaren vol romantische brieven, kondigden ze op haar 21e hun verloving aan. Ze trouwden een jaar later, en weer een jaar later werd hun eerste zoon Charles geboren. Een troonopvolger die wél geboren werd als troonopvolger. Prinses Anne (72) volgde, waarna het noodlot toesloeg: Elizabeths geliefde vader bleek ziek te zijn.

Hij overleed in 1952, nog maar 56 jaar oud. Elizabeth was toen 25. En al koningin. Uiteindelijk zou ze dat zeventig jaar, zeven maanden en twee dagen blijven. Ze verbrak allerlei records en vierde eerder dit jaar nog haar Platinum Jubilee. Zeventig jaar op de troon.

Prinses Elizabeth en prins Philip tijdens hun honeymoon in Hampshire, 24 november 1947   Beeld Getty Images
Prinses Elizabeth en prins Philip tijdens hun honeymoon in Hampshire, 24 november 1947Beeld Getty Images
Queen Elizabeth en prins Philip op Coronation Day in Buckingham Palace, 1953.  Beeld Getty Images
Queen Elizabeth en prins Philip op Coronation Day in Buckingham Palace, 1953.Beeld Getty Images

Ups en downs

Ieder mens kent in zeventig jaar tijd ups en downs, en dat was voor Elizabeth zeker niet anders. De ‘ups’: ze kreeg als koningin nóg twee kinderen, prins Andrew (62) en prins Edward (58). En later een hele rits kleinkinderen en nog meer achterkleinkinderen. Ze bleef over de hele linie zo fit als een hoentje. Met een zeer gezonde dosis humor ook nog.

En ze mocht in totaal 73 mooie, getrouwde jaren slijten met Philip. Hij overleed in april 2021, vlak voor wat zijn honderdste verjaardag zou zijn geweest. Ook haar koningschap bleef opmerkelijk smetteloos, gezien het zeventig jaar duurde. Natuurlijk kende de royal family de nodige populariteitscrises (welk koningshuis is er immuun voor?), maar eigenlijk was Elizabeths handelen rondom de dood van prinses Diana haar grootste misstap.

Queen Elizabeth bij de uitvaart van prinses Diana Beeld Tim Graham Photo Library via Get
Queen Elizabeth bij de uitvaart van prinses DianaBeeld Tim Graham Photo Library via Get

Woelig maar onbesproken privéleven

Achter de voordeur was het een ander verhaal, voor Elizabeth. Al heeft ze haar woelige privéleven nooit besproken, ze kende veel verdrietige tijden. Waar ze zich wél eens over uitsprak, was het hartzeer rondom de scheidingen van drie van haar vier kinderen. Alle drie in 1992, het jaar dat de koningin later openlijk haar annus horribilis zou noemen.

Vijf jaar later verongelukte Diana. Dat op Buckingham Palace de vlag niet halfstok ging en Elizabeth en Philip samen met prins William (toen 15) en prins Harry (toen 12) dagenlang in Schotland verbleven zonder zich te laten zien, viel bij veel landgenoten helemaal verkeerd. Hier kwam haar stiff upper lip de koningin eens niet van pas: het gebrek aan getoonde emoties werd haar kwalijk genomen. Al maakte haar televisiespeech de dag voor Diana’s begrafenis ook wel weer veel goed.

Prinses Anne, prinses Diana en Queen Elizabeth bij de première van David Leans film  'A Passage To India’, 18 march 1985 Beeld Getty Images
Prinses Anne, prinses Diana en Queen Elizabeth bij de première van David Leans film 'A Passage To India’, 18 march 1985Beeld Getty Images
De royal family tijdens een picknick bij Balmoral Castle Beeld Bettmann Archive
De royal family tijdens een picknick bij Balmoral CastleBeeld Bettmann Archive

Andrew en Harry

Natuurlijk waren er in zeventig jaar allerlei verliezen en verdrietige periodes, maar de laatste jaren kreeg Elizabeth het extra zwaar. Jarenlang woedde er een storm rondom haar tweede (en volgens insiders favoriete) zoon, prins Andrew, en zijn banden met Jeffrey Epstein en Ghislaine Maxwell. In januari van dit jaar moest ze hem zijn eretitels én Royal Highness-status afnemen.

Ook recent, het vertrek van prins Harry en zijn vrouw Meghan uit de koninklijke familie, deed haar verdriet. En natuurlijk het grote verlies van Philip. “Grief is the price we pay for love”, zei ze jaren eerder eens. Woorden die vast nog wel eens door haar hoofd gespookt zullen hebben, dit afgelopen jaar.

Meghan, prins Harry en Queen Elizabeth bij de Queen's Young Leaders Awards Ceremony in Buckingham Palace, 26 juni 2018 Beeld Getty Images
Meghan, prins Harry en Queen Elizabeth bij de Queen's Young Leaders Awards Ceremony in Buckingham Palace, 26 juni 2018Beeld Getty Images

Aanhoudend meer frêle

Te midden van al haar privéstormen werd er regelmatig gefluisterd dat ze nu toch wel eens met pensioen zou kunnen. Maar koningin Elizabeth bleef standvastig, zoals ze dat eigenlijk altijd was. De laatste jaren trok ze zich wel steeds meer terug uit het publieke leven. Deels door de pandemie, deels om Charles langzaamaan iets meer de ruimte te geven.

Ze ging op Windsor Castle wonen en was steeds minder op Buckingham Palace. Zagen we haar wel, dan zagen we dat ze aanhoudend fragieler leek te worden. De laatste foto’s van Elizabeth, die met woman of the hour Liz Truss (de kersverse premier van Groot-Brittannië), zijn daar een voorbeeld van. Insiders spraken steeds vaker hun zorgen uit over de gezondheid van de koningin. En ze moest steeds vaker verplichtingen afzeggen omdat het niet meer ging.

Queen Elizabeth op het balkon van Buckingham Palace tijdens de Trooping the Colour parade, 2 juni 2022 Beeld Getty Images
Queen Elizabeth op het balkon van Buckingham Palace tijdens de Trooping the Colour parade, 2 juni 2022Beeld Getty Images

Haar geliefde Balmoral

Toch wist ze tegelijkertijd van geen ophouden. Na de viering van haar jubilee in juni liet ze haar volk nog weten: “Ik blijf toegewijd in jullie dienst, zo goed als ik dat kan, gesteund door mijn familie.” Het was twee dagen voor haar dood dat ze Truss én diens voorganger Boris Johnson nog de hand drukte, op Balmoral. Daar zat Elizabeth in het staartje van haar zomervakantie, waarvoor ze nog elk jaar terugkeerde naar het Schotse landgoed.

Ze had ongetwijfeld graag nog langer door willen gaan, van ophouden wist ze immers niet. Maar uiteindelijk ging ze, donderdagmiddag, op Balmoral. Op de plek die haar misschien wel het dierbaarst was van allemaal, door haar familie ‘de plek waar ze het gelukkigst is’ genoemd. Hopelijk vinden zij troost in misschien wel Elizabeths mooiste woorden ooit: “While we may have more still to endure, better days will return. We will be with our friends again; we will be with our families again; we will meet again.”

Queen Elizabeth bij een paardenwedstrijd in Windsor, 15 mei 2015 Beeld Getty Images
Queen Elizabeth bij een paardenwedstrijd in Windsor, 15 mei 2015Beeld Getty Images

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden