?nUfE4mL Beeld Getty Images
?nUfE4mLBeeld Getty Images

Alle bekende en onbekende overgangssymptomen op een rijtje

Je hormonen vliegen alle kanten op, je hebt last van opvliegers en slaapt slechter. Nee, de overgang is geen pretje. Naast deze typische overgangssymptomen zijn er ook een hoop onverwachte klachten.

De overgang heeft een grote impact op het leven van een vrouw. Vaak voorkomende ongemakken zijn bijvoorbeeld opvliegers, nachtelijk zweten en stemmingswisselingen. Maar er zijn nog andere overgangssymptomen waar vrouwen tijdens de overgang last van kunnen hebben.

Wat is de overgang?

De overgang is de periode rond de laatste eisprong en menstruatie van een vrouw. Er komt een einde aan de vruchtbare periode, doordat je eierstokken minder oestradiol, een vrouwelijk geslachtshormoon, gaan produceren. Je hormoonspiegel raakt hierdoor in de war en moet opnieuw in balans zien te komen. Dit zorgt voor allerlei vervelende overgangsklachten. De meeste vrouwen krijgen hun laatste menstruatie tussen hun veertigste en zestigste jaar.

Menopauze en overgang worden regelmatig door elkaar gebruikt, maar er is wel degelijk een verschil tussen die twee. Zowel de overgang als de menopauze geeft bij vrouwen het einde van hun vruchtbaarheid aan. Toch betekenen beide woorden wat anders.

Typische overgangssymptomen

De meest voorkomende klachten van de overgang zijn:

Opvliegers

Vrouwen omschrijven een opvlieger vaak als een kruipend gevoel van intense warmte dat zich snel over je hele lichaam en gezicht verspreidt. Dit duurt vaak een paar minuten. Vaak krijg je rode wangen en oren, begin je te zweten en krijg je last van hartkloppingen. Opvliegers kunnen op elk willekeurig moment optreden, maar ook uitgelokt worden door bijvoorbeeld stress of alcohol. Ze kunnen een paar maanden of zelfs jaren voor je laatste menstruatie al beginnen. Ze worden veroorzaakt door veranderingen in je hormoonspiegel die de temperatuurregeling van je lichaam beïnvloedt.

Nachtelijk transpireren

Opvliegers kun je zowel overdag als ’s nachts krijgen. Door een plotselinge daling van je vrouwelijke hormoon oestrogeen door de menopauze, raakt je temperatuurcentrum van slag. Zo’n opvlieger kan er dan voor zorgen dat je flink begint te zweten.

Slecht slapen

De oorzaak van slecht kunnen slapen tijdens de overgang komt vaak door opvliegers en nachtelijk transpireren. Ook stress kan ervoor zorgen dat je ’s nachts wakker ligt. Bovendien schommelt je hormoonhuishouding. Je lichaam maakt minder progesteron en oestrogeen aan, wat je nachtrust niet ten goede komt. Zo zorgt progesteron er op een natuurlijke manier voor dat je slaperig wordt. Oestrogeen helpt je om dieper in slaap te komen.

Stemmingswisselingen

Onverklaarbare huilbuien of angsten, opstandigheid, minder geduld, nervositeit, depressieve gevoelens: het kan allemaal voorkomen tijdens de overgang. Veel vrouwen ervaren tijdens de overgang stemmingswisselingen doordat hun hormonen van slag zijn.

Onverwachte symptomen overgang

Naast de typische overgangssymptomen zijn er ook een hoop onverwachte symptomen die bij de overgang horen. Dit zijn klachten die vaak tijdens de overgang voorkomen, maar niet duidelijk samenhangen met de veranderingen van de hormonen:

Psychische klachten

Doordat je oestrogeen daalt, ervaren veel vrouwen in de overgang geheugenproblemen. Bovendien kan het afscheid van een vruchtbaar leven soms moeilijk zijn te accepteren en er treden rond dezelfde periode als de overgang vaak veranderende gezinssituaties op die je uit je evenwicht kunnen brengen.

Zoals hierboven al is aangegeven, kunnen opvliegers ervoor zorgen dat je minder goed slaapt. Ook dit kan leiden tot psychische klachten zoals neerslachtigheid, prikkelbaarheid, angst en concentratie- en geheugenverlies.

Duizeligheid

Bij de een begint de wereld plots te draaien, terwijl de ander een licht of zweverig gevoel in het hoofd krijgt. Artsen vermoeden dat die duizeligheid in de overgang te maken heeft met de schommelende oestrogeen- en progesteronlevels. Er is een soort miscommunicatie, waardoor er verkeerde of onbekende signalen de hersenen binnenkomen.

Hartkloppingen

Ook hartkloppingen komen vaak voor in de overgang en zijn daarom een van de onverwachte symptomen. Deze zijn meestal onschuldig, maar dat neemt niet weg dat het vervelend kan zijn. De hartkloppingen ontstaan doordat je oestrogeen veel effect heeft op de kransslagader. Als het oestrogeenlevel hoog is, wordt hij wijder. Maar bij een laag oestrogeen trekt hij juist samen. Schommelingen in je oestrogeenlevels kunnen leiden tot veranderingen in je bloeddruk en hartritme.

Hoofdpijn

Ongeveer een derde van de vrouwen heeft bij het begin van de overgang een hoge bloeddruk. Dit kan zich onder andere uiten in hoofdpijn. Bovendien ervaren vrouwen die van tevoren al last hadden van migraine dat ze vaker een aanval kregen tijdens de overgang.

Opgezette buik

Zo’n opgezette buik kan gepaard gaan met een opgeblazen gevoel, buikpijn, winderigheid en misselijkheid. Vaak heeft een opgeblazen buik te maken met je hormonen die uit balans zijn. Het afnemen van je oestrogeenproductie gaat gepaard met een verminderde galproductie. Dit zorgt ervoor dat de spijsvertering trager werkt. Daarnaast kan het zijn dat je meer vocht vasthoudt, wat ook een opgeblazen gevoel kan veroorzaken.

Vaginale klachten

Door de afname van het hormoon oestrogeen wordt het slijmvlies in de vagina dunner en droger. Dit kan jeuk of een branderig gevoel tijdens het plassen veroorzaken. Je vagina en blaas zijn hierdoor ook gevoeliger voor infecties. Deze gevolgen hebben allemaal invloed op je libido. De hormonale veranderingen kunnen tot minder zin in sex leiden.

Hoelang duren deze overgangssymptomen?

De duur van de overgang verschilt bij elke vrouw. De gemiddelde tijd tussen het onregelmatig worden van de menstruaties en de menopauze is vier jaar. Toch kun je vijf tot tien jaar last hebben van overgangssymptomen. Globaal is deze periode te verdelen in vijf jaar voor de laatste menstruatie tot twee à drie jaar erna. Er zijn (gelukkig!) ook vrouwen die maar korte tijd last hebben van de symptomen en haast niet merken dat zij in de overgang zijn.

Hoe kun je de klachten verminderen?

Veel vrouwen die in de overgang zitten, voelen zich onbegrepen. Onregelmatige menstruaties, opvliegers en transpiratieaanvallen zijn verschijnselen die van nature bij de overgang horen en ook vanzelf weer overgaan. Wanneer je er echt last van hebt, kun je contact opnemen met je huisarts. Wellicht is er een optie om medicijnen te gaan gebruiken. Zo kan het tekort aan oestrogenen worden aangevuld door tabletten, pleisters, neusspray, implantatietabletten onder de huid, gel, vaginale zetpillen, tabletten of crème.

Nog een paar tips van dokter Rutger: “Zorg dat je voedsel eet met voldoende ijzer, daarnaast is beweging belangrijk. Verder kun je pittig eten, warme dranken en alcohol het beste zoveel mogelijk vermijden. Tijdens de sex kun je glijmiddel gebruiken, zodat je er toch volop van kunt genieten.”

Drie moedige vrouwen vertellen over hun depressie tijdens de overgang:

Bron: NHS, Radboud UMC, Catharina ziekenhuis. Beeld: Getty Images

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden