PREMIUMtips voor toekomstige zzp’ers

Voor jezelf beginnen? Stel jezelf deze 5 vragen

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Steeds meer mensen verlangen naar een leven met een betere werk-privébalans en starten een eigen bedrijf. Journalist Sara Madou, zelf ook freelancer, zocht uit wat je allemaal moet weten voor je begint.

Sara MadouGetty Images

“Ik moet er niet aan denken, steeds ­mezelf verkopen” of: “Al die administratie, het lijkt me zo ingewikkeld!” Zelf ben ik nu vijf jaar freelancer en deze opmerkingen heb ik inmiddels vaak gehoord. Hoewel steeds meer mensen voor zichzelf beginnen, zijn er ook nog een heleboel vragen en misverstanden over. Toegegeven: het klinkt ook best eng, als je altijd in vaste dienst hebt gewerkt. Alsof je alle zekerheden in de prullenbak mikt om op een wankel ­financieel koord te balanceren.

null Beeld

Dat lijkt misschien zo, maar ergens heb je als zzp’er (zelfstandige zonder personeel) ook méér zekerheden. Want gaat het bedrijf waar je in dienst bent failliet, dan sta je op straat. Maar stopt een van je klanten of opdrachtgevers ermee, dan heb je als het goed is genoeg ­andere ijzers in het vuur. Dat eindeloos met jezelf leuren valt ook best mee. Zeker als je eenmaal een netwerk hebt opgebouwd en enthousiast bent over je eigen dienst of product. En het geld? Sinds ik voor mezelf ben begonnen, ­verdien ik zelfs meer dan toen ik nog een vast contract had. Toegegeven, ik moet meer zelf ­regelen. De administratie, de btw-aangifte (­gelukkig zijn er boekhouders) en sparen voor mijn pensioen, arbeidsongeschiktheid en vakantiedagen. Als ik even wat minder werk hebt is het best spannend, en zonder collega’s kan het eenzaam zijn bij het koffiezetapparaat. Toch torenen de voordelen erbovenuit. Voor mij, althans. Als avondmens begin ik vaak iets later, en als het lekker weer is kan ik eerder stoppen voor een duik in zee. Ik werk voor fijne opdrachtgevers die ik zelf kies en ik zeg nee als een opdracht niet goed voelt – al heb ik dat wel ­moeten leren. In die vijf jaar heb ik zo veel leuke mensen leren kennen en verschillende dingen gedaan, dat was onmogelijk geweest in een vaste baan. Natuurlijk hangt het allemaal af van wat je precies gaat doen en wat voor type je bent, maar deze vijf vragen kan iedere (toekomstige) zzp’er zichzelf in elk geval stellen.

null Beeld

Ben ik geschikt als zelfstandige?

Anne Raaymakers is ondernemerscoach en begeleidt vrouwen die zelfstandige willen worden, of het al zijn en ergens in vastlopen. “Het probleem is dat veel mensen er overmoedig in stappen, met het idee ‘dat doe ik wel even’. Of ze willen het niet echt, maar zien zich ertoe genoodzaakt na een ontslag. Als je voor jezelf wil beginnen, is er meer nodig dan je inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Na altijd voor een baas gewerkt te hebben kan het best even schakelen zijn om alle motivatie uit jezelf te halen, of proactief te zoeken naar opdrachten of klanten. Dat is wel te leren, volgens Anne: “Ik zie ondernemen als een spier die getraind kan worden. Net als in de sportschool ben je niet meteen sterk. Je zult moeten doorzetten en volhouden, je moet écht willen dat het lukt.”

null Beeld

Fusina Verloop (58): “Bijna vijftien jaar geleden begon ik mijn eigen bureau. Ik was een groot fan van kookboeken en wilde daar iets leuks omheen organiseren. Zo ontstond de Kookboek van het Jaar-verkiezing. In het begin was dat best spannend. Ik zegde een mooie baan op bij de inkoopafdeling van de Bijenkorf, en had geen dikke spaarrekening of ander vangnet om op terug te vallen. Gelukkig had ik vrij lage woonlasten en was ik single, dat scheelde. Op een velletje papier zette ik mijn businessplan en toen ben ik gewoon van start gegaan. Na een tijdje miste ik collega’s en ik nam er een parttime baan naast. Daar ben ik inmiddels mee gestopt. Het leidde af van mijn eigen bedrijf en daar wilde ik de focus op leggen. Sales bleek niet mijn sterkste punt. Maar ik gaf niet op en zocht hulp waar ik het nodig had. Dat had ik achteraf gezien best wat eerder mogen doen. Ondernemen is een leerproces, daarbij is het onvermijdelijk dat je af en toe onderuit gaat. En successen moet je vieren, daar mag je trots op zijn!”

null Beeld

Waarom wíl ik zzp’en?

Misschien heb je een product ontdekt of gemaakt, of bied je een bepaalde dienst aan, zoals coaching, schoonmaken of websites bouwen. Het kan natuurlijk ook zijn dat je een restaurant wil beginnen, of een bed & breakfast. Belangrijk is dat je er goed in bent én het graag doet, want de kans is groot dat er veel tijd in gaat zitten. Raaymakers: “Veel ondernemers starten vanuit een passie. Ze willen als zelfstandige in de zorg mensen helpen en zoeken meer vrijheid om het op hun eigen manier te kunnen doen. Vergeet niet dat het óók hard werken is. Tijd is geld, dus elke dag uitgebreid lunchen zit er meestal niet in. En je moet je meestal aanpassen aan de agenda van je klanten, in plaats van andersom.”

null Beeld

Sylvia van der Gragt (37): “Tijdens mijn zwangerschap kwam ik erachter dat er weinig leuke cadeaus te vinden zijn voor gay ouders. Daarom ben ik, met hulp van mijn vriendin, een webshop gestart: Pink Parents. We richten ons op LHBTQ-gezinnen, kinderen die gender­neutraal worden opgevoed en andere alternatieve gezinsvormen. Een ‘I love mama’-rompertje is leuk, maar krijg je als lesbisch koppel een rompertje met ‘I love my mama’s’, dan voel je je meer geaccepteerd. Acceptatie en inclusie begint in de basis, bij kinderen. Ik heb altijd gewerkt als grafisch vormgever, maar na een zwaar ongeluk raakte ik arbeidsongeschikt. Vanuit een WIA-uitkering heb ik de webshop als re-integratie kunnen opstarten. Het is het de bedoeling dat ik ervan kan leven, en dat lukt steeds beter. Als je een goed idee hebt, twijfel dan niet te lang en probeer het ­gewoon. Ik heb veel gehad aan de site van de Kamer van Koophandel, en met belastingvragen is er de belastingtelefoon. Het lijkt misschien veel, maar alles wijst zich vanzelf. Net als bij het voor het eerst moeder worden, eigenlijk.”

null Beeld

Is er behoefte aan mijn idee?

Zelfontworpen tassen, vegan hondenkoeken, vintage sieraden: je kunt het zelf leuk vinden, maar is er ook een markt voor? Onderzoek dat eerst, bijvoorbeeld door je potentiële doelgroep te ondervragen. Vraag ze om écht eerlijk te zijn en doe marktonderzoek: wat is er (online) verkrijgbaar aan vergelijkbare producten? Hoe duur zijn die? Is jouw idee anders dan wat er al is? Voor een dienst geldt hetzelfde. Een eigen schoonheidssalon kan een top-idee zijn, maar in een klein dorp met al twee goedlopende praktijken is het misschien minder kansrijk. Of gaat het om een unieke behandeling die de andere salons niet hebben? Raaymakers: “Ondernemers onderzoeken de haalbaarheid van hun plannen vaak onvoldoende. Zelf heb ik die fout ook gemaakt. Mijn eerste bedrijf was gericht op een idee dat ik zelf geweldig vond, maar waar niemand in was geïnteresseerd. Uiteindelijk is het toch de bedoeling dat je er geld mee verdient.”

null Beeld
null Beeld

Wat is mijn financiële situatie?

Hoeveel wil je minimaal overhouden per maand? Hoeveel opdrachten moet je uitvoeren, of hoeveel producten moet je verkopen om dat voor elkaar te krijgen? Dat is een mooi startpunt om te bekijken of je idee financieel haalbaar is. Want hoewel freelancers een hoger uurtarief rekenen dan iemand die vergelijkbaar werk in loondienst doet, hij of zij moet ook zelf loonbelasting afdragen én sparen voor arbeidsongeschiktheid, pensioen en vakantiedagen. Gelukkig staan daar allerlei regelingen en aftrekposten tegenover. Op kvk.nl en belastingdienst.nl staat alle informatie. De Kamer van Koophandel organiseert ook evenementen voor onder­nemers. Laat je niet afschrikken door het regelwerk: informeer en vraag hulp voor wat je niet begrijpt of kent. Houd rekening met de btw die je elke drie maanden moet afdragen: zet die 21% van elke factuur opzij op een aparte spaarrekening.

null Beeld

Waar moet ik aan denken?

Kies een rechtsvorm

Als freelancer of zzp’er werk je voor opdrachtgevers, zonder dienstverband. De eenmanszaak is de meest gekozen rechtsvorm voor zzp’ers: bij deze ­bedrijfsvorm is één persoon verantwoordelijk voor de onderneming. Een zelfstandig ondernemer is werkzaam in een eenmanszaak, maar is niet per se een zzp’er. Het bedrijf kan van één persoon zijn, maar die persoon kan mensen in dienst hebben. Een bv (Besloten Vennootschap) is geschikt als de winst boven € 100.000,- komt, en om werk en privé belastingtechnisch te scheiden.

Neem niet te snel mensen aan

Kijk eerst wat zelf lukt en waar nog iets of iemand mist. Vergeet ook niet dat bij personeel zaken als contracten, managen en loonheffing komen kijken. Misschien is een freelancer handiger?

Zorg dat klanten je kunnen vinden

Raaymakers: “Wacht nog even met visitekaartjes, een printer of kantoorruimte. Eerst moet je klanten hebben. Online zichtbaarheid is wél belangrijk. Dat ‘een goed product zichzelf verkoopt’ gaat bijna nooit op. Soms hebben mensen geen zin in social media omdat ze vinden dat het niet bij ze past, maar draai het liever om: is het iets voor mijn klanten?”

Huur ook niet meteen een prijzig kantoor

Het is veel goedkoper om eerst thuis te beginnen. Of ga op zoek naar een (gedeelde) kantoorruimte, bijvoorbeeld via Spaces. Let wel op: alleen zelfstandige kantoorruimte (met eigen sanitair en voordeur) is aftrekbaar van de belasting.

Wees voorbereid op slechte tijden

Het is verleidelijk om zaken als pensioen of arbeidsongeschiktheid te negeren, maar verstandig is het niet. Voorlichting is vaak gratis en écht de moeite waard, omdat je er veel ellende mee kunt voorkomen.

null Beeld

Ellen Daenen (41): “Ik heb lange tijd in vaste dienst gewerkt als hr-adviseur bij verschillende bedrijven. Onder andere in de bouw, schoonmaak en zorg. Sinds ruim twee jaar doe ik dit als zzp’er, op interim-basis. Ik merkte dat een dienstverband niet meer bij me paste. Een paar weken vakantie per jaar, steeds op hetzelfde kantoor zitten van 9 tot 5: ik werd er ongelukkig van. Vrij abrupt heb ik me ingeschreven bij de KvK en ben ik gaan reageren op opdrachten. In eerste instantie alleen in hetzelfde vakgebied, dus als hr-adviseur. Later ben ik me ook gaan verdiepen in vitaliteit en voeding en heb ik een coachingspraktijk opgebouwd. Het evenwicht tussen die twee dingen probeer ik op fifty-fifty te houden, daar kan ik prima van leven. Na elke opdracht neem ik vakantie, daar geniet ik intens van. Inmiddels heb ik een netwerk van mede-ondernemers, waardoor het toch een beetje voelt alsof ik collega’s heb. Want bij tijdelijke opdrachten blijft het contact vaak toch wat oppervlakkig. Volgens mij is er altijd werk, als je maar zoekt en openstaat voor verschillende dingen.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden