Lichttherapie: hoe werkt het? Beeld Getty Images/EyeEm
Lichttherapie: hoe werkt het?Beeld Getty Images/EyeEm

Lichttherapie: zó werkt het (en dit zijn de positieve gevolgen)

Elke dag even voor een felle lamp gaan zitten om minder last te hebben van depressie, slaapproblemen, huidklachten, de overgang en zelfs alzheimer. Het lijkt te mooi om waar te zijn, maar lichttherapie werkt echt.

De biologische klok is een van de systemen die het functioneren van ons lichaam regelt. Een heel belangrijk systeem, want het stuurt je innerlijke 24-uursritme aan. Het zorgt ervoor dat je lichaamstemperatuur ’s ochtends omhooggaat en ’s avonds daalt. En dat de productie van bepaalde eiwitten overdag wat rustiger verloopt en zodra het donker wordt juist stijgt. Maar hoe weet je biologische klok eigenlijk hoe laat het is? Dat komt door de natuurlijke afwisseling tussen licht en donker buiten. Je lichaam reageert op zonsopkomst en zonsondergang alsof er op een lichtknopje wordt gedrukt.

Biologische klok beïnvloeden met lichttherapie

Soms raakt de biologische klok verstoord en weet hij niet meer precies wanneer er bepaalde stofjes, zoals hormonen en neurotransmitters, moeten worden aangemaakt. Daardoor kan het gebeuren dat je lichaam overdag opeens het slaaphormoon melatonine gaat produceren, zodat je je, ondanks voldoende nachtrust, toch moe voelt. Of hij zet de productie van serotonine – een neurotransmitter die opgewektheid en energie reguleert – plotseling op een laag pitje waardoor je neerslachtig en lusteloos wordt. Lichttherapie kan dan nuttig zijn, want daarmee wordt de biologische klok met behulp van kunstlicht zodanig beïnvloed dat hij weer ‘op tijd’ gaat lopen. Bij een lichttherapiebehandeling word je op een vast tijdstip, voor een bepaalde periode (variërend van vijftien minuten tot een uur) blootgesteld aan licht van een bepaalde intensiteit. Dat licht komt uit een lichttherapielamp, die er in allerlei soorten en maten is. Tijdens de sessie kun je gewoon lezen, eten of tv-kijken, zolang het licht je ogen maar goed bereikt. Want het zijn de zenuwen in de ogen die in verbinding staan met het hersengebied waarin de biologische klok zit. Met kunstlicht geef je je oogzenuwen een extra duidelijk idee van dag en nacht, waardoor de biologische klok weer in het gareel komt.

Veilige kuur lichttherapie

Lichttherapie is altijd een kuur, die een aantal sessies duurt, afhankelijk van de soort en mate van de aandoening. De kuur moet altijd worden afgemaakt, daarom is het handig dat de therapie soms thuis kan worden gevolgd. Een lichttherapielamp kun je kopen, maar ook huren.

Het is een veilige behandeling, die niet slecht is voor de ogen of de huid omdat de schadelijke uv-stralen uit het licht zijn gefilterd. De positieve werking van lichttherapie is voor allerlei kwalen inmiddels wetenschappelijk aangetoond.

Depressie en lichttherapie

Het vermoeden is dat sommige depressieve klachten te maken hebben met een ontregelde biologische klok. Daardoor raakt de productie van bepaalde lichaamsstoffen, zoals het ‘gelukshormoon’ serotonine, verstoord. Lichttherapie blijkt te werken bij zeventig tot tachtig procent van de mensen die last hebben van een winterdepressie. Zodra de eerste signalen zich voordoen, gaan zij een week lang ’s ochtends voor een lichttherapielamp zitten. Daardoor kunnen klachten als stemmingsdalingen, energiegebrek, lusteloosheid of vreetkicks afnemen. Daarnaast kan lichttherapie helpen bij humeurwisselingen die worden veroorzaakt door PMS, bij pre- of postnatale depressie of periodes van neerslachtigheid.

Wat voor licht?

Er bestaan verschillende therapeutische daglichtlampen. Qua sterkte zijn ze gelijk, zo’n 10.000 lux. Sommige zijn klein en compact en hebben een accu. Andere zijn wat groter, zodat ze door meerdere mensen tegelijk kunnen worden gebruikt. Een lichttherapiebril is ook een optie, daarmee kun je tijdens de therapie rondlopen.

Worden de kosten vergoed?

Bij behandeling in het ziekenhuis wordt de therapie doorgaans vergoed vanuit het basispakket. Apparatuur voor thuis kan (deels) worden vergoed vanuit de aanvullende verzekering.

MEER ENERGIE

Cynthia (36): “Zodra de blaadjes van de bomen vallen, ben ik niet meer zo gezellig. Ik voel me moe en somber, heb weinig eetlust en nergens zin in. Mijn psycholoog adviseerde lichttherapie met een therapeutische daglamp. Die heb ik gekocht en nu zit ik daar vanaf eind augustus elke ochtend voor. De sessies bouw ik op, van vijf minuten in het begin tot een half uur in de winter. Ik heb nu veel meer energie en voel me stabieler.”

Menopauze

Een van de oorzaken van overgangsklachten is een verhoging van het zogeheten luteïniserend hormoon (LH). Opvliegers, ’s nachts wakker worden en stemmingswisselingen zijn symptomen daarvan. Omdat de verhoging van LH te wijten is aan een daling van het stofje melatonine in het lichaam, kan lichttherapie soms uitkomst bieden. Dat geeft de melatoninespiegel namelijk een opkikker, waardoor vrouwen minder last kunnen hebben van al die vervelende menopauzeklachten.

Wat voor licht?

Voor overgangsklachten is een daglichttherapielamp of een lichttherapiebril geschikt. Die hebben een lichtsterkte van zo’n 10.000 lux.

Worden de kosten vergoed?

Mogelijk voorziet een aanvullende verzekering in een (gedeeltelijke) vergoeding van de kosten voor een lichttherapielamp. Informeer bij je verzekeraar naar de mogelijkheden.

Slaapklachten en lichttherapie

In sommige gevallen worden slaapproblemen veroorzaakt door een biologische klok die niet gelijk loopt met het natuurlijke 24-uursritme van dag en nacht. Misschien loopt hij achter, zoals bij avondmensen die pas heel laat moe worden en vervolgens een gat in de dag slapen. Of loopt hij voor, zoals bij ochtendmensen: zij vallen vroeg in de avond al in slaap en zijn vervolgens voor dag en dauw alweer wakker. Om weer in de pas te komen met de biologische klok, kan lichttherapie helpen. Ochtendmensen willen hun slaap rekken en gaan daarom ’s avonds voor de lamp zitten. Avondmensen moeten dat juist ’s ochtends doen. Hoewel er goede resultaten worden geboekt, kan het even duren voordat het oude slaappatroon is doorbroken en de klachten afnemen. Geadviseerd wordt de therapie minstens drie tot vier weken vol te houden.

Wat voor licht?

Met een lichtsterkte van ongeveer 10.000 lux en twee of drie 36 watt-lampen kan een speciale lichttherapielamp helpen bij de bestrijding van slaapklachten. Ook een lichttherapiebril is handig.

Worden de kosten vergoed?

Waarschijnlijk worden de kosten voor een lamp (huur of koop) ten behoeve van slaapklachten vergoed vanuit de aanvullende verzekering.
Check bij je verzekeraar de mogelijkheden.

Lichttherapie blijkt te werken bij 70 tot 80% van de mensen die last hebben van een winterdepressie.

HUIDPROBLEMEN

Ook bij psoriasis, eczeem, vitiligo en jeuk die niet overgaat met een zalfje of pil, kan lichttherapie uitkomst bieden. Het remt namelijk de ontstekingsreacties in de huid en herstelt en verdikt de opperhuid. Hoewel de resultaten voor veel mensen goed zijn, met slagingspercentages van tussen de zestig en tachtig procent en weken of jaren zonder last, is de therapie wel symptoombestrijding. Oftewel: het kan de jeuk, roodheid en zwelling verminderen, maar de oorzaak wordt niet weggenomen.

Wat voor licht?

Voor eczeem op kleine gedeelten van de huid bestaan er lichttherapiekammen. Voor grotere huidoppervlakten zijn er lampen die op een hoogtezon lijken en op het desbetreffende lichaamsdeel kunnen worden gericht. Voor psoriasis is een lange lamp beter. Overleg altijd met de behandelend arts welke lamp geschikt is.

Worden de kosten vergoed?

Sinds 2013 zit lichttherapie voor de behandeling van ernstige psoriasis of vitiligo in de basisverzekering. De therapie moet dan wel in het ziekenhuis of in een zelfstandig behandelcentrum plaatsvinden. Voor eczeem kan een aanvullende verzekering vergoeding bieden.

BEKIJK OOK: Susan probeert collageen lichttherapiebehandeling:

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden