PREMIUMDaar zit een luchtje aan

Dit is de invloed van geur op je humeur

De invloed van geur op je humeur Beeld Stocksy
De invloed van geur op je humeurBeeld Stocksy

Wie de geur ruikt van iemand die vrolijk is, wordt vanzelf ook vrolijk. En voer eens een moeilijk gesprek in een gedragen shirt van je geliefde, wedden dat het helpt? Alles over de werking van geur.

Catelijne ElzesStocksy

Vers gemaaid gras, bloesem, babyhaartjes, schoon wasgoed of je favoriete thee: geur kan veel positiefs teweegbrengen. Toch staan we in onze beeldgerichte maatschappij niet vaak stil bij ons reukvermogen. Terwijl het toch goed is om te weten dat de lichaamsgeur van je geliefde kan helpen ontspannen in stressvolle situaties. Dat hebben onderzoekers ontdekt nadat vrouwen een sollicitatiegesprek voerden in een ongewassen shirt van hun wederhelft. Deze vrouwen waren minder gestrest en hadden een lagere hartslag dan vrouwen die een schoon shirt van zichzelf droegen.

Verband tussen geur en je humeur

Dankzij de aandacht voor geurverlies na corona krijgt het belang van geuren voor ons welzijn meer aandacht. Mensen die niks (meer) ruiken, kunnen daar op termijn zelfs depressief van worden. Ilja Croijmans is geurpsycholoog en onderzoeker in het Smell lab van de Universiteit Utrecht: “Geur, of in elk geval het vermogen om te kunnen ruiken, geeft levensvreugde. Eten en drinken proeven, doen we grotendeels met ons geurorgaan. Door een ingang achter in de mond ruiken we wat we eten. Hierdoor kunnen we bijvoorbeeld een aardbei van een framboos onderscheiden. Daarnaast heeft geur ook een duidelijke sociale functie, dat wordt nog weleens vergeten. Zo herkennen we onze kinderen aan hun geur, partners, familieleden… We kunnen ruiken of iemand ziektekiemen met zich meedraagt, angstig of blij is. Wie de lichaamsgeur ruikt van iemand die blij is, wordt zelf ook sneller blij. Blijdschap is dus besmettelijk, overdraagbaar via de neus.”

Overigens kun je de geur van blijdschapszweet niet zomaar in een potje stoppen en als een toverdrank inzetten, vertelt Croijmans. “Het gaat namelijk om een combinatie van geuren. Op welke combinatie iemand aanslaat wordt onder meer bepaald door waar je opgroeit en cultuur. Iemand die in Portugal opgroeit, zal van iets anders blij worden dan iemand in Zweden.”

null Beeld

Minder depressief

Uit een grote review van bestaande onderzoeken lijkt een voorzichtige conclusie mogelijk: aromatherapie-massage vermindert depressieve klachten van vrouwen in de menopauze. Vrouwen die alleen werden gemasseerd, voelden zich iets beter. Vrouwen die aromatherapie-massages kregen, voelden zich aanzienlijk beter.
Bron: Lee, H.W. et al. Aromatherapy for Managing Menopausal Symptoms Journal of Alternative and Complementary Medicine

Fysieke en psychologische invloed van geur

Wat we ruiken kan op twee manieren van invloed zijn op het humeur, legt geurpsycholoog Croijmans uit. De eerste is fysiek. Als je een geur inademt, banen minuscule druppeltjes via de neus een weg door het lichaam en werken in op je gestel. Zo hebben ze onderzoek gedaan met muizen. De dieren werden ingespoten met boswellia, een ingrediënt uit wierook dat angst en depressie lijkt te verminderen. Mogelijk de reden waarom mensen al eeuwenlang wierook branden. Wellicht kan boswellia in de toekomst als antidepressivum worden gebruikt. Hiervoor is alleen nog niet voldoende bewijs.

De andere manier is psychologisch. Wanneer een geur in fijne situaties aanwezig is, tijdens een bezoekje aan oma, het buitenspelen of op vakantie, kan dat prettige gevoel later weer worden opgeroepen met die bepaalde geur. Croijmans: “Dat zit dus meer tussen de oren, maar is wel net zo wáár.” Welke geuren blij maken is grotendeels persoonlijk, maar er zijn wel geuren die bijna iedereen lekker vindt, zoals vanille, en vies vindt, zoals zweetvoeten. Geuronderzoeker Rachel Herz legde achttien wetenschappelijke studies naast elkaar en ontdekte dat lavendel de gemoedstoestand kan verbeteren en vaak ontspannend werkt. Dit is overigens alleen het geval als je van de geur van lavendel houdt. Croijmans: “Vind je het vies, dan werkt het niet. De uitkomsten van die achttien studies wijzen niet allemaal in dezelfde richting, dus we kunnen niet zomaar zeggen: lavendel ontspant. Maar als je vroeger altijd liefdevol gewassen werd met lavendelzeep of het rook naar lavendel op vakantie, dan kun je die geur nu wel weer inzetten om je prettiger te voelen.”

null Beeld

Populaire geur en het effect op je humeur

•• Lavendel: veel mensen vinden de geur van lavendel ontspannend. Het wordt daarom vaak gebruikt om stress en angst te verlichten en een goede nachtrust te bevorderen.

•• Citroen: citrusgeuren zijn voor velen een blijmaker. Het wordt ook vaak gebruikt in zelfgemaakte schoonmaakproducten.

•• Pepermunt: deze geur brengt veel mensen verkoeling en het kan hoofdpijn verminderen.

Vrouwen versus mannen

Volgens Croijmans zijn er patronen te ontdekken in geuren die ons humeur kunnen verbeteren. In onze cultuur en zelfs over de hele wereld zijn dat bijvoorbeeld rozengeur, lavendel en vanille. Dat komt mede door de industrie. “Vanille zit in ijsjes, snoep, chocola: allemaal dingen die we positief waarderen. Niet zo gek dus, dat we daar blij van worden.” Zijn er ook geuren waar we ons juist vervelend door gaan voelen? “Absoluut”, zegt Croijmans. “Denk aan brandlucht, de geur van een varkensstal of een waterzuiveringsbedrijf… Sommige geuren hebben een afschrikwekkende functie, zoals schimmels, rotting en poep. Dat is maar goed ook, want die vormen vaak een grote bron van ziektekiemen.”

Vrouwen zijn gevoeliger voor geur dan mannen. Tijdens onderzoek hebben ze beide seksen veertig verschillende geuren laten ruiken. Vrouwen konden er veel meer (in lagere concentraties) ruiken dan mannen, namelijk vijfendertig van de veertig. Vrouwen kunnen ook meer verschillende geuren benoemen en ruiken een geur sneller. Voor vrouwen blijkt geur ook belangrijker in romantische situaties, zo legt Croijmans uit. “Ze hebben mannen en vrouwen gevraagd wat ze belangrijk vinden aan een partner. Dat hij of zij lekker ruikt staat bij vrouwen hoger op het lijstje.”

null Beeld

Geurkunstenaar Claudia de Vos heeft haar hele leven al veel gehad aan de kracht van geur. De Vos: “Als we een geur ruiken, worden we via ons onderbewuste teruggebracht naar een herinnering. Daar kunnen we gebruik van maken. Wie beter in zijn vel wil zitten, kan op zoek gaan naar een prettige ervaring waaraan een geur is gelinkt, zoals die van een bepaald soort zonnebrand. Zodra je een dip voelt opkomen, kun je heel bewust met behulp van die geur dat prettige gevoel weer oproepen. Andersom kan ook, door een fijn moment te creëren, zoals met de kat op schoot gaan zitten en door wat druppels oranjebloesemextract op een geursteen te doen. Veel mensen associëren deze geur met zomer of vakantie. Zo kom je via je lichaam in een goede stemming. Door dat vaak genoeg te doen, betekent die geur op een gegeven moment voor jou: je op je gemak voelen. Met die geur kan dat gevoel dan ook op een andere plek worden opgeroepen, op de werkvloer bijvoorbeeld. Het kan in principe met elke geur, maar met natuurlijke geuren afkomstig van essentiële oliën werkt dit het best.”

null Beeld

Waar ontbreekt het aan?

1. Verdriet
Behoeftes:
Troost > roos, hinoki, cipres
Verzachting > roos
Moed > tijm

2. Energie
Behoeftes:
Doelgericht > peper
Actie > rozemarijn
Levenslust > lotus
Frisse lucht > pepermunt
Blijheid > bergamot, neroli, lindebloesem, sinaasappel, sint-janskruid

3. Creativiteit
Behoeftes:
Flow > jeneverbes
Helder denken > citroen, limoen
Ruimtelijk denken > eucalyptus, pepermunt, wintergreen
Speelsheid > mandarijn
Natuur > grove den
Snel schakelen > rozemarijn

Bron: Geurpsychologie voor iedereen. Een aromatisch kompas in de wereld van essentiële oliën. Claudia de Vos

Anti-dipmethode

Als het licht verdwijnt en het grauw weer wordt, heeft geurkunstenaar De Vos zelf soms ook een dip. Ze creëert dan een opbeurende sfeer met een daglichtlamp en aromatherapie, bij voorkeur de geur bergamot. Bij aromatherapie worden uit planten gedestilleerde etherische oliën door het lichaam opgenomen. Dat kan zowel via de huid, met een massage, als de neus, door inademing. Geurpsycholoog en onderzoeker Ilja Croijmans kiest in een dergelijke situatie eerder voor een extra rondje hardlopen of wandelen, waarbij hij heel bewust bezig is met hoe lekker het bos ruikt en met de andere geuren op zijn pad. Croijmans vindt het dan ook een gemiste kans dat geur nog niet wordt ingezet als remedie tegen sombere gevoelens. “Ik denk dat het voor sommige mensen echt kan helpen”, aldus de psycholoog. Misschien dat daar nu, mede dankzij de aandacht voor geurverlies door corona, meer onderzoek naar zal worden gedaan. Komt er toch nog iets goeds voort uit deze crisis.

Aromatherapie thuis

Wie thuis met geur aan de slag wil, kan een eenvoudige streamer gebruiken. Dit apparaatje verspreidt geuren met behulp van een ventilator door een druppel essentiële olie op een filter aan te brengen. Een professionelere methode is het gebruik van een diffuser, die de essentiële olie verdampt. Let op de hoeveelheid geur die wordt verspreid: less is more. Kies voor essentiële oliën die niet prikkelend op de ademhaling werken. Pepermunt en kaneel bijvoorbeeld zijn niet geschikt. Zorg voor voldoende ventilatie en bedenk altijd waar je de geur wilt verspreiden en met welk doel. Houd rekening met allergische huisgenoten of kleine kinderen.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden