Hyperventilatie: hoe herken je het en wat kun je het beste doen? Beeld Getty Images/iStockphoto
Hyperventilatie: hoe herken je het en wat kun je het beste doen?Beeld Getty Images/iStockphoto

Hyperventilatie: hoe herken je het en wat kun je het beste doen?

Wat zijn de symptomen van hyperventilatie en wat gebeurt er in je lichaam als je hyperventileert? Hoe ontstaat het en - misschien nog wel belangrijker - wat kun je het beste doen bij een aanval?

Tara StokdijkGetty Images/iStockphoto

Wij vertellen je alles over hyperventilatie.

Symptomen hyperventilatie

Klachten komen vaak voor in de vorm van een aanval. Zo’n aanval is hevig, waarbij je veel van onderstaande klachten tegelijkertijd ervaart. De volgende symptomen zijn kenmerkend voor hyperventilatie:

  • Kortademigheid
  • Veel zuchten
  • Druk of steken op de borst
  • Hartkloppingen
  • Kramp of stijfheid van de spieren
  • Trillende spieren
  • Duizeligheid en flauwvallen
  • Hoofdpijn
  • Transpireren
  • Droge mond
  • Misselijkheid en overgeven
  • Angst, paniek en gespannenheid
  • Vermoeidheid

Wat gebeurt er in je lichaam bij hyperventilatie?

Huisarts Rutger Verhoeff: “Bij hyperventilatie adem je te snel en te diep. Hierdoor kun je last krijgen van eerder genoemde symptomen.” Bij een normale ademhaling adem je zuurstof in en koolzuur uit. Bij fysieke inspanning heb je meer zuurstof nodig, dus ga je sneller ademhalen. Het hart klopt dan ook sneller.

Bij hyperventilatie leidt angst of spanning ertoe dat je lichaam in stresstoestand raakt. Hierdoor bereidt het lichaam zich voor op inspanning. Je gaat sneller ademhalen en het hart gaat sneller kloppen. Te snel of te diep ademhalen zorgt ervoor dat het zuurstofgehalte in het bloed rap toeneemt maar ook dat het koolzuurgehalte snel afneemt. Dit veroorzaakt bovengenoemde symptomen.

Oorzaken

Angst speelt vaak de grootste rol in het ontstaan van de klachten. Stel jezelf de volgende vragen om achter de oorzaak van het hyperventileren te komen:

  • Gebeurde er iets bedreigends?
  • Was de omgeving waarin je je bevond een trigger voor je? Bijvoorbeeld omdat het er krap was, je er niet weg kon of omdat het onbekend terrein voor je was?
  • Heb je last van stress of spanningen?
  • Hoor je weleens van anderen dat je gespannen bent, zonder dat je dit zelf door hebt?
  • Zijn er bepaalde situaties waarbij trauma’s of fobieën opspelen?

Wat kun je doen?

Als je merkt dat je hyperventileert is het eerste advies om te proberen langzamer en oppervlakkiger adem te halen. Probeer ook niet om angstig te worden van het hyperventileren zelf. Je kunt een benauwd gevoel krijgen, waardoor je denkt dat je stikt en je nog meer in paniek kunt raken. Dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan.

Verhoeff: “De bedoeling is dat je het zuurstof in je bloed laat stijgen. Dit doe je door ademhalingsoefeningen. Of leid jezelf af door bijvoorbeeld kniebuigingen te doen of hardop te lezen.” Een bekend fenomeen is het blazen in een zakje. Je klemt het zakje om je neus en mond en ademt daarin in en uit. Hierdoor komt het uitgeblazen koolzuur in het zakje terecht wat je weer inademt. Met deze tactiek breng je het zuurstof- en koolzuurgehalte snel op peil. Dit kost ongeveer 2 minuten. Huisarts Rutger Verhoeff staat alleen niet achter deze methode: “Het helpt niet, ademhalingsoefeningen zijn effectiever.”

Oefeningen

Veel mensen hyperventileren één keer en daarna nooit meer. Ben je iemand die hier vaker last van heeft? Leer dan jezelf ademhalingsoefeningen aan om hyperventilatie te voorkomen. Doe dit op het moment dat je angst voelt opkomen.

Wat je bijvoorbeeld kan doen is: ga op een stoel zitten en adem bewust in en uit vanuit je buik. Leg je hand op je buik om de ademhaling te voelen. Houd een vast tempo aan door erbij te tellen: inademen 2, 3, uitademen, 5, 6, 7, 8, 9, en weer inademen 2, 3. Ga zo verder. Hierbij neem je vooral de tijd om langzaam uit te ademen, waardoor je ademhaling niet versnelt.

Professionele hulp

Als je vaker last hebt van hyperventilatie en je komt er zelf niet uit, is het slim om je huisarts te bezoeken. Het kan zijn dat begeleiding van een psycholoog noodzakelijk is om de oorzaak te verhelpen. Eventueel kan een fysiotherapie je helpen met ademhalingsoefeningen.

Verborgen hyperventilatie

Er bestaat ook nog zoiets als verborgen hyperventilatie waarbij je chronisch te diep ademt. Er is hier geen sprake van acute aanval. Sterker nog: vaak wordt het niet eens opgemerkt. Chronische hyperventilatie kent dezelfde symptomen als acute hyperventilatie, maar minder hevig. De oorzaken zijn vaak stress, spanningen of psychische druk. Als je vermoedt dat je last hebt van verborgen hyperventilatie is het verstandig om je huisarts te bezoeken. Hij of zij verwijst je naar een specialist die je helpt om (weer) op de juiste manier adem te halen.

Heb je last van hartkloppingen? Dit kun je volgens dokter Rutger doen:

Bronnen: LUMC, Thuisarts, Psyned

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden