In 10 stappen

De tuin winterklaar

null Beeld Dewie Drolenga
Beeld Dewie Drolenga

Je zou het niet zeggen, maar juist nú is er genoeg te doen in de tuin. Want veel bollen, struiken en bomen die in het najaar worden geplant, zijn sterker en mooier in het voorjaar.

1. Inspectie

Komen de pioenrozen nauwelijks tot bloei in de schaduw? Of moet er een jasmijnstruik naast de schutting komen? Oktober is bij uitstek de maand om de tuin opnieuw te bekijken en de beplanting onder handen te nemen. Veruit de meeste vaste planten en heesters gaan tijdens de winter in rust om energie te sparen. De grond is nog warm van de zomer, zodat de wortels van nieuwe plantjes goed kunnen wortelen. Bovendien kiemen veel zaaibloemen, zoals klaprozen, het best als ze eerst een koude periode meemaken. Alle reden dus om nú, voor de vorst, tuinplanten te verhuizen of te planten.

null Beeld

2. Verkassen doe je zo

Bij het verplanten van een heester, (kleine) boom of borderplant is het even doorpakken. De kluit van de plant mag namelijk niet te lang boven de grond zijn. Verplaats je bijvoorbeeld ridderspoor naar een nieuwe plek? Maak dan vóór het uitgraven eerst het nieuwe pootgat, ongeveer twee keer zo breed en diep als de grootte van de wortelkluit. Graaf daarna de plant op ruime afstand uit, zodat de wortels niet onnodig worden beschadigd. Laat vastklevende grond gewoon zitten. Staat de plant goed, stort dan de ruimte naast de kluit vol met compost, druk goed aan en geef ruim water. Tip: leg meteen een laag mulch rondom om de wortels te beschermen tegen kou.

null Beeld

3. Winterhard en wintergroen

Niet alle planten zijn (even) winterhard. Er zijn soorten die je niet in oktober kunt aanplanten omdat ze simpelweg de winter niet overleven. Iets om op te letten dus. Er zijn ook planten waarvan de wortels ondergronds wel overleven, zoals rozen of nagelkruid. Liever wat kleur in de tuin tijdens de koudste periode? Wintergroene soorten zijn vaak heesters als hulst en rododendron, of siergrassen. Planten met bessen, zoals de oranje vuurdoorn (Pyracantha coccinea), zijn een perfecte schuil- of nestplaats voor vogels. Merels en kramsvogels zijn gek op de besjes.

null Beeld

4. Een border aanplanten

Beplantingsplan

Maak een plattegrond op schaal van de border. Let op de kleuren: ga je voor contrasterende kleuren of juist een harmonieuze border? Twee of drie kleuren pakt vaak goed uit. Ook het gebruik van siergrassen is een tip, want die blijven het hele jaar groen en geven veel body.

Planten kiezen

Beslis welke planten je wil plaatsen en houd hierbij rekening met de ligging ten opzichte van de zon. Drie tot vijf uur per dag zon geldt als halfschaduw, daarboven als volle zon, daaronder als schaduwrijk. Er zijn gemiddeld zes planten per vierkante meter nodig.

Grond verbeteren

Staan er nog resten van oude planten, haal deze dan eerst weg. Voldoende vocht en voeding is belangrijk om de planten een goede start te geven. De grondkwaliteit verbeter je door compost te vermengen met de bovenste laag grond.

Schikken

Plaats de plantjes nog in hun kweekpot op de plek waar ze moeten komen. Zo is in één oogopslag te zien of ze fijn combineren met hun buren.

In de grond zetten

Maak de pootgaten zo diep als de plant in de kweekpot staat. Haal de plant uit de pot, dompel hem een paar minuten in water en plaats direct in het pootgat. Vul aan met compost en geef nog extra water.

null Beeld

5. Tweede leven

Blad dat van de bomen valt is goed te gebruiken in de tuin. Veeg het bij elkaar in een rustig hoekje. Er komen veel insecten op af en daarmee ook vogels, op zoek naar wat eten. En met een beetje geluk komt een egeltje zijn winterslaap doorbrengen in de bladerhoop. Meteen een reden om die hoop bladeren de hele winter ongemoeid te laten. Nog een manier om blad nuttig te gebruiken is door het als mulch in te zetten. Verdord blad is heel geschikt om vaste planten van een beschermlaagje te voorzien tegen koud (vries)weer.

null Beeld

6. Wintersilhouet

Tip voor het najaar: sommige uitgebloeide planten hebben zo’n mooi silhouet dat je ze de hele winter wil laten staan. Denk aan zonnehoed (Echinacea), grote kaardebol (Dipsacus fullonum) en kogeldistel Echinops bannaticus ‘Taplow Blue’. Win-win, want ook vogels zijn hier blij mee. Onder andere putters, vinken en mezen weten de zaaddozen te vinden. De koppen van uitgebloeide zonnebloemen bieden ook een lekker maal: leg die het best los op een vogelvriendelijke plek in de tuin.

null Beeld

7. Bescherm-laagje

Mulch is in elk seizoen een aanwinst voor de tuin. Hete zomers en kou in de winter zorgen voor extremen waar veel planten niet tegen zijn opgewassen. Mulchen is niets anders dan de grond van border of bloempot bedekken met een beschermende laag van – meestal – organisch materiaal. ’s Zomers houdt die hitte tegen en vocht vast, ’s winters houdt deze kou tegen en warmte vast. De passiebloem heeft hier bijvoorbeeld baat bij, want deze vaste plant is zeker de eerste jaren in de tuin niet zo winterhard. Allerlei materialen zijn als mulch te gebruiken. Blad kan, maar ook zaagsel, grove houtsnippers, cacaodoppen (let op: giftig voor honden), compost of stro zijn prima geschikt.

null Beeld

8. Naar binnen

Staan er nog potten met kruiden en andere planten buiten? Haal ze naar binnen voordat de eerste vorst invalt. Potten geven te weinig isolatie tegen (strenge) vrieskou, dus laat deze planten overwinteren op een vorstvrije plek binnenshuis, zoals een serre. In het voorjaar, na ijsheiligen, kunnen de potplanten weer naar buiten.

null Beeld

9. De schaar erin

Staat er een winterharde appel- of perenboom in de tuin? Dan is de herfst (tot de late winter) de periode om deze te snoeien. Zaag dode takken en ook de grote, sterke takken eruit. De kleinere, ‘zwakkere’ exemplaren waar het fruit aan groeit, blijven behouden. Verwijder niet meer dan vijftien procent van alle takken, anders is herstel voor de boom extra zwaar. Steenfruitbomen als pruimen, kersen en perziken snoei je niet in deze periode vanwege de kans op loodglans (een schimmel). Haal wel beschadigd en dood hout weg.

null Beeld

10. Voorjaarsbloeiers

Wie vroege lentebloeiers in de tuin wil, gaat nu aan de slag met bloembollen. Ze hebben de winterkou nodig om in het voorjaar goed tot bloei te kunnen komen, vandaar dat ze het best voor eind november de grond in kunnen. Doe dit bij droog najaarsweer, want bij regen en vorst kunnen de bloembollen gaan rotten of kapot vriezen. Bekende soorten zijn tulpen, hyacinten en krokussen, maar je denk ook eens aan sneeuwroem (Chionodoxa), witte druifjes (Muscari botryoides ‘Album’) of winterakoniet (Eranthis hyemalis). Verspreid ze over de border of in een pot en laat je verrassen in het voorjaar. Planten doe je zo:
1. Zorg voor voldoende voeding in de bodem door deze om te scheppen en indien nodig te vermengen met compost.
2. Draai de bol met de punt naar boven en stop hem twee à drie keer de lengte van de bol in de grond. Het is handig om hiervoor eerst een pootgat te maken.
3. Houd een onderlinge afstand aan van 5 cm (kleine bollen) tot 10 cm (grote bollen). Bedek de bollen met aarde en een laagje mulch en geef ruim water.

null Beeld

3 bomen om nu te planten

Wij vroegen Intratuin-groenexpert Milo welke bomen het best tot hun recht komen als je ze in het najaar plant. Zijn tips:

Bloesempracht De sierkers of Prunus serrulata ‘Kanzan’ op stam. Verrast al in april met een wolk aan roze bloesem, als je ’m op tijd plant en laat genieten van de warme grond en regen in de herfst.

Ga voor groen De Ginkgo op stam is een Japanse notenboom die als je ’m in de herfst plant in de lente nóg eerder zijn bijzondere groene bladeren laat zien.

Blad en bloem De glansmispel (Photinia) wordt ook wel ‘Red Robin’ genoemd en combineert vlammend rode bladeren met witte bloemen. Deze boom is ideaal om in het najaar te planten.

Kijk voor meer inspiratie op intratuin.nl/voorsprong

null Beeld

WIN

Shoptegoed bij Intratuin

Aan de slag in de tuin met nieuwe planten en bloembollen? Ga naar libelle.nl/intratuin en maak kans op € 50,- shoptegoed bij Intratuin.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden