Psychologie

9 lessen in geluk van wijze vrouwen (en vooruit, één man)

null Beeld

Ons geluksgevoel is deels aangeboren, maar we hebben er ook zelf invloed op. Daarom: lessen in geluk van wijze vrouwen (en vooruit, één man). Zoals les 6 van Bibian Mentel: het mooie zien in wat moeilijk is.

Carlijn Simons
null Beeld

Vraag een willekeurig iemand wat het belangrijkste is in het leven, en het antwoord luidt meestal: gelukkig zijn. Allemaal willen we ’s morgens opstaan en ’s avonds naar bed gaan met een tevreden en blij gevoel, het idee dat alles fijn en goed is. We denken vaak dat we daarvoor zijn overgeleverd aan de grillen van het lot en er zelf geen invloed op hebben. Maar dat is niet helemaal waar. Psychologisch onderzoek laat namelijk zien dat geluk uit verschillende factoren bestaat.

Invloed uitoefenen

Voor vijftig procent is je gelukkig voelen aangeboren. Aan dat basisniveau waarmee we ter wereld zijn gekomen, de genetische aanleg om onszelf gelukkig te voelen, kunnen we niets veranderen. Daarnaast spelen de omstandigheden een rol. Onze partner, gezondheid, financiële situatie, hoe het met de kinderen gaat – het bepaalt voor tien procent ons geluk. In de veertig procent die overblijft, is van alles mogelijk. Op dit deel kunnen we zelf invloed uitoefenen door onze manier van denken en doen. Zo kunnen deze negen adviezen ervoor zorgen dat we meer geluk ervaren.

1. Zoeken naar geluk

Een aantal jaar geleden verscheen in een Amerikaanse krant een artikel met de titel: Het leven bestaat uit meer dan alleen gelukkig zijn. Blijkbaar raakte dit een gevoelige snaar, want het verhaal scoorde op internet een ongekend aantal hits. In het stuk stelt filosoof en psycholoog Emily Esfahani Smith dat onze hedendaagse cultuur is geobsedeerd door geluk. We streven er allemaal zo fanatiek naar dat we teleurgesteld en misschien zelfs depressief worden als dat doel niet wordt bereikt. Zo staat het verlangen naar geluk het ervaren ervan in de weg.

Volgens de bekende psychotherapeut Esther Perel zouden we dan ook niet uit moeten zijn op geluk, maar op zingeving. “Die zingeving komt als je zoekt naar een bedoeling in het leven die niets met jou te maken heeft”, zegt ze. “Een reden groter dan jezelf.” Zoals bijdragen aan de gemeenschap of anderen helpen. Door op die manier meer te ‘geven’ dan te ‘nemen’ en eigenbelang opzij te zetten, vinden we zin en betekenis. “Zodra je dat hebt, voel je je vanzelf gelukkig”, belooft Perel.

2. Laat verwachtingen varen

Ook psycholoog en theoloog Claartje Kruijff gelooft dat we minder moeten focussen op het najagen van geluk. “Door er bewust naar op zoek te gaan, wordt het krampachtig. Je gaat dan eisen en verwachten hoe het eruit moet zien. Omdat het altijd anders loopt dan je had bedacht, voldoet de realiteit nooit aan de voorwaarden die je hebt gesteld. Met als gevolg dat je halflege glas, vanwege alles wat er niet of nog niet is, nóg leger wordt. Maar als je ophoudt ernaar te zoeken, kan het zomaar komen binnenvallen. In de vorm van iets moois in de natuur bijvoorbeeld, een onbekende die naar je lacht of iemand die iets aardigs voor je doet. Hoe minder je je afvraagt of je wel happy bent, des te vaker zullen dit soort geluksmomenten je overvallen.”

null Beeld

3. Vind het geluk vanbinnen

Dat je ook geluk kunt ervaren als het leven even wat minder leuk is, ervoer Nadine Carter aan den lijve toen ze door een moeilijke tijd ging. “Als therapeut moedig ik mijn cliënten altijd aan om te onderzoeken wat ze van een bepaalde situatie kunnen leren. Dat deed ik nu voor mezelf ook. Ik zat in de tuin en voelde opeens, dwars door mijn tranen, pijn en angst heen, vanuit mijn buik een kriebel omhoogkomen. Terwijl die zich door mijn lichaam verspreidde, vulde mijn hele zijn zich met vreugde en een diep vertrouwen dat het goed zou komen. Die ervaring liet me zien dat je je, hoe zwaar je het ook hebt, gelukkig kunt voelen als je je afvraagt wat de situatie je zal opleveren. Dan kan het geluk dat vanbinnen zit en er dus altijd is, onafhankelijk van de omstandigheden, naar boven komen.”

4. Vlucht niet voor ongeluk

Om ongeluk niet uit de weg te gaan, is het belangrijk moeilijke gevoelens toe te laten. Juist als we die donkere kant omarmen, kan geluk tot ons komen. Dat is de stellige overtuiging van de boeddhistische lerares Pema Chödrön. Zij denkt dat we geluk vaak mislopen omdat we constant bezig zijn pijn en lijden te ontwijken. Haar advies: daal af in het verdriet en zie de realiteit onder ogen. Lijden verdwijnt dan vanzelf, simpelweg doordat je accepteert dat het er is. Precies dat opent de deur naar geluk.

null Beeld

5. Weet wat je nodig hebt

‘Het je toe-eigenen van je verhaal’, zoals wetenschapper Brené Brown het noemt, is volgens haar cruciaal voor geluk. Waar ze op doelt, is dat het van groot belang is om uit te zoeken wie we zijn. Wat vinden we fijn, wat leidt tot irritatie? Wat kunnen we goed en wat juist niet? Met welke soort mensen kunnen we uitstekend door een deur, wie laten we liever buiten staan? Wat geeft energie en wat put uit? Zodra duidelijk is van wat en wie we gelukkig worden, kunnen we de regie nemen en eigenhandig meer geluk in ons leven manoeuvreren.

6. Zie het mooie in het moeilijke

Er is altijd licht te ontdekken, zelfs al lijkt het pikkedonker. Kijk maar naar de in maart overleden paralympische snowboardkampioen Bibian Mentel. Elke keer als de kanker haar weer te pakken kreeg, hervond ze haar geluk door naar de mogelijkheden te kijken, naar wat wél kon. Ook Ellemijn (53) ziet in deze levenswijze een recept voor gelukkig zijn. “Na de geboorte en daaropvolgende dood van mijn eerste dochter viel me op dat iedereen alleen maar bezig was met het verdriet. Niemand feliciteerde me omdat ik moeder was geworden, behalve een kennis die ongewenst kinderloos was gebleven. Zij merkte op dat ík in elk geval nog moeder was geworden, een ervaring die zij voor altijd zou moeten missen. Ik voelde me inderdaad, ondanks alle pijn over het overlijden van mijn prachtige baby, zo’n trotse moeder. Op dat moment, en weer na de andere twee kinderen die ik ben verloren, besefte ik dat er altijd iets moois te ontdekken is. Je moet er alleen oog voor hebben, want groot geluk is vaak heel klein.”

null Beeld

7. Maak eigen keuzes

Jaren had Brit (37) het gevoel dat ze geleefd werd als moeder en echtgenote, totdat ze tijdens een training leerde dat ze haar eigen keuzes kon maken. “Ik had mijn leven altijd vormgegeven op basis van de ideeën omtrent geluk die mijn ouders, school, mensen om me heen en de maatschappij me hadden ingegeven. Zonder me af te vragen waarvan ik zelf gelukkig werd. Toen ik me realiseerde dat ik andermans geluk nastreefde en niet het mijne, pakte ik de controle terug. Ik ben veranderingen gaan aanbrengen die in lijn lagen met mijn eigen visie op geluk. Zo begon ik een eigen bedrijf. Met als resultaat dat ik me nu supergelukkig voel.”

8. Leef met wat er nu is

Op je sterfbed spijt hebben dat je het niet anders hebt gedaan is zonde, vindt ic-verpleegkundige en schrijfster Linda de Roos. Ze hoort het patiënten soms zeggen, vlak voor hun overlijden. “Door mijn werk in het ziekenhuis weet ik dat het leven kwetsbaar is en zomaar voorbij kan zijn. Daarom is ‘nu’ het belangrijkst. Dat betekent: zijn met wat er is. Ten eerste omdat het alleen maar frustratie oplevert, en dus ongelukkig maakt, als je dat niet doet. Ten tweede omdat het leven toch zijn eigen gang gaat en we daar als mens weinig controle over hebben. Als je kunt meebewegen met de stroom van het leven, zonder in de weerstand te schieten, maakt dat het bestaan lichter en relaxter. En dus gelukkiger.”

null Beeld

9. De kunst van ongelukkig zijn

Gelukkig willen zijn is een normaal menselijk verlangen. Ons ingebakken overlevingsinstinct heeft nu eenmaal een voorkeur voor plezier boven pijn. Maar volgens de Vlaamse psychiater-psychotherapeut Dirk De Wachter zijn we daar een beetje in doorgeschoten. Tegenwoordig moet het leven non-stop zo fantastisch en leuk zijn dat we elk beetje ongeluk en ieder greintje verdriet als een persoonlijke mislukking zien die we aan onszelf te wijten hebben. Terwijl je slecht voelen tot de gewone dingen van het leven behoort, zo stelt De Wachter. Niet altijd en overal, maar af en toe is het heel normaal. Leren af en toe gewoon ook een beetje ongelukkig te zijn, kan dus geen kwaad. Al is het maar om daarna het geluk weer te kunnen omarmen.

null Beeld
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden