PREMIUMangsten, twijfels, somber?

Angsten, twijfels, somber? Misschien is het tijd voor THERAPIE

Angsten, twijfels, somber? Misschien is het tijd voor THERAPIE Beeld
Angsten, twijfels, somber? Misschien is het tijd voor THERAPIE

Veel vrouwen hebben last van drempelvrees als het gaat om hulp vragen bij mentale problemen. Maar wat blijkt? Hoe eerder je aan de bel trekt bij de huisarts of psycholoog, hoe beter.

Yasmine Esser

Lieke (39) sprak niet makkelijk over haar mentale problemen. Ze had ook geen reden om te klagen, vond ze zelf. Haar scheiding was rond, ze had een fijne nieuwe liefde en haar kinderen waren ook blij. Het enige wat mis was: ze vertrouwde haar nieuwe vriend niet helemaal. “Daar was geen enkele reden toe, het was puur angst die was ontstaan na mijn vorige relatie”, vertelt ze. “Mijn ex-man chatte via spelletjes op zijn smartphone met andere vrouwen. Daarom werd ik wantrouwig als mijn nieuwe vriend veel op zijn telefoon zat. En als hij in de supermarkt kletste met een andere vrouw, verzon ik de wildste verhalen. Steeds vaker hadden we discussies. Totdat hij zei dat hij echt niet begreep wat hij verkeerd deed en als het voor mij niet goed genoeg was, we misschien niet samen verder moesten gaan. Ik schrok. Het laatste wat ik wilde was met mijn achterdocht onze relatie om zeep helpen.” Lieke zocht contact met een psycholoog. Met vrienden praatte ze niet over haar problemen. “Ik heb wel tegen hen gezegd dat ik naar een psycholoog ging, daar schaam ik me niet voor – ook al voelde het in eerste instantie wat overdreven. Maar waar ik precies mee zat, vertelde ik niet. Ik wilde liever de mening van iemand die er verstand van had.”

null Beeld

Hulp nodig?

Zelf op zoek gaan naar een psycholoog is in Nederland niet nodig. Stap 1 is de huisarts. Iedere huisarts heeft een praktijkondersteuner GGZ die laagdrempelig kan meedenken. Kost niets en een afspraak maken kan op korte termijn. Als het nodig is, komt er een doorverwijzing naar andere, intensievere hulpverleners, zoals een GZ-psycholoog of een hulpverlener in de gespecialiseerde GGZ, bijvoorbeeld een psychiater of een psychotherapeut.

Taboe op therapie

Lieke is niet de enige die schroom voelt om met vrienden of familie te praten over mentale problemen. Gemiddeld geven Nederlanders zichzelf een 6,5 als rapportcijfer voor het gemak om over hun psychische gezondheid te praten, blijkt uit recent onderzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport onder bijna 5000 volwassen. De meeste mensen houden hun mond over hun klachten (66 procent) of aandoeningen (56 procent). Ze zijn bang voor onbegrip of willen anderen niet belasten. “Het is nog altijd een taboe om met anderen over mentale problemen te praten”, erkent Floortje Scheepers, hoogleraar Innovatie in de GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) en afdelingshoofd psychiatrie in het UMC Utrecht. “We zien wel dat mensen de laatste tijd makkelijker vertellen dat ze een psychische aandoening hebben of hulp hebben gezocht bij een psycholoog. Maar de fase daarvoor, praten over twijfels, onzekerheden of kwetsbaarheid, doen we nog altijd niet graag.”

null Beeld

Online therapie

Test op mentaalvitaal.nl/oefenen of er sprake is van psychische problemen. De testen zijn vaak zonder verwijzing van een huisarts te gebruiken, meestal gratis en anoniem. Alvast aan de slag met oefeningen tegen slaapproblemen, piekeren of stressklachten? Kijk dan op snelbeterinjevel.nl. Beide sites zijn initiatieven van het Trimbos Instituut, het landelijk Nederlands kennisinstituut voor geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke zorg.

Op de vraag hoe het gaat, antwoorden veel mensen dat het heel goed gaat óf dat ze hulp hebben gezocht. Het is zwart of wit, de grijstinten zijn verdwenen, meent Scheepers. Toch is het belangrijk om ook daar open over te zijn. Over dingen die misgaan, onzekerheden, sombere gedachten of angsten, ook vóórdat er professionele hulp wordt gezocht. Scheepers: “Negatieve emoties en tegenslagen horen bij het leven, maar als we er nooit over praten, vergeten we dat. We kunnen niet altijd in een jubelstemming zijn en winnen. Juist van vallen en weer opstaan worden we weerbaarder. Bovendien kunnen we elkaar veel beter helpen als we ons kwetsbaar opstellen.” Ook GZ-psycholoog Najla Edriouch vindt dat we meer mogen praten over onze mentale gezondheid. Het is een van de redenen dat ze haar Instagramaccount @psycholoognajla begon. Hierop deelt ze tips en informatie. “Psychische klachten kunnen iedereen overkomen. Sterker nog, bijna de helft van alle mensen in Nederland krijgt er ooit mee te maken. Toch hoor ik van mijn patiënten nog vaak dat hun omgeving de klachten niet snapt, terwijl begrip en steun enorm helpen bij het herstel”, vertelt ze.

null Beeld

Wat is een GZ-psycholoog?

De titel ‘psycholoog’ is niet beschermd in Nederland. Iedereen mag zich dus psycholoog noemen, ook als hij of zij helemaal geen psychologie heeft gestudeerd. De term gezondheidszorg psycholoog (GZ-psycholoog) is wél beschermd. Alleen wie na de universitaire studie psychologie een aanvullende opleiding van twee jaar heeft gevolgd, mag zichzelf zo noemen. Een GZ-psycholoog die voldoet aan alle wettelijke scholingseisen mag zich registreren in het BIG-register. Met een doorverwijzing van de huisarts wordt een behandeling bij een BIG-geregistreerde GZ-psycholoog vaak vergoed door de zorgverzekeraar. Controleer dit wel altijd via de website van de zorgaanbieder of via de zorgverzekeraar.

Hulp zoeken

Wie met zichzelf in de knoei zit, vraagt zich misschien af wanneer het een goed moment is om professionele hulp te zoeken. Want aan de ene kant moeten we accepteren dat negatieve gedachten en emoties nou eenmaal bij het leven horen, zoals Floortje Scheepers zegt. Aan de andere kant wachten mensen soms te lang met hulp inschakelen. “Veel mensen denken dat het compleet uit de hand gelopen moet zijn voor ze ondersteuning kunnen krijgen”, zegt Edriouch. In haar praktijk ziet ze regelmatig mensen van wie ze denkt: was nou eerder gekomen. “In een vroeg stadium hulp krijgen leidt in veel gevallen tot minder lange en minder intensieve behandelingen. Met een wond wacht je toch ook niet tot er een infectie is ontstaan?” Om te achterhalen of je hulp nodig hebt, kun je jezelf een aantal vragen stellen, stelt Scheepers. “Bedenk eerst of je zelf iets kunt doen aan de problemen, door vaker te bewegen, meer te slapen of gezonder te eten. Of kan iemand uit je omgeving helpen? Lukt dat niet, dan kan een professional inschakelen waardevol zijn. Doe dit ook als je zo somber bent dat je geen perspectief en hoop meer ervaart, ook niet als het straks zomer is of als die stressvolle periode op het werk voorbij is.”

null Beeld

Welke therapievorm?

Een GZ-psycholoog maakt gebruik van wetenschappelijk onderbouwde behandelmethoden, zoals cognitieve gedragstherapie, EMDR of schematherapie. De cliënt hoeft hieruit niet zelf te kiezen, daar hebben psychologen richtlijnen voor. Voor sommige klachten zijn meerdere therapievormen geschikt, ga dan in gesprek met de psycholoog om te bepalen wat het best past.

Angst en onrust

Het is precies hoe Loes (52) zich voelde, vastgelopen in haar gevoelens en gedrag. “Ik dacht dat alles wat misging mijn schuld was, op het werk en thuis”, zegt ze. “Ik voelde me jarenlang angstig en onrustig en dacht continu: er klopt iets niet, ik moet iets doen om mijn gedachten te kalmeren. Ik had op een gegeven moment nergens meer plezier in.” Toch sprak ze niet over haar klachten en zocht ze geen hulp. “Als ik beter mijn best zou doen, dan zou ik me wel goed voelen. Ik moest gewoon nog meer bewegen, gezonder eten en meer tijd voor mezelf nemen. Op een gegeven moment liep ik een blessure op tijdens het wandelen. Pas thuis had ik door hoeveel pijn het deed. En welke route had ik eigenlijk gelopen? Toen ik dat aan een kennis vertelde, raadde ze me aan om professionele hulp te zoeken. Nog steeds vroeg ik me af of mijn probleem wel groot genoeg was, maar ik besloot gewoon mijn verhaal te doen en dan zou ik wel horen of iemand mij kon helpen of niet.”

null Beeld

In de wacht

Bijna 85.000 mensen wachten op een intake of behandeling voor psychische hulp. Bijna 30.000 hebben een aanmeldgesprek gehad en wachten op hun behandeling. Wat te doen in de tussentijd? Alvast proberen weerbaarder te worden, adviseren deskundigen. Door sociale contacten niet uit de weg te gaan, want die zijn belangrijk voor de mentale gezondheid. Ook gezond eten, voldoende bewegen en een regelmatig dag- en nachtritme helpen. Probeer te lezen over de klachten, dat kan helpen ze beter te begrijpen.

Zelfacceptatie

Wat de therapie Loes heeft gebracht? “De psycholoog heeft vooral laten merken dat hij mij volledig accepteerde, dat er niks geks was aan mijn problemen. Daardoor ben ik uiteindelijk – na drie jaar – mezelf gaan accepteren. Ik vermijd het onrustige gevoel niet meer, ik doorvoel het en vraag me af waar het vandaan komt. Doordat ik anders met de gevoelens omga, zijn ze uiteindelijk minder geworden.” Ook Lieke is nu in staat om haar denkpatronen te doorbreken. “Mijn psycholoog leerde mij dat het heel normaal was dat ik wantrouwig was nadat mijn vorige relatie op de klippen was gelopen. Het klinkt zo simpel, maar toen pas besefte ik dat ik mijn jaloerse gevoelens niet hoef weg te stoppen. Ik moest alleen leren die gevoelens op een andere manier te uiten.” Wat Lieke en Loes ook ondervonden: ze hoeven zich niet bezwaard te voelen om te praten over hun mentale gezondheid. Loes: “Vertellen dat het niet goed gaat, betekent níet dat je zielig bent. Kwetsbaar zijn is juist ontzettend krachtig.”

Illustratie: getty images

Pinterest Beeld Getty Images
PinterestBeeld Getty Images
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden