PREMIUMwat sport kan doen bij traumaverwerking

De helende kracht van bewegen

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Natuurlijk is psychische hulp belangrijk na een trauma. Maar Mirella, Susan en Sameena ontdekten dat sport en beweging ook kunnen helpen om je leven weer op de rit te krijgen. “Zwemmen is mijn medicijn.”

Merel BronsGetty Images

Mens sana in corpore sano: een eeuwenoud gezegde dat zo veel betekent als een gezonde geest in een gezond lichaam. Niets is minder waar, want je geestelijke gesteldheid hangt in grote mate samen met je fysieke conditie. Als je daarover nadenkt, is het niet zo gek dat er steeds vaker bij een mentaal trauma wordt aangeraden om (meer) te gaan bewegen of sporten.
Ilona van de Meent, onderzoeker en dans- en bewegingstherapeut in de psychiatrie, en Lisanne Koomen, onderzoeker en arts in opleiding tot psychiater, zijn verbonden aan het UMC Utrecht en doen onderzoek naar het verband tussen een gezonde leefstijl en je mentaal goed voelen. Dat deden ze onder andere in een organisatie voor mensen die begeleid wonen. “Deze bewoners zijn psychisch kwetsbaar en hebben te maken depressie, trauma en psychoses. Wij onderzoeken wat er gebeurt wanneer ze meer bewegen, maar ook wat het doet als ze stoppen met roken, gezonder eten en hun slaappatroon aanpassen”, vertelt Koomen. Hun eigen onderzoek loopt nog, maar uit eerdere onderzoeken blijkt dat verandering van leefstijl een grote invloed kan hebben op de mentale gezondheid.
In de psychiatrie is er de laatste jaren steeds meer aandacht voor beweging als therapievorm. Koomen: “De psychologie en psychiatrie waren altijd heel ‘talig’, het draaide om het gesprek met patiënten. Terwijl veel mensen het juist lastig vinden om hun emoties onder woorden te brengen. Door een andere benadering kunnen ze zich vaak beter uiten, en zijn ze beter in staat om te praten over dingen die zijn gebeurd. Er is gelukkig steeds meer aandacht voor deze aanpak.”

null Beeld

Klankkast

Van de Meent, die zelf dans- en bewegingstherapie geeft, merkt dat mensen door stress en trauma vastzitten. “Ze voelen allerlei emoties, maar kunnen die in therapie moeilijk onder woorden brengen. Door te sporten of bewegen ontspant het lijf, en dat is een eerste stap om te gaan praten en met de verwerking aan de slag te kunnen.” Een goed voorbeeld is een jonge vrouw die ze onlangs behandelde. Deze vrouw was mishandeld en voelde nog altijd veel pijn en angst over wat er was gebeurd, maar erover praten lukte niet. “Ik heb haar toen geholpen door middel van dans. Ze vond het in eerste instantie ongemakkelijk, maar toen we muziek uitkozen waar ze van hield, ging het bijna automatisch. Hoe meer ze bewoog, hoe meer haar lijf ontspande. Zo koppelde ze ook weer positieve ervaringen aan haar lichaam en kon ze haar trauma op een veilige manier loslaten. Ze kon er steeds beter over praten en leerde het een plek te geven.”
“Het is natuurlijk ook raar,” vinden Koomen en Van de Meent, “dat ons lichaam ons zó veel signalen geeft over hoe we ons voelen, maar dat we die signalen vaak in de wind slaan. Ons lijf is een klankkast. Als je bijvoorbeeld verliefd of zenuwachtig bent, voel je dat direct in je buik. Zo geeft je lichaam ook aanwijzingen dat je te maken hebt met stress, vermoeidheid of onverwerkte gebeurtenissen.” Dat het soms moeilijk is om daarnaar te luisteren én erop te reageren, ervaart Koomen zelf ook. “Als ik bijvoorbeeld moe ben, heb ik geen zin om naar mijn tennisles te gaan. Maar inmiddels weet ik dat als ik tóch ga, ik me na afloop juist minder moe voel. Zo is het ook slim om juist op een stressvolle werkdag tussen de middag even naar buiten te gaan voor een wandeling.”

Bewustwording

Uit onderzoek blijkt dat we naarmate we ouder worden meer stress ervaren, maar óók minder gaan bewegen. Van de Meent: “Het omslagpunt van minder bewegen ligt waarschijnlijk rond de puberteit. Bij onderzoek samen met het Amsterdamse NEMO Science Museum vroegen we mensen in alle leeftijden naar hun wekelijkse sport- en/of beweegactiviteiten. Kinderen op de basisschool hebben vaak twee keer per week gym, spelen drie keer per dag op het plein en de meeste sporten na schooltijd. Na de basisschool neemt de dagelijkse beweging af en lijkt er bij veel mensen weinig voor terug te komen. Laatst zag ik op de stappenteller dat mijn achtjarige dochter dagelijks minimaal drie keer zo veel stappen zet als ik. Als je je daarvan bewust bent, kun je proberen om meer te bewegen.” Koomen en Van der Meent denken dat de coronatijd op een positieve manier heeft bijgedragen aan die bewustwording. Koomen: “Veel mensen zijn meer gaan wandelen en dat heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat ze die moeilijke coronatijd goed zijn doorgekomen. Het is belangrijk om te blijven bewegen in de strijd tegen stress en moeilijke mentale momenten. Je hoeft echt niet meteen fanatiek te gaan sporten: juist die kleine beetjes beweging kunnen een groot verschil maken.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden