Conversiestoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen? Beeld Getty Images
Conversiestoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen?Beeld Getty Images

Conversiestoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen?

Heb je last van uitvalverschijnselen in de vorm van trillingen of spierverkramping, maar kunnen artsen geen oorzaak vinden? Bij sommige mensen is er dan sprake van een conversiestoornis. Maar wat is dit eigenlijk?

Demi SchoenmakersGetty Images

En hoe kan een conversiestoornis worden behandeld?

Conversiestoornis in het kort

Wat is een conversiestoornis?

Het is een ziekte met allerlei lichamelijke verschijnselen waarvoor geen directe lichamelijke oorzaak kan worden gevonden.

Conversiestoornis is een brede term voor wanneer mentale of emotionele stress fysieke symptomen veroorzaakt. “Al wordt het tegenwoordig ook wel een functioneel-neurologische-symptoomstoornis (FNS) of functionele stoornis genoemd”, vertelt regiomanager en GZ-psycholoog Marleen Tibben van het HSK Expertisecentrum Functionele Bewegingsstoornissen. Bij dit expertisecentrum hebben ze bijna 20 jaar ervaring met de behandeling van gedragstherapie bij functionele stoornissen en behandelen ze meer dan 1100 patiënten per jaar.

Hoe dan ook, er lijkt iets mis te gaan met de signalen van de hersenen naar delen van het lichaam. De klachten lijken op een neurologische aandoening, zoals een beroerte of epilepsie. Hoewel de lichamelijke klachten écht zijn, vindt de arts geen lichamelijke oorzaak.

Symptomen

De klachten bij deze stoornis lopen per persoon erg uiteen, maar over het algemeen zorgen de klachten ervoor dat iemand bepaalde handelingen niet goed meer kan doen. Voorbeelden van symptomen zijn:

  • Trillingen
  • Schokken
  • (Spier)verkramping
  • Spierverlamming
  • Evenwichtsproblemen
  • (Spier)zwakte of gevoelloosheid in armen of benen
  • Psychogene niet-epileptische aanvallen
  • Zichtproblemen, zoals blindheid of dubbelzien
  • Moeite met slikken, het gevoel alsof er een brok in je keel zit
  • Problemen met praten, onduidelijke spraak of een onvermogen om te spreken
  • Gedeeltelijk of totaal gehoorverlies

Bij sommige mensen ontstaan de symptomen in stressvolle situaties of perioden. Al is er nog onvoldoende informatie over de oorzaak en eventuele triggers. De symptomen kunnen wel vanzelf weer stoppen. “Eén van de kenmerken van een functionele stoornis is dat er sprake is van inconsistenties. Dat betekent dat de klacht er soms wel is en soms ook weer niet”, vertelt Tibben. “In de praktijk kan het dus zijn dat iemand in een rolstoel zit, maar ’s nachts gewoon naar het toilet kan lopen als hij of zij moe is en er niet over nadenkt. Dit kan voor de omgeving als raar worden gezien en patiënten lopen er dan ook dikwijls tegenaan dat niet iedereen ze serieus neemt.”

Oorzaken en gevolgen van conversiestoornis

Oorzaken

Een conversiestoornis of functioneel-neurologische-symptoomstoornis kan iedereen overkomen. Het komt wel meer voor bij vrouwen tussen de 37 en 50 jaar, maar in principe kan het iedereen overkomen.

Hoewel de lichamelijke klachten écht zijn, vindt de arts geen lichamelijke oorzaak. Dat maakt het ook zo lastig om de precieze oorzaak van een conversiestoornis te achterhalen. Tibben: “Wij geloven dat er sprake is van een aansturingsprobleem waarbij er iets mis gaat tussen bewuste en onbewuste informatieprocessen. Vroeger dacht men dat psychologische factoren ten grondslag lagen aan het ontstaan van de conversiestoornis, maar tegenwoordig is dat criterium helemaal losgelaten en weten we dus ook dat het iedereen kan overkomen. Ook zonder extreme stress, trauma of depressie.

Diagnose stellen

Er is geen test die bepaalt of iemand last heeft van een conversiestoornis, maar de diagnose wordt bij voorkeur gesteld door een neuroloog.

De diagnose komt vaak voort uit het voldoen aan bepaalde criteria die volgens experts en onderzoekers bij deze stoornis horen. “Tijdens het neurologisch onderzoek wordt er vooral gekeken naar symptomen die passen bij functionele stoornissen, deze noemen we ook wel positieve symptomen”, legt Tibben uit. “Het is dus niet zo dat de diagnose wordt gesteld omdat er niets anders wordt gevonden.”

Conversiestoornis voorkomen

Helaas is een functionele stoornis niet te voorkomen. Wel is het altijd goed voor je gezondheid om stress te verlichten of te vermijden. Dit kun je doen door:

Conversiestoornis behandelen

Tibben benadrukt dat je altijd gelijk aan de bel moet trekken wanneer je uitvalsverschijnselen hebt. “Het is dan belangrijk om naar een neuroloog te gaan die verstand heeft van bewegingsstoornissen.”

Hoe de behandeling er precies uitziet, verschilt per persoon en per klacht. Er zijn verschillende behandelmogelijkheden bij een functionele stoornis. Maar in alle gevallen geldt: hoe eerder je met de behandeling begint, hoe beter het resultaat.

“De laatste jaren is er steeds meer onderzoek gedaan naar de functionele stoornis, maar men weet nog steeds niet wat nou de beste behandeling is”, zegt de GZ-psycholoog. “Wel zijn er onderzoeken waaruit blijkt dat cognitieve gedragstherapie met name bij psychogene niet-epileptische aanvallen werkt en dat fysiotherapie en gedragstherapie, bestaande uit hypnose en katalepsie-inductie, ook wel degelijk werken.” Dat laatste is een techniek om gevoel van stijfheid in de spieren of een krachtig gevoel te bewerkstellingen.

De klachten die je hebt, kunnen door stress alleen maar verergeren. En daar zit je natuurlijk niet op te wachten. Dit kan helpen:

Bron: Healthline, UMCG

De redactie van Libelle doet haar uiterste best om de informatie zo volledig en nauwkeurig mogelijk samen te stellen en te onderhouden, maar staat niet in voor de medische correctheid, volledigheid en actualiteit van de informatie op Libelle.nl.

De informatie op Libelle is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden. De inhoud is dan ook niet bedoeld ter vervanging van professioneel medisch advies bij klachten of ter voorkoming daarvan. Bij twijfel, adviseren wij je altijd om naar je huisarts te gaan.

Conversiestoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen? Beeld Libelle
Conversiestoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen?Beeld Libelle

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden