gezondheid

Het betere voetenwerk

null Beeld

In een sandaaltje zien kalk- of schimmelnagels er niet zo aantrekkelijk uit. Bovendien zijn ze ook nog eens besmettelijk. Gelukkig is er iets aan te doen, al vergt het wél wat geduld. Begin dus op tijd met een behandelplan.

Kalk of schimmel?

Een kalknagel klinkt wat vriendelijker dan schimmelnagel, maar helaas is het dat meestal wel, zegt medisch pedicure Marieke Ramselaar. Ruim twintig procent van de Nederlanders heeft er last van. Een schimmelnagel is het gevolg van een schimmel ín het lichaam, die zich naar de nagel(s) uitbreidt. Het eerste signaal is verkleuring van de nagelrand: een wit, geel of zelfs groen randje. Doe je er niet meteen iets aan, dan wordt de verkleuring groter en de nagel dikker. Zo’n verdikking ontstaat doordat een schimmelnagel minder snel groeit. Gewoon afwachten tot de aangetaste nagel uitgegroeid is, kan dan ook een langdurige kwestie zijn. “Sommige schimmelnagels groeien zelfs helemaal niet meer”, zegt pedicure Ramselaar.

null Beeld

Besmettelijk

Waardoor de een regelmatig last heeft van dit voetprobleem en de ander nooit, is een kwestie van aanleg. Ook weinig weerstand kan een rol spelen bij het ontstaan: wie diabetes heeft of een chemokuur krijgt, loopt helaas meer kans. Het vervelende van schimmelnagels is dat ze erg besmettelijk zijn. Zwembaden, sportschooldouches, sauna’s en hoteldouches zijn dan ook superspreaders: “Dit zijn allemaal plekken waar veel mensen komen en waar het warm en vochtig is: daar gedijen schimmels goed bij”, legt Marieke Ramselaar uit. Het is dus slim om op dat soort openbare plekken op slippers te lopen. Maar ook thuis kun je besmet raken, bijvoorbeeld door een bed of douche te delen met iemand die een schimmelnagel heeft.

Laseren

Er zijn genoeg smeerseltjes, druppeltjes en speciale nagellakken tegen schimmelnagels te koop. Omdat die alleen op de oppervlakte hun werk doen, helpen ze meestal niet genoeg om de schimmel helemaal te verwijderen, zegt Marieke Ramselaar. Ze is er dan ook niet enthousiast over. “Alleen als je er heel snel bij bent, kun je er met dit soort middeltjes vanaf komen. Nog beter is het als een pedicure de nagel eerst dunner freest. Daardoor worden de aangetaste delen verwijderd, zodat deze smeersels beter kunnen werken.”

Een succesvollere manier om een schimmelnagel te behandelen, is laseren. Dit kan worden gedaan bij podotherapeuten, huidklinieken en pedicures. Laseren betekent dat de nagel heel warm wordt gemaakt, waardoor de schimmel dood gaat. Althans, dat is het idee. Uit onderzoek blijkt dat deze behandeling bij 60 tot 75 procent van de mensen succesvol is. De kosten van laseren zijn behoorlijk: minimaal € 65,- per behandeling en vaak zijn er meerdere nodig. Sommige aanvullende zorgverzekeringen vergoeden laseren gedeeltelijk.

Is de behandeling geslaagd, dan is het probleem niet meteen weg: omdat schimmelinfecties zo besmettelijk zijn, moet iemand niet opnieuw in contact komen met de eigen schimmel. Dit betekent dat het slim is om schoenen waarin mogelijk nog sporen van de schimmelinfectie zijn te vinden, even aan de kant te zetten. Ze behandelen met een antischimmelpoeder – onder andere te koop bij de drogist – is ook een optie. Verder is het aan te raden om sokken op minimaal 60 graden te wassen.

null Beeld

Pillenkuur

In sommige gevallen kan de huisarts een medicijn voorschrijven, zoals terbinafine of itraconazol. Dit zijn heftige middelen met de nodige bijwerkingen, waardoor veel huisartsen er niet snel voor kiezen. Zo is er een kleine kans op leverproblemen zoals geelzucht. En ook bij een pillenkuur is de werking niet 100 procent: 70 tot 75 procent van de mensen heeft er baat bij. Bovendien – zo staat op de huisartsenwebsite thuisarts.nl – is de kans groot dat de schimmelnagel terugkomt.

Pedicure Marieke van Ramselaar kent mensen die een goede ervaring hebben met een antischimmelmedicijn. “Ik heb een klant die vijftien jaar lang alle middeltjes die op de markt kwamen heeft geprobeerd. Uiteindelijk is ze door de medicijnen van de schimmelnagels af gekomen. Ze heeft nu al zes jaar lang nergens last meer van. De huisarts testte haar lever voor en na de kuur. Dat geeft dus wel aan dat je deze pillen niet zomaar krijgt.”

null Beeld

Schilferplekjes

Een zusje van de schimmelnagel is huidschimmel, ook wel zwemmerseczeem genoemd. “Dit zit vaak tussen de tenen of op de rest van de voet. Een huidschimmel kan op de nagel overslaan en omgekeerd”, legt Marieke Ramselaar uit. “Huidschimmel komt nog vaker voor dan een schimmelnagel: zo’n 70 procent van de mensen heeft er last van.”

Grijswitte huidschilfertjes en kloofjes tussen de tenen zijn symptomen. Soms kunnen de plekjes gaan jeuken. Huidschimmel is vervelend, maar minder hardnekkig dan een schimmelnagel. “Je kunt ze goed zelf behandelen met een antischimmelcrème, die te koop is bij de pedicure, apotheek of drogist. Belangrijk is wel dat je ook de schimmelsporen bestrijdt in bed, sokken, schoenen en handdoeken: alles grondig reinigen is dus een absolute aanrader.”

Sokken zijn goed tegen eelt

Sommige mensen lopen het liefst altijd met blote voeten in hun schoenen. “De kans op het ontstaan van eelt is daardoor groter”, zegt Marieke Ramselaar. “Zonder sokken schuif je meer in je schoenen en eelt ontstaat vooral door wrijving.” De huid is op die plek verdikt en ziet er vaak geel uit. Eelt is deels een kwestie van aanleg: de een heeft er meer last van dan de ander. Het hoeft niet per se een probleem te zijn: sommigen hebben hun hele leven op bepaalde plekken eelt. Het heeft dan een beschermende functie, volgens Ramselaar. “Ik zou het dan gewoon laten zitten. Maar als het eelt te dik wordt, dan kan de plek druk veroorzaken ónder het eelt. Dat is heel pijnlijk.” Zelf eelt verwijderen is lastig en werkt vaak averechts. “Met een vijl of puimsteen veroorzaak je wrijving en activeer je nieuwe eeltgroei. Een eeltrasp raad ik echt af. Door te raspen is de kans groot dat gezond huidweefsel beschadigt. Dan groeit er weer snel nieuw eelt. De pedicure verwijdert het met een chirurgisch mesje. Op die manier ontstaat geen wrijving, waardoor het langer wegblijft.”

null Beeld

Onzichtbare zooltjes

Een likdoorn en eelt zijn op zich niet gevaarlijk. “Maar als de bloedvaten of zenuwen in je benen en voeten niet goed functioneren – bijvoorbeeld door diabetes – is het verstandig om het plekje snel te laten behandelen en de oorzaak van de verhoogde druk te achterhalen. Ontstaat er een wondje, dan geneest dat namelijk langzamer dan bij gezonde mensen. De kans op een infectie is ook groter, en in sommige gevallen kan dat zelfs leiden tot amputatie van de voet. Dit klinkt ernstig, maar in de praktijk komt het helaas voor.” Cijfers van het aantal voetamputaties zijn er niet. Een likdoorn laten behandelen is dus hoe dan ook slim, zeker als je er vaker last van hebt. Voorkomen is nóg beter en daar zijn verschillende manieren voor, zoals op maat gemaakte zolen of een teenstukje van siliconen dat te veel wrijving of druk voorkomt. Podotherapeuten kunnen hierover adviseren. Vaak zijn de schoenaanpassingen ook via hen te bestellen. Zolen en andere teenstukjes worden trouwens steeds onzichtbaarder: in veel gevallen is er aan de buitenkant niets van te zien. Aanvullende verzekeringen vergoeden ze vaak deels of helemaal.

null Beeld

Een pijnlijk puntje

Een likdoorn ontstaat door een ophoping van eelt en is een signaal van lokaal verhoogde druk. Dit veroorzaakt een hard puntje, wat flink pijn kan doen. Het voelt alsof je op een steentje loopt. Een likdoorn is vaak niet meer dan een bobbeltje. De pedicure kan een likdoorn goed verwijderen. Als het probleem steeds terugkomt, is er vaak meer aan de hand en kan een bezoek aan de podotherapeut nuttig zijn. Die kijkt wat uitgebreider naar een mogelijke oorzaak. Knellende schoenen en hooggehakte pumps – meestal smal bij de tenen – zijn bekende veroorzakers, legt podotherapeut Amy Dieker uit. “Likdoorns kunnen ook het gevolg zijn van een bepaald looppatroon of een bepaalde teenstand, bijvoorbeeld als tenen wat over elkaar groeien.”

Dikke enkels

Of iemand nu dertig of zestig is, iedereen heeft weleens last van dikke voeten, enkels of benen. Het is niets anders dan vocht dat vanwege de zwaartekracht naar beneden zakt. “Is het eenmalig, heb je geen andere klachten en is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld warm weer, dan hoef je je geen zorgen te maken”, zegt Amy Dieker. Leg ’s avonds de benen wat hoger, beweeg om de paar uur als je lang zit – bijvoorbeeld op het werk of tijdens een vliegreis – en grote kans dat het vocht minder wordt. Een handig hulpmiddel zijn compressiekousen of steunkousen: die kunnen het afvoeren van vocht bevorderen, waardoor benen minder zwaar of vermoeid aanvoelen. Ze zijn in allerlei winkels te koop en in verschillende categorieën: van lichte druk tot zware druk. Hoe zwaarder de druk, hoe meer vocht wordt afgevoerd. Is overmatig vocht bij de enkels een terugkerend probleem, is de oorzaak onduidelijk en voelen benen en voeten pijnlijk aan, dan is het verstandig om de huisarts te bellen. Bepaalde aandoeningen elders in het lichaam kunnen namelijk ook vochtophoping bij de voeten veroorzaken. Dit kan het symptoom zijn van chronische nierschade, hartfalen of problemen met de bloedvaten. “Bij een hartprobleem wordt het bloed niet meer goed rondgepompt, wat leidt tot vocht vasthouden. En bij nierschade raakt de vochtbalans in het lichaam verstoord.”

null Beeld

Teen in toom

Staat de grote teen scheef in de richting van de andere tenen, dan is er sprake van een hallux valgus. Soms ontstaat daardoor aan de zijkant van de voet een knobbel. Meer vrouwen dan mannen hebben er last van. “Veel lopen op puntige schoenen met hakken lijkt een trigger”, zegt podotherapeut Amy Dieker. Een scheve teen kan ook ontstaan door een afwijking in de voetstand, of een kwestie zijn van familiaire aanleg. Goede schoenen dragen is belangrijk bij een hallux valgus. Maar soms is er meer nodig, afhankelijk van de oorzaak en de klachten. “Bij vergroeiing in het grote-teengewricht kan lopen pijnlijk zijn. Sommige mensen compenseren dat door anders te gaan lopen. Dat kan weer leiden tot andere klachten. Wanneer door de vergroeiing het gewricht minder beweeglijk wordt, kan het buigen van de knie ook lastiger gaan. Zelfs de heupen bewegen lukt daardoor minder goed. Een probleem in een klein stukje van de voet kan dus grote gevolgen hebben. Loop daarom niet te lang door met klachten, maar neem contact op met een podotherapeut.”

null Beeld

Klein hakje

Wat kan er zelf aan gedaan worden om een hallux valgus in toom te houden? “Zorg voor schoenen waarvan de neus iets omhoog staat en die buigzaam zijn bij de grote teen. Dit zorgt dat je bij het lopen de hele voet op de juiste manier gebruikt. Schoenen met veters of klittenband zijn ook aan te raden, zodat schoenen goed passend gemaakt kunnen worden. Dat zorgt voor steun.” Een beetje hak, niet meer dan een kleine verhoging van zo’n twee centimeter, zorgt ook voor een gezonde manier van lopen, zegt Dieker. “Als je heel plat loopt, komt er veel meer spanning op de voeten en kuiten te staan dan wanneer je op een hakje loopt. De nu populaire sneakers, die veel weg hebben van gewone sportschoenen, zijn aan de achterkant vaak ook wat hoger en doorgaans dus prima.”

Af en toe een slippertje

Heerlijk om in de zomer op slippers te lopen. En ja, het is logisch dat de varianten met een goed voetbed meer steun geven dan heel platte exemplaren. Het advies van de podotherapeut: “Wissel het dragen van slippers af met goede schoenen. Kijk naar de activiteit die je onderneemt: trek stevige schoenen aan als je gaat wandelen. Slippers dragen op het terras of strand, is natuurlijk prima.” Wie de hele zomer op eenvoudige slippers loopt, kan problemen krijgen, zeker als iemand de rest van het jaar stevige schoenen draagt. “Je voet is dan niet gewend aan de platte slippers, wat kans geeft op blessures zoals een peesplaatontsteking”, zegt Dieker. “Als podotherapeuten zien we dit probleem na de zomerperiode regelmatig voorbijkomen.” ■

  • Styling & productie: Ilona Jongepier. Fotografie: Sanne Tulp. stocksy
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden