maatschappij

Body neutraal is de nieuwste trend

null Beeld shutterstock
Beeld shutterstock

Sinds we body positief zijn, omarmen we onze rimpels en rollen met liefde. Maar het kan nog beter, vinden sommigen: we kunnen ook gewoon géén mening hebben over ons lichaam. Body neutraal is de nieuwste trend.

We hebben het er maar druk mee: waxen, scheren, diëten, buikspieroefeningen, haren krullen of juist niet, nagels lakken, moisturizen. Dat pamperen van ons lichaam kan ontspannend zijn, maar steeds vaker hoor je vrouwen klagen: wat is het toch allemaal tijdrovend… en voor wie doe ik het eigenlijk? Zit ik echt lekkerder in mijn vel als dat vel zo glad is als een dolfijn? Voel ik me daadwerkelijk beter als ik kilo’s afval? Of probeer ik te voldoen aan de schoonheidsnorm? Met de nadruk op proberen, want de meeste vrouwen gaat het nooit lukken. Niet alleen omdat het onhaalbaar is – ik zal nooit de huid en het figuur van een eenentwintigjarige gephotoshopte influencer krijgen –, maar ook omdat het schoonheidsideaal nogal trendgevoelig is.

null Beeld

Linda (50) heeft haar pareo aan de wilgen gehangen.

“Ik ben jarenlang onzeker geweest over mijn lichaam. Mijn moeder noemde me altijd een klein dik propke. Wat ik helemaal niet was, maar als dertienjarige neem je voor waarheid aan wat je moeder zegt. Ik ging op hoog niveau dansen en kreeg gespierde, stevige bovenbenen. Ik vond dat echt verschrikkelijk. Van Weight Watchers tot Modifast, ik heb elk dieet gevolgd, maar niks werkte op de lange termijn. Mijn bovenbenen bleven zwaar en dat werd een dingetje. Ik droeg altijd iets over mijn billen en op het strand altijd een pareo. Ik was bang dat mensen over me zouden praten: ‘Kijk haar nou, met die dikke benen. Moet je die putten zien.’”

Verbergen

“Toen ik mijn dochter kreeg, dacht ik heel bewust na over welk beeld ik haar wilde meegeven. Een moeder die zichzelf probeert te verbergen, omdat ze ontevreden is over haar uiterlijk? Dat voorbeeld wilde ik niet geven. Dus ik besloot mijn belemmerende overtuiging – dat je slank moet zijn om een leuk en mooi persoon te zijn – los te laten. Dit lukt niet altijd hoor! Door de overgang zit ik echt niet altijd lekker in mijn vel. Alles ging in rap tempo hangen en zakken. Maar ik blijf erop hameren tegen mezelf: deze buik heeft twee kinderen gebaard, mijn armen zwaaien mee als ik iemand uitzwaai, dat hoort erbij. Mijn lichaam is niet meer strak, maar het is van mij en ik ben gezond.”

Kijk naar billen. In de tijd dat Cindy Crawford en Naomi Campbell over de catwalk flaneerden, waren dikke billen niet in de mode. Tegenwoordig behoren ze tot de schoonheidsidealen, dankzij de wulpse vormen van Kim Kardashian en Kylie Jenner – mede mogelijk gemaakt door de plastisch chirurg. Ik betrapte mezelf erop dat ik het laatste jaar meer ben gaan squatten om ook van die strakke, ronde, putloze billen te krijgen.

null Beeld

Over putjes gesproken. Vrijwel elke vrouw heeft ze, waarom hebben we er dan zo veel moeite mee? We worden niet met een aversie tegen cellulite geboren. Toch zijn er genoeg commercials waarin wordt verteld hoe zo’n sinaasappelhuid het best kan worden verholpen. Een fabrikant praat vrouwen een probleem aan (putjes in de billen, futloos haar, wallen, rimpels) en zorgt tegen betaling voor een oplossing. Kortom: de schoonheidsidealen waaraan veel vrouwen proberen te voldoen, zijn bedacht door slimme marketingmensen en óók nog eens aan verandering onderhevig. Dat neemt niet weg dat ik mezelf ervan heb overtuigd dat ik gelukkiger ben als ik er op een bepaalde manier uitzie. Maar of ik nou tien kilo zwaarder of lichter ben, strakker of slapper, ik ben nooit tevreden. Ik richt me steeds op wat ik níet mooi vind, wat níet voldoet. Kan ik dat veranderen? En zo ja, hoe word ik eindelijk blij met mezelf?

Bewerkt en onhaalbaar

Allereerst is het belangrijk te beseffen dat het niet het uiterlijk is dat mooi of lelijk is, maar dat onze opvattingen over het uiterlijk bepalen wat we zien, legt professor Liesbeth Woertman uit in haar boek Psychologie van het uiterlijk. Dus wie tevreden met zichzelf wil zijn, kan beter haar opvattingen veranderen dan haar uiterlijk. Aan onze opvattingen valt gelukkig nog wat te sleutelen. We worden namelijk niet geboren met een positief of negatief lichaamsbeeld, dat wordt gevormd. “Je lichaamsbeeld wordt tijdens je leven opgebouwd door wat je meemaakt en door jezelf steeds met anderen te vergelijken”, zegt Woertman, die als hoogleraar psychologie verbonden is aan de Universiteit Utrecht. “Een positief lichaamsbeeld begint bij de opvoeding”, vervolgt Woertman. “Wie als kind regelmatig liefdevol en aandachtig wordt aangeraakt door anderen, zal zich eerder geliefd en de moeite waard voelen.”

null Beeld

Die basis hebben we nodig, want naarmate we ouder worden, worden we telkens geconfronteerd met situaties en ervaringen die aan het zelfvertrouwen knabbelen. “Moeders die lijnen en klagen over hun eigen uiterlijk, klasgenoten die pesten, partners en vriendinnen die kritiek leveren op ons uiterlijk zijn allemaal van invloed op hoe we onszelf zien. Ook de media spelen een grote rol: we worden overspoeld met beelden in reclames, tijdschriften en op sociale media die schoonheid op een bepaalde manier laten zien. Veel vrouwen (en ook mannen) vergelijken zichzelf met die bewerkte, onhaalbare beelden en komen dan onvermijdelijk als verliezer uit de bus.”

Dan is er nog de rol van cosmetische chirurgie. Woertman: “Dat er technisch zo veel mogelijk is, vergroot onze onvrede over het uiterlijk. Jezelf accepteren met alle mooie en minder esthetische kanten – wat altijd al lastig was – wordt zo nog uitdagender.”

ZONDER AFKEER

Er is ook verzet tegen die heersende schoonheidsidealen, van de body positivity-beweging, die in de jaren zeventig in het leven werd geroepen. Body positivity gaat ervan uit dat elk lichaam een goed lichaam is en schrijft voor dat het lichaam moet worden gevierd. Deze beweging heeft enorm veel betekend voor zelfacceptatie en ervoor gezorgd dat ook vrouwen die niet voldoen aan de gangbare schoonheidsnorm op tijdschriftcovers en in reclames prijken.

null Beeld

Inmiddels is er nóg een manier om weerstand te bieden aan een negatief lichaamsbeeld: body neutrality. Marie Lotte Hagen (33) en Nydia van Voorthuizen (32) zijn de oprichters van feministisch platform Damn, honey en aanhangers van body neutrality. Wat houdt dit in? Hagen: “Het accepteren van het lichaam zoals het is – ongeacht hoe het eruitziet. Want je lichaam bepaalt niet of je de moeite waard bent of niet. Wie je bent, wordt niet bepaald door je lichaam.”

Wat is het verschil met body positivity? Van Voorthuizen: “Met body neutrality is er geen afkeer van je lichaam, maar je hoeft er ook niet van te houden. Dat neemt de druk weg. Want wie lukt het om altijd van zijn of haar lijf te houden, om altijd positief te zijn? Als dat niet lukt, heb je het gevoel dat je faalt. Daarom kan een neutrale blik helpen: kijken naar je lichaam zonder oordeel.”

Professor Liesbeth Woertman tempert de verwachtingen van body neutrality: “Het is onmogelijk om niet over je uiterlijk te oordelen. Kijken, waarnemen, dat is nu eenmaal geen neutraal proces.”

Als neutraal kijken weer eens niet lukt, is dat dus geen reden voor schuldgevoel. Maar zo min mogelijk proberen te oordelen, is wel haalbaar en de moeite waard.

null Beeld

1. Praat neutraal tegen jezelf

Dus niet: “Wat is mijn buik lelijk met al die rollen!” En ook niet: “Ik houd van mijn vetrollen.” Maar: “Dit is mijn buik. Mijn buik is mijn buik, niets meer en niets minder.” We hoeven niet van onze buik te houden of onze buik te haten. Waarom zouden we dat doen? Een buik is gewoon een buik.

2. Stop met oordelen over andere lichamen

“Zij heeft van die korte beentjes, ik ben mooier.” Of: “Zij heeft prachtig haar, ze is echt veel knapper dan ik.” Wie om zich heen kijkt, ziet mensen in allerlei vormen en maten. Probeer niet te oordelen en haal jezelf of anderen niet naar beneden.

3. Maak uiterlijk minder belangrijk

Als je in de spiegel kijkt, denk dan niet: ik voel me goed over mezelf, omdat ik weet dat ik mooi ben. Denk: hoe ik me voel over mezelf heeft niets te maken met mijn uiterlijk. Tijdens het sporten kan de focus ook worden verlegd. Denk niet hoe sporten het lichaam er laat uitzien, maar aan hoe beweging het lichaam laat voelen.

4. Geef thuis het neutrale voorbeeld

Zie ook tijdens de opvoeding af van het beoordelen van lichamen. Vermijd woorden als ‘dik’, ‘mager’, ‘dun’ of ‘mooi’ (want dat laatste benadrukt het belang van schoonheid). Er is niets mis met complimenten geven, maar een dochter die elke dag te horen krijgt hoe mooi ze is, krijgt de boodschap dat hoe ze eruitziet héél belangrijk is. Praat over eigenschappen die niets te maken hebben met haar uiterlijk: dat ze zo geïnteresseerd is of zo meeleeft met haar vriendinnen.

5. Kijk naar de functie van het lichaam

Waardeer het lichaam om wat het kan in plaats van op uiterlijk: spieren helpen bewegen, een buik kan een kind dragen, armen maken knuffels mogelijk, dankzij voeten kunnen we wandelen.

6. Matig het gebruik van sociale media

Hoe meer tijd op sociale media, hoe negatiever het zelfbeeld. Alle beelden die we zien, zijn bewerkt. Wie de hele dag bewerkte beelden ziet van perfecte mensen, gaat met een vervormde blik in de spiegel kijken.

7. Doe iets actiefs met je lichaam

We zíjn ons lichaam (we voelen het) en we hébben ons lichaam (we denken erover). Wie te veel denkt over haar lichaam – over wat anderen vinden, wat je zelf vindt – kan vergeten dat je ook je lichaam bent. Als we helemaal opgaan in een activiteit – zoals dansen – vallen we meer samen met ons lichaam. Dan kom je uit je hoofd en oordeel je minder en voel je meer.

Leen (46) schrikt niet meer als ze op de weegschaal staat.

“Toen ik eenentwintig was, woog ik 46 kilo en was ik mager. Ik was echt niet blij met hoe ik eruitzag en wilde meer rondingen. Ik weeg nu 75 kilo en heb inmiddels te veel curves, maar ik ben gelukkig met mijn lichaam. Beter gezegd: ik accepteer mijn lichaam. Ik heb me een tijd te veel laten leiden door mijn gewicht. Als ik slank en strak was, voelde ik me enorm goed. Maar als ik net niet op mijn ‘ideale’ gewicht zat, voelde ik me slechter. Ik schrok ook geregeld van mezelf. Dan keek ik in de spiegel en dacht: oei, ik heb meer cellulite dan ik dacht. Of ik stond op de weegschaal en schrok van het cijfer. Om vervolgens boos te worden op mijn lichaam, dat niet aan mijn verwachtingen voldeed.”

Zonder oordeel

“Dat heen en weer slingeren tussen uitersten – goed voelen bij een bepaald gewicht, slecht voelen als dat niet het geval was – maakte dat ik vaak teleurgesteld was in mijn lichaam. Met de jaren heb ik ingezien dat het getal op de weegschaal niet moet bepalen hoe ik me voel. Ik ben meer dan mijn gewicht en hoe ik eruitzie. Dus nu geef ik mezelf geen complimenten en ook geen kritiek meer. Ik zeg dat ik het ‘interessant’ vind: interessant dat ik daar een puist heb, interessant dat ik nou net daar een rimpel krijg. Ik sla het gade zonder oordeel. Dat geeft me rust.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden