PREMIUMpsychologie

Om hulp vragen: 10 tips om het makkelijker te maken

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Iemand anders helpen we maar al te graag, maar zelf hulp vragen is voor veel mensen wat lastiger. En dat terwijl juist in aangeven dat je iemands hulp nodig hebt, veel kracht zit.

Deborah LigtenbergGetty Images

MamAmersfoort, zo wordt de Amersfoortse Marlies Tjarks (49) genoemd. Ze kookt en bakt voor wie dat nodig heeft of het zelf niet kan, vervoert ouderen tijdens een dagje uit, geeft stoelmassages, past op en werkt in een wijkcentrum, om maar wat te noemen. Marlies helpt dus veel en graag. Als ze zelf hulp nodig heeft, blijkt dat een stuk lastiger. “Ik kwakkel met mijn gezondheid, waardoor ik niet kan werken. Daarom help ik ook zo graag, het zorgt ervoor dat ik mijn huis uit kom en anderen helpen geeft me een fijn gevoel. Maar soms heb ik door mijn fibromyalgie zo veel pijn dat ik niet voor- of achteruit kan. Of ik dan om hulp vraag? Dat vind ik ontzettend moeilijk. Laatst ben ik over een enorme drempel gestapt door via sociale media om hulp te vragen. Ik kan namelijk niets weggooien, maar als ik dat samen met iemand doe, gaat het makkelijker. Veel mensen boden hun hulp aan. Dat herken ik, want ik zou zoiets ook meteen voor een ander doen. Toch heb ik op niemand een beroep gedaan. Bij mij zit het alles zelf willen er stevig ingebakken. Daarnaast speelt schaamte een rol, ik vind het moeilijk om toe te geven dat ik het zelf niet red.”

null Beeld

Smoesjes

Hulp vragen aan anderen kan voelen alsof je zwak bent. En stel dat iemand die geen nee durft te zeggen met tegenzin voor je aan de slag gaat? Bovendien denken veel mensen dat ze het klusje dat moet worden gedaan zelf toch net iets beter en sneller kunnen dan een ander. Psycholoog Ellen Huijsmans hoort in haar praktijk alle argumenten om géén hulp te vragen voorbijkomen. Met stip op één: ik ben onafhankelijk en heb niemand nodig. “In de jaren zeventig hebben vrouwen geknokt voor onafhankelijkheid”, zegt ze. “Dat is goed gelukt, meiden van nu weten dat het belangrijk is om zelfstandig te zijn. Het ís ook goed om je eigen boontjes te kunnen doppen, maar we zijn er misschien een beetje in doorgeschoten. Eigenschappen als doorzetten, volhouden en presteren worden nu hoger gewaardeerd dan de behoefte om te leunen op een ander. Terwijl het helemaal niet zwak is om je kwetsbaar op te stellen en toe te geven dat je het even niet redt in je eentje.”

In haar show The call to courage en in haar bestseller De kracht van kwetsbaarheid pleit de Amerikaanse hoogleraar maatschappelijk werk Brené Brown ervoor om ook je zachte, hulpeloze kant te laten zien. Het is niet zozeer het vragen zelf dat het moeilijk maakt, maar wat eronder ligt: ​​de angst om kwetsbaar te zijn en zwak te lijken. “We bewonderen mensen die iets helemaal zelf doen en vinden het moeilijk om hulp te vragen, laat staan om eerlijk toe te geven dat we het alleen niet redden”, aldus Brown. “Hulp vragen betekent dat je je kwetsbaar opstelt en dat je kunt worden afgewezen. Maar hoe graag we ook willen geloven dat we niemand nodig hebben, we kunnen niet zonder anderen. We hebben allemaal verbinding nodig.”

null Beeld
null Beeld

Speciale band

Verbinding, daar kreeg Mariska (53) onverwacht mee te maken, toen ze na een zware operatie hulp nodig had. “Na een pittige ingreep mocht ik zes weken niks doen, nog geen pan aardappels afgieten. De jongste was 3, de oudste 10 en we kregen geen hulp van instanties, want huishoudelijke taken zijn uitgestelde zorg. Die kon mijn man wel verlenen, na zijn werk, als hij er ook voor mij en de kinderen moest zijn. Niet dus. Er waren genoeg mensen die hun hulp aanboden, maar ik vond het moeilijk om erop in te gaan. Meenden ze het wel? En ik vond het vervelend dat anderen zouden kunnen zien dat ik op mijn kwetsbaarst was. Maar ik móest wel. Twee vriendinnen boden aan om hulp voor mij te regelen. Zij maakten een rooster voor alle mensen die hadden aangeboden om iets voor mij te doen. Ze kookten voor me, de was werd gedaan en op een dag stond een moeder van school in mijn keuken zelfs de koelkast te poetsen. Heel fijn, maar nog steeds moeilijk. Totdat een buurvrouw me bedankte met de legendarische woorden: ‘Ik heb zo met je te doen en ik voel me zo machteloos. Heel egoïstisch misschien, maar ik vind het zo fijn om iets voor je te kunnen doen.’ Door wat ze zei, voelde het voor mij opeens in balans. Zij ging met een fijn gevoel bij ons de deur uit, en ik zat met een fijn gevoel op de bank. Een dikke win-win. Het mooie is dat ik met alle helpers van toen nog steeds een speciale band heb. Zij waren er voor ons, dat geeft een soort veiligheid. Ik vind het ook een krachtige boodschap voor onze kinderen: je hóeft niet alles alleen te doen. Vragen is ook iets geven: de mogelijkheid om te helpen.”

null Beeld

Kasboek

‘Voor wat hoort wat’ geldt niet bij hulp vragen, aldus psycholoog Ellen Huijsmans. “Mensen denken vaak vanuit een emotioneel kasboek: als jij iets voor mij doet, doe ik iets voor jou, anders klopt het niet meer. Dat kan voor degene die helpt soms best ongemakkelijk zijn. Die is er niet voor jou om daar zelf iets voor terug te krijgen, maar omdat hij of zij jou graag iets wil geven. Natuurlijk is het leuk om iemand te eten te vragen die een dagje bij je heeft geklust, maar het hoeft niet. Met oprechte dankbaarheid geef je een helper ook iets moois. Het is een essentieel onderdeel van het hulp vragen, want dat mensen iets voor je doen, is niet vanzelfsprekend. Als zij dat gevoel krijgen, gaat het wél scheef.”

Een intenser contact met mensen die zich voor ons inzetten, het gevoel dat we niet alleen zijn, een sneller herstel omdat anderen klusjes doen zodat we niet overbelast raken, dát is wat hulp kan bieden. Om hulp vragen is een signaal dat we anderen vertrouwen, hoe mooi is dát? Wie niet om hulp vraagt, draagt in z’n eentje een last die best had kunnen worden gedeeld. Bovendien ontneem je anderen de mogelijkheid om te helpen, terwijl ze dat graag willen. Conclusie: zonder hulp, is iedereen slechter af. ■

null Beeld

Het Nederlandse Rode Kruis deed in 2020 onderzoek naar hulp vragen. Wat bleek: 80% van de ondervraagden durft hulp te vragen aan een bekende, 8% meer dan twee jaar eerder. Waarschijnlijk heeft de coronacrisis voor deze stijging gezorgd.

HELPERS HIGH
Iets doen voor een ander heeft voordelen voor de helper. Die maakt endorfine aan, het gelukshormoon dat vrijkomt bij iets dat als prettig wordt ervaren. Het wordt wel de helpers high genoemd. Ook wetenschappelijk onderzoek laat zien dat om hulp vragen echt oké is. Onderzoekers van de Columbia-universiteit in New York onderzochten in welke mate mensen elkaar wilden helpen. Wat bleek: de proefpersonen waren zéér bereid iets voor een ander te doen. De bereidwilligheid van anderen om hén te helpen, schatten zij echter 50% te laag in. Toch jammer.

null Beeld

1. Vertel waarom hulp nodig is
Vraag een collega de leiding te nemen bij een presentatie omdat u geen tijd hebt gehad om deze goed voor te bereiden. App de buurvrouw of ze wat boodschappen wil doen omdat u zich niet lekker voelt. Kortom: gebruik het woord ‘omdat’ en laat zien dat het niet zomaar is. Dat maakt hulp vragen gemakkelijker.

2. Omdat ik het waard ben
Hulp vragen is een teken van goed voor jezelf zorgen. Uitstekend voor uw mentale en fysieke gezondheid.

3. Help een ander
Wie goed doet, goed ontmoet. Sta dus ook voor een ander klaar zonder er iets voor terug te verlangen.

4. Draai het eens om
Bedenk eens wat voor gevoel het geeft als iemand om hulp vraagt. Vereerd? Gevleid? Onmisbaar? Precies! Gun ook een ander dat plezier.

5. Het schept een band
Hulp vragen betekent jezelf kwetsbaar opstellen en vertrouwen geven. Dat maakt het contact met anderen hechter en vaak beter.

6. Geniet van bijzondere ontmoetingen
De Amerikaanse Michele L. Sullivan zit in een rolstoel, reist veel en komt daardoor op onbekende plekken waar ze geregeld hulp vraagt aan vreemden. In haar TED-talk ‘Vragen om hulp is een kracht, geen zwakte’ vertelt ze over de bijzondere ontmoetingen en gesprekken die dat oplevert.

7. Deel energie
Dingen uit handen geven, levert vaak energie op, of een sneller herstel. Dat is ook fijn voor de rest van het gezin of de omgeving.

8. Begin klein

Accepteer het gewoon eens, de eerstvolgende keer dat iemand hulp aanbiedt. Ervaar hoe het voelt en ga daarna voor het grotere werk: zelf actief om hulp vragen.

9. Nee is ook een antwoord
Uit onderzoek blijkt dat mensen het moeilijk vinden om nee te zeggen. Geef daarom bij een hulpvraag altijd aan weigeren ook mag als het niet uitkomt, en schrik niet als dit gebeurt. Volgende keer beter.

10. Laat los
Wees blij dat iemand wil helpen en accepteer dat dingen misschien anders lopen. Dan krijgen de planten maar iets meer water dan normaal, of de kat wordt tijdens de vakantie wat minder geaaid. De wereld vergaat niet!

null Beeld
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden