Wat kun je doen als je lichaam vocht vasthoudt? Beeld Getty Images/iStockphoto
Wat kun je doen als je lichaam vocht vasthoudt?Beeld Getty Images/iStockphoto

oorzaak & oplossing

Vocht vasthouden: dit zijn de oorzaken en oplossingen

Vocht vasthouden is een bekend fenomeen bij vrouwen. Libelle legt je in dit artikel meer uit over de oorzaak, symptomen én wat je kunt doen om er weer vanaf te komen.

Renée MulckhuijseGetty Images/iStockphoto

Vocht vasthouden in het kort:

  • Soms houdt je lichaam te veel vocht vast.
  • Dat komt bijvoorbeeld door warm weer of te lang zitten.
  • Je herkent het aan gezwollen voeten en dikke enkels.
  • Andere klachten zijn een ‘strakke’ huid en pijn.

Oorzaak van vocht vasthouden

Misschien weet je het nog van je biologieles: je lichaam bestaat voor meer dan de helft uit water. Als je zelf voldoende water drinkt, zorgt je lichaam voor de afvoer van het overtollige vocht. Maar het kan gebeuren dat je lichaam te veel vocht vasthoudt en jij later op de dag merkt dat je lichaam wat opgeblazen is en je huid strakker staat. Denk bijvoorbeeld aan gezwollen voeten en dikke enkels. Dat komt omdat het overtollige vocht door de zwaartekracht naar beneden zakt. Vocht vasthouden kan verschillende oorzaken hebben:

  • Warm weer
  • Lang staan
  • Lang zitten
  • Menstruatie
  • Zwangerschap
  • Overgang
  • Te veel zoutgebruik
  • Ernstige aandoening, zoals een hartziekte

Symptomen van vocht vasthouden

Dat je lichaam vocht vasthoudt, herken je op het eerste gezicht aan symptomen als je huid die strakker voelt. Ook kan je huid droger aanvoelen. Op de plek waar de huid gespannen is voelt het soms pijnlijk. Maar je kunt het ook merken aan de weegschaal: je kunt aankomen in gewicht als je lichaam vocht vasthoudt. Als je merkt dat er een kuiltje ontstaat als je op de huid drukt, dan houd je ook vocht vast.

De drie belangrijkste symptomen zijn:

  1. Zwelling (en soms pijn)
  2. Gewichtstoename
  3. Kuiltjes

Vocht in je benen

Heb je na een lange (werk)dag last van je benen? Dan voelen ze vermoeid en zwaar aan. Je ziet het niet altijd aan je benen, maar het komt wel vaak voor als je de hele dag hebt gestaan of juist gezeten. Het is een teken dat je te veel vocht in je lichaam (en dus ook in je benen) hebt op dat moment. Het gevoel verdwijnt in de meeste gevallen vanzelf weer.

Op de lange termijn kan het mogelijk leiden tot klachten als spataderen. Om het te voorkomen is het belangrijk om vochtophoping tegen te gaan. Hoe je vocht het best kunt afdrijven, lees je verderop in dit artikel.

Vocht in je buik

Naast benen en voeten, wordt vocht ook vaak in de buik opgeslagen. Bij hormoonschommelingen als je bijvoorbeeld menstrueert, of als zwanger of in de overgang bent, kun je merken dat je vocht vasthoudt in je buik.

Vocht in je gezicht

Valt het je ‘s ochtends op dat je gezicht dikker is als je in de spiegel kijkt? Het is een kwaal waar wel meer vrouwen mee kampen: een opgeblazen gezicht na het slapen. Vocht vasthouden kan met allerlei dingen te maken hebben. Denk aan alcohol drinken, veel zout eten of een huilbui de avond ervoor.

Als we dermatoloog en huidspecialist Renee Rouleau mogen geloven, kun je dan juist het best ver uit de buurt blijven van koud water. Ga liever onder de douche. “Een warme douche in de ochtend verwijdt lymfevaten en helpt vocht uit je gezicht te laten stromen. Naast de warmte die de bloedsomloop bevordert, helpt de kracht van het water ook nog eens extra”, legt de expert uit.

Vocht in je handen

Oeps, krijg je je ring niet meer af? Typisch gevalletje van vocht vasthouden in de handen. Na een wandeling of sportsessie kun je hier last van hebben, ongeacht het weer buiten. In dat geval neemt het ook snel weer af. Let op: als je handen langzaam opzwellen, kan het ook te maken hebben met een infectie, ontsteking of letsel.

Vocht in je voeten

Waarschijnlijk heb je het vaakst last van vocht in je voeten op een warme zomerdag. Gezwollen voeten en enkels zijn één van de dingen waaraan je het snelst merkt dat je lichaam vocht vasthoudt. Het komt voor dat je voeten daarbij pijn doen, zeker na een dag staan.

Vocht in je enkels

Nog een eervolle vermelding is voor de sokafdruk in je enkels en benen: ook een typisch gevalletje van vocht vasthouden. Wederom geldt dat de vochtophoping vanzelf wegtrekt. Gebeurt dat niet en houden je enkels (of een ander lichaamsdeel) voor lange tijd vocht vast? Neem dan contact op met je huisarts.

Vocht vasthouden tijdens menstruatie of zwangerschap

Zo vlak voor en tijdens je menstruatie houdt je lichaam vocht vast. Dit komt waarschijnlijk door een verhoogde hoeveelheid oestrogeen en progesteron in je lichaam. Die hormonen bereiden je lichaam ook voor op een zwangerschap. Dan heb je naast vocht vasthouden bijvoorbeeld ook last van opgezwollen borsten of een opgezwollen buik.

Tijdens de zwangerschap verergeren de symptomen. Je houdt dan meer vocht vast, zeker als je het einde van de zwangerschap nadert. Denk aan dikke voeten, enkels, maar ook benen. Daardoor passen sommige zwangere vrouwen hun schoenen bijvoorbeeld niet meer. Naast bewegen wordt hen aangeraden om in dit geval steunkousen te dragen. Dat helpt bij het afvoeren van het vocht. Niet meer in staat om veel te bewegen? Doe dan zo veel mogelijk je benen omhoog als je zit.

Vocht vasthouden in de overgang

Zoals je misschien wel weet verandert er het een en ander in je hormoonhuishouding als je lichaam in de overgang gaat. Een van de klachten die je dan kunt ervaren, is dat je lichaam vocht vasthoudt. Dit noemen ze ook wel overgangsoedeem. Door de daling van oestrogeen heb je meer kans op vochtophoping.

Lees ook eens deze tips om makkelijker door de overgang te komen.

Tips om vocht af te drijven

Je kunt lekker met de benen omhoog om van de vochtophopingen af te komen. Maar je kunt ook het volgende doen om het vochtpeil in je lichaam weer in balans te krijgen (en te houden).

  • Wees zuinig met zout tijdens het koken. Zout zorgt ervoor dat je vocht vasthoudt.
  • Blijf in beweging. Wandelen, fietsen, of een sportlesje: hoe meer je de doorbloeding stimuleert, hoe minder vocht je vasthoudt.
  • Drink voldoende water. Dit heb je ongetwijfeld al vaak gehoord, maar die 1,5 à 2 liter water per dag is belangrijk. Als je lichaam goed gehydrateerd is, hou je namelijk minder vocht vast. Toe aan een andere smaak? Groene thee werkt ook vochtafdrijvend.
  • Eet veel groente en fruit. Door paprika, broccoli en asperges aan je gerechten toe te voegen help je je lichaam een handje om vocht af te voeren. Ook fruit als kiwi en ananas zijn goede vochtafdrijvers.
  • Wissel je kleding en schoenen af. Draag bijvoorbeeld liever niet iedere dag een strakke broek.
  • Draag steunkousen. De steunkousen helpen bij het vocht afvoeren en het terugpompen van bloed naar het hart. Vooral een aanrader voor zwangere vrouwen en vrouwen in de overgang. Ze zijn dus zeker niet alleen handig voor wanneer je een vlucht op de planning hebt staan.

Maak je je zorgen over je vochtophoping? Bel voor de zekerheid de huisarts om uit te sluiten dat het iets ernstigs is. Die kans is, zoals je zojuist hebt gelezen, gelukkig klein - maar laat je vooral extra geruststellen.

Libelle’s Sterre dronk een week lang elke dag 1,5 liter warm water. Wat zijn daar de effecten van?

Bron: Gezondheidsplein, A. Vogel, Holistik, Etos, Mens en gezondheid

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden