null Beeld

Hoe echt is de hitserie ‘The Crown’ over het leven van de Britse Royals?

De Netflix-serie The Crown over het leven van koningin Elizabeth II staat bol van drama en glamour. Maar hoeveel van wat we zien is écht zo gebeurd? Tipje van de sluier: véél!

Claudia Witteveen

Er wordt briljant in geacteerd en kosten noch moeite zijn gespaard om het er allemaal prachtig uit te laten zien. Maar het zijn vooral de affaires, de ruzies, liefde, het verdriet, de rouw en macht, heel veel macht wat The Crown zo ontzettend fijn maakt om naar te kijken. Maar hoe soapy die dingen zo op een rij misschien ook klinken, het zijn óók de ingrediënten van het échte leven van koningin Elizabeth. Gevalletje ‘the truth is stranger than fiction’: hoe absurder de verhalen in de serie lijken, hoe waarschijnlijker het is dat ze waargebeurd zijn.

Leugentje om bestwil in The Crown

The Crown, aflevering één, seizoen één begint met een leugen. We zien koning George VI in de badkamer bloed ophoesten. Buckingham Palace, 1947 staat er in beeld. Een veeg teken dat het op korte termijn slecht afloopt met de vader van Elizabeth. Hij overleed in 1952 aan de gevolgen van longkanker. Maar hij kreeg die diagnose pas in 1951. En bewijs dat hij al in 1947 wist dat het foute boel was, is er niet. Welkom in de wondere wereld van The Crown, waar de geschiedenis vakkundig vermengd moet worden met storytelling. Het mag een leugentje om bestwil

heten, want we weten wél direct wat er op het spel staat: de koning is ziek, en zijn dochter wordt daardoor sneller dan verwacht koningin. Het is een trucje dat The Crown wel vaker toepast. Ja, de serie vertelt het echte verhaal van de Windsors. Maar met jaartallen wordt soms best een beetje gesjoemeld, zodat bedenker Peter Morgan (ook de man achter de film The Queen, waar Helen Mirren in 2007 een Oscar voor won) ook nog een beetje zijn eigen stempel kan drukken op het wel en wee van Elizabeth en haar familie.

Eindelijk: Diana komt eraan

Natuurlijk werd met spanning uitgekeken naar seizoen vier: vanaf toen deed prinses Diana dan eindelijk haar intrede in de serie. Het vijfde en laatste seizoen volgt pas in 2023 en beslaat de periode tot aan de millenniumwisseling. Boezemde dat Elizabeth en Charles angst in? Wat zouden William en Harry ervan vinden dat hun moeders verhaal opnieuw in de spotlights komt te staan? De eerste drie seizoenen leerden ons dat ze zich niet druk hoeven te maken over een te sensatiebeluste weergave van de werkelijkheid. Bij The Crown hebben ze realisme hoog in het vaandel. Peter Morgan en zijn tienkoppige researchteam weten keer op keer de wonderlijkste verhalen op te diepen uit de geschiedenis van de Windsors. Verhalen die bijna te mooi lijken om echt waar te zijn. Bijna. Want hoewel menig kijker zich weleens zal afvragen hoe overdreven de verhaallijnen in The Crown zijn en hoezeer de geschiedenis wordt herschreven voor ons kijkgenot, is het antwoord op die vraag: mondjesmaat.

Lang niet alles háált The Crown

Echte kritiek op hoe de verhalen van de royals worden verteld, is er, op wat gemopper over geschuif met jaartallen na dan, maar amper geweest. En dan ging het bijna altijd om kritiek op wat de makers van de serie hadden weggelaten, niet om wat ze wél lieten zien. De ontvoering van prinses Anne in 1974 is een goed voorbeeld. Het kon volgens kenners niet anders of dat werd een van de spannendste afleveringen van heel seizoen drie. Maar er werd met geen woord over gerept. Het geeft maar aan hoezeer tien uur televisie per decennium vraagt om een rood pennetje.

De verhalen die de serie wél halen, zijn dan ook niet de minste en worden met veel zorg geselecteerd. Daar ligt de grote kracht van The Crown: verhalen moeten niet alleen de geschiedenis van de Windsors in beeld te brengen, maar ook hun persoonlijkheden steeds iets verder uitdiepen. We willen een uniek kijkje in de gouden kooi én de psyche van de familie. Anders keken we wel naar een documentaire. The Crown is en blijft fictie, zij het uitstekend onderzocht door dat toegewijde team van researchers én historisch consultant Robert Lacey, die verschillende boeken schreef over de Windsors. Hij is heel duidelijk over wat ze proberen te doen in The Crown: “Het is geen chronologische vertelling van de geschiedenis, dat is al vaak genoeg gedaan. Wij maken een drama, waarin we bepaalde aspecten van hun levensverhalen uitlichten.”

Provoceren is niet de bedoeling

Daarbij vinden de makers het vooral heel belangrijk dat de details kloppen. De outfits worden met enorme zorg nagemaakt. Als het even kan, wordt de serie opgenomen op de echte locaties (de investiture van Charles bijvoorbeeld werd écht geschoten bij Caernarfon Castle in Wales) of toch in elk geval in echte landhuizen met royal air. Speeches worden bijna woord voor woord en beweging voor beweging nagedaan. En de acteurs worden enorm gestimuleerd om alles te weten te komen over wie ze spelen. “Zo krijgen ze geld om zo vaak ze maar willen uit eten te gaan met iedereen die de mensen die ze vertolken ooit heeft gekend”, aldus Lacey. Juist de details doen ertoe, vindt hij. “Die raken in de geschiedenis vaak verloren. Mensen verwarren geschiedenis en verleden, maar dat zijn twee heel verschillende dingen. Details die voor de geschiedenisboeken niet belangrijk zijn, zijn voor ons verhaal juist van levensbelang.”

Morgan schrijft al die verworven details vervolgens eigenhandig aan elkaar om een totaalplaatje te vormen. Inclusief drama, maar nooit met te veel. “Het is nooit onze bedoeling om te provoceren”, zegt hij zelf. “We willen de relaties van deze mensen zo waarheidsgetrouw mogelijk neerzetten.”

Dat lukt alleen door óók vrijheden te nemen. Wat te doen met de hardnekkige roddels over Philips womanizing en de meer dan vriendschappelijke band van Elizabeth met haar paardenman Porchey? Moest daar, omdat er officieel niets is bevestigd, dan helemaal aan worden voorbijgegaan? Nee, ook voor geruchten moest een plekje komen. Die horen ook bij het verhaal van de familie. Of ze dat nou willen of niet.

De waarheid rond de moeder van Philip

Gelukkig bood de officieel bevestigde geschiedenis van de royal family meer dan genoeg moois. Hun levens zitten bomvol verhalen die je zo mooi niet kunt verzinnen. Het waanzinnige verhaal van prins Philips moeder Alice bijvoorbeeld. Nee, zij gaf nooit een interview aan een Britse krant (zoals in seizoen drie) en kwam ook niet als non gekleed naar de royal wedding (zoals in seizoen één). Maar door dat te doen, kreeg de serie wél de ruimte om haar levensverhaal uitgebreider vorm te geven. Het was de moeite waard, want verder waren de gekste details uit het leven van Alice van Battenberg allemaal volledig waar. Ze kreeg wél de diagnose schizofrenie, werd wél behandeld door Sigmund Freud, ontsnapte wél uit een sanatorium, hielp Joodse gezinnen wél onderduiken tijdens de Tweede Wereldoorlog, startte daar wél een nonnenorde en ging na de militaire staatsgreep in Griekenland in 1967 wél bij Philip en schoondochter Elizabeth inwonen in Buckingham Palace.

Een punt erachter na seizoen vijf

Naast dit soort pareltjes blijven de makers natuurlijk ook met vragen zitten. Vooral over hoe de royals achter gesloten deuren moeten hebben gereageerd op wereldgebeurtenissen, venijnige roddels en hartzeer. “Het mooie aan de royal family is dat iedereen altijd weet waar ze precies waren, op welke dag dan ook”, stelt Morgan. “Daar bestaat totaal geen mysterie over. Daarna is het een kwestie van het een met het ander verbinden.”

Dat is hem wel toevertrouwd, zegt actrice Claire Foy, die Elizabeth vertolkte in seizoen één en twee. “Peter weet alles: wie op welk moment in welk land zat, en wat ze daar dan precies deden. Het enige wat niet uit onderzoek stamt, is wat ze precies gezegd moeten hebben. Daar komt zijn kunde als schrijver om de hoek kijken. Hij schrijft het verhaal aan elkaar, geeft ze echt een stem.”

En hoezeer de Windsors er zelf ook voor vrezen, hij maakt ze óók een stukje menselijker. “Ik vond nooit zoveel van Elizabeth, ze hoort in Engeland gewoon bij het meubilair”, stelt actrice Olivia Colman, die haar in seizoen 3 en 4 speelt. “Maar in de loop van de serie ben ik echt van haar gaan houden, ze is eigenlijk ontzettend cool. Ik geloof dat The Crown zorgt voor een stuk meer sympathie voor de Windsors.”

Morgan gelooft dat ook. Mits hij genoeg afstand kan houden van de actualiteiten, die er de laatste jaren natuurlijk volop zijn geweest in het Britse koningshuis. Na seizoen vijf zet hij er een punt achter. Al sluit hij niet uit dat hij over heel wat jaren nog weer eens terug zal keren naar The Crown om het verhaal van Will, Kate, Harry en Meghan op te tekenen. Zijn beredenering: “Je kunt recente incidenten niet onder de loep nemen in serievorm. Je moet echt tien tot twintig jaar afstand nemen. Soms nog veel langer.”

Wij wachten met smart.

Drie keer Elizabeth

De toen nog grote onbekende Claire Foy (36) mocht een jonge Her Majesty spelen in seizoen één en twee. Oscarwinnares Olivia Colman (46) neemt de honneurs waar voor seizoen drie en vier. En in seizoen vijf, het laatste seizoen van The Crown, maakt acteerzwaargewicht Imelda Staunton (64) haar opwachting. Wat deze drie toch zeer uiteenlopende Elizabeths gemeen hebben? Nou, ze hadden alle drie vooraf niet buitengewoon veel op met de royal family.

En ze zijn doorwrongen van het idee dat Her Majesty hun werk waarschijnlijk via welke weg dan ook vanzelf onder ogen krijgt. Of zoals Foy het zelf verwoordde aan de start van haar Crown-avontuur: “Als ik haar ooit nog eens ontmoet, kan het zomaar zijn dat ze zegt dat ze het vreselijk vindt wat ik heb gedaan. En eerlijk is eerlijk: dan staat ze volledig in haar recht.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden