PREMIUM14 tips voor een schonere planeet

Zo gebruik je stap voor stap minder plastic

null Beeld Stocksy
Beeld Stocksy

Als we dit jaar één dieet willen volgen, schrap dan plastic van het menu. Zo ingewikkeld is dat niet, de truc is: klein beginnen.

Yasmine EsserStocksy
null Beeld

Stap voor stap

We hebben het allemaal druk, maar begin gewoon klein, tipt Emily-Jane Townley, die al sinds 2013 bezig is met een minimal waste lifestyle. Ze schreef het boek Leven zonder afval en runt de gelijknamige webshop. “Zelf heb ik het stapje voor stapje gedaan. Is iets op, zoals de allesreiniger, stap dan over op een plasticvrije variant. Je hoeft plastic echt niet binnen een week uit je leven te bannen, maar na een tijdje ontdek je echt het verschil.”

null Beeld

Voorbereid op pad

“Minder plastic gebruiken begint met plannen”, zegt Jouri Schoemaker, mede-oprichter van de verpakkingsvrije supermarkt Pieter Pot. “Rond etenstijd onderweg? Denk dan al een dag van tevoren na over wat je zelf van huis kunt meenemen.” Niet in een boterhamzakje, maar in een leuke trommel of glazen pot. Zo voorkom je dat je onderweg ergens voorverpakte broodjes of salades koopt.

null Beeld

Tasje mee

Sinds 2016 zijn gratis plastic tassen in Nederland verboden. Winkeliers mogen wel kosteloos een papieren tasje meegeven. Gek hoor, want die dingen gaan vrijwel meteen kapot, terwijl een plastic tas veel langer meegaat. Papier is dan ook niet milieuvriendelijker dan plastic, concludeert de stichting Milieu Centraal. Toch een puntje voor papier: dat draagt niet bij aan de plastic soep als het in zee terechtkomt. Maar wat is nu de beste oplossing? Gewoon een eigen tas meenemen. Een opvouwbaar exemplaar in de handtas voor onverwachte aankopen.

null Beeld

Jampot wordt vaas

Probeer te voorkomen dat verpakkingen eenmalig worden gebruikt. Toch een plastic tas gekocht? Bewaar ’m dan voor de volgende keer. Ook is het beter om glazen verpakkingen te hergebruiken dan te recyclen, want dat kost enorm veel energie, legt Schoemaker uit. Een jampotje kan prima dienen als pennenhouder of vaasje.

null Beeld

Goedkope luiers

Pas toen haar tweede kind bijna zindelijk was, ontdekte Emily-Jane Townley het bestaan van wasbare luiers. Tegen die tijd had ze er al duizenden wegwerpluiers doorheen gejaagd. Gemiddeld gebruikt een kind namelijk vijf luiers per dag, wat neerkomt op 5400 luiers tot het zindelijk is. Voor Townley was dit het begin van een nieuwe levensstijl, ze besloot zo afvalvrij mogelijk te leven. Bij haar derde kindje gebruikte ze wasbare luiers. Die zijn – ook als je het wassen meetelt – beter voor het milieu. “Tot die tijd voelde ik me heel slecht over al het plastic dat ik gebruikte, maar ook machteloos. Het voelde goed om eindelijk iets bij te dragen aan het klimaat”, vertelt ze. “En ik bespaar vaak nog geld ook!”

null Beeld
null Beeld

Peuleschil!

Groente en fruit koop je het beste op de markt of bij de boer. Toch naar de supermarkt? Neem dan een katoenen zakje mee, zodat je geen gebruik hoeft te maken van de dunne plasticjes op de versafdeling. Brood en croissantjes kunnen in een wasbaar broodtasje. Tip van Milieucentraal: koop vooral niet meer dan je op kunt. Eten weggooien heeft een groter effect op het milieu dan verpakkingsmateriaal.

Van wonderproduct naar natuurramp

Vlak na de Tweede Wereldoorlog was plastic hét symbool van de modernisering. Het kunststof materiaal, gemaakt van aardolie, was multi-inzetbaar en werd daarom vernoemd naar het Griekse plastikos, dat modelleerbaar betekent. Een groot voordeel: het was niet kapot te krijgen en ging dus eindeloos mee! Steeds vaker verving plastic materialen als staal, papier, glas en hout. Het zorgde voor mooie ontwikkelingen. Zo verbeterde de hygiëne in ziekenhuizen door het gebruik van plastic handschoenen en voedsel bleef langer vers en houdbaar door plastic verpakkingen. Maar wat ooit hét pluspunt leek, blijkt nu een ramp: plastic vergaat niet, terwijl het wel veelvuldig in de natuur terechtkomt. Volgens het Wereld Natuurfonds verdwijnt er per uur een hoeveelheid plastic in zee waarmee elf Olympische zwembaden kunnen worden gevuld.

null Beeld

Door de zure appel heen

“Gemengde noten graag, mag het in deze pot?” Townley vond het vreselijk ongemakkelijk, die eerste keer boodschappen doen met glazen potjes. “Ik schaamde me rot en keek de hele tijd om me heen of iemand het zag”, lacht ze. Winkeliers reageerden gelukkig positief, ze vonden het juist een goed idee dat ze haar eigen verpakkingen meenam. Verpakkingsvrij winkelen is de laatste jaren steeds bekender geworden. Je bent nu echt niet de eerste die met een glazen potje bij een winkel aankomt. Je bezwaard voelen is dus niet nodig.

null Beeld

Verpakkingsvrije supermarkt

Boodschappen doen met een tas vol glazen potten toch te veel gedoe? Jouri Schoemaker bedacht om die reden Pieter Pot, een verpakkingsvrije online supermarkt. Geen plastic dus, alleen glazen potten. Lever de lege potten in bij de volgende bestelling, dan krijg je het statiegeld terug. Pieter Pot bezorgt door het hele land. Handig, maar… is bezorgen niet heel vervuilend? Schoemaker: “Niet zo vervuilend als al die plastic verpakkingen. Een extern bureau heeft dat voor ons berekend. Daarbij is rekening gehouden met de productie, het transport en het reinigen van de potten. Die berekening staat op onze website, zodat iedereen het kan checken.”

null Beeld

Hoe komt al dat plastic in de oceanen?

In 1997 ontdekte kapitein Charles Moore een drijvende plastic vuilnisbelt in de Grote Oceaan. De plasticsoep is daar drie keer zo groot als Frankrijk. Later bleek dat ook in de Atlantische Oceaan en Indische Oceaan afvalhopen drijven. In totaal naar schatting 150 miljoen ton. Een deel van de troep is afkomstig van schepen. Het andere plastic komt daar terecht door mensen op het vasteland, die afval op straat laten slingeren of in rivieren dumpen. Door de wind en het water wordt het naar zee gevoerd. Daar wordt het niet alleen jaarlijks miljoenen zeedieren fataal, door het zonlicht, het zoute water en de golfslag valt het ook langzaam uit elkaar in minuscule deeltjes. Vissen en garnalen eten die microplastics, waardoor ze in het hele ecosysteem terechtkomen. Ook komen deeltjes plastic in het water terecht door verzorgingsproducten zoals douchegel of tandpasta, synthetische kleding en verf.

Hoe gaat het met de Ocean Clean-up?

Dat één persoon het verschil kan maken bewijst Boyan Slat. De 28-jarige Nederlander bedacht op zijn zestiende dat hij de oceanen wilde schoonmaken. Heel wat ontwikkelingen, testfases en tegenslagen later kan het plasticvrij maken van de Grote Oceaan dit jaar écht beginnen. In de onderzoeksperiode heeft zijn project The Ocean Cleanup al één miljoen kilo afval uit de oceaan en rivieren gehaald door twee grote veegarmen die op het water drijven.

null Beeld

Een groener sopje

Glasreiniger, luchtverfrissers en chloor: allemaal belastend voor het milieu. En het zit ook nog eens in een plastic fles. Koop daarom zo veel mogelijk navulverpakkingen. Het merk Sophie Green verkoopt refill-poeder dat met 750 ml water transformeert in allesreiniger. Een stap verder? Bij ecologische (web)winkels verkopen ze schoonmaakmiddelen verpakt in karton of in bioplastic dat oplost in water, zoals het merk Oceansaver.

null Beeld

Beter poetsen

Vochtige schoonmaakdoekjes zijn ideaal voor de luie mens, maar een ramp voor het milieu. Ze zijn vrijwel altijd gemaakt van plastic (polyester). Veel mensen spoelen ze bovendien door de wc, waardoor het riool en waterzuiveringsinstallaties verstoppen. En hoeveel extra werk is een emmertje sop met een katoenen doekje nou echt? Nog beter: gebruik een composteerbare spons.

null Beeld

Scan de badkamer

Van lippenstift tot zonnebrandcrème, aan veel verzorgingsproducten worden micro- en zelfs nanoplastics toegevoegd. Dat zijn piepkleine plasticdeeltjes die via het doucheputje in het riool belanden en uiteindelijk in zee terechtkomen. Met de gratis app Beat the Microbead, ontwikkeld door de Plastic Soup Foundation, kun je de streepjescode van verzorgingsproducten scannen en meteen zien of er microplastics in zitten.

null Beeld

Is een plastic verpakking altijd slecht?

Een komkommer in een plastic hulsje lijkt het toppunt van onnodige verpakkingen. De groente heeft immers van zichzelf al een beschermingslaag: de schil! Toch zijn plastic verpakkingen volgens de stichting Milieu Centraal niet altijd slecht, ze voorkomen bederf en beschadiging van voedsel. Plastic om een komkommer verlengt de houdbaarheid met tien tot veertien dagen. Als-ie geïmporteerd wordt uit het buitenland maakt zo’n verpakking dus het verschil tussen opeten en de prullenbak. De beste keuze? Seizoensgroenten uit eigen land. Zo hoeft het voedsel geen lange reis af te leggen of te groeien in verwarmde kassen. En koop niet te veel, of te lang van tevoren, om de kans op verspillen te verkleinen.

null Beeld

Ouderwets zeepje

Weg met het flacon met vloeibare zeep. In 2022 gaan we weer voor het ouderwetse zeepje om de handen mee te wassen. Maar ook voor lichaam en haar bestaan er fijne soap bars. Daarmee bespaar je dubbel plastic. Geen plastic shampooflessen meer én er wordt, in tegenstelling tot veel vloeibare verzorgingsproducten, geen microplastic aan een stukje zeep toegevoegd.

null Beeld

Stof tot nadenken

Hoe heerlijk dat fleecedekentje op de bank ook is, goed voor het klimaat is het niet. Net als die trui of dat T-shirt van polyester, polyamide of nylon of die elastische sportlegging: allemaal vormen van plastic. Elke wasbeurt komen er plastic vezels vrij, die in het riool terechtkomen en uiteindelijk in de oceaan. Townley tipt om te kiezen voor kleding van katoen, hennep, bamboe of wol. O, en vergeet niet een plasticvrij wasmiddel te kopen.

null Beeld

DIY

Wie tijd heeft en handig is, kan schoonmaakmiddelen en verzorgingsproducten zelf maken. Daar zijn niet veel ingrediënten voor nodig. Met schoonmaak natuurazijn of citroenzuur en baking soda en citroensap. Online zijn genoeg ‘recepten’ te vinden, van gootsteenontstopper tot deodorant.

Kan ik in mijn eentje verschil maken?

Het klimaatprobleem is gigantisch. Als één iemand minder plastic gaat gebruiken, heeft dat toch nauwelijks invloed? “Ik had die gedachte eerst ook”, zegt Emily-Jane Townley, auteur van Leven zonder afval (2020). “Ik voelde me klein en nietig, maar vergis je niet in het effect. Door het er met anderen over te hebben, gaan zij het langzaam begrijpen en ook doen. Uiteindelijk zal het ertoe leiden dat sommige producten niet meer gemaakt worden of niet meer in plastic worden verpakt.” Loopt dat echt zo’n vaart? Volgens Jouri Schoemaker, medeoprichter van verpakkingsvrije supermarkt Pieter Pot wel. “Doordat wij steeds meer klanten krijgen, kloppen nu de grote partijen bij ons aan. Heinz, Haribo en Verkade werken al met ons samen. Ook bedrijven als Albert Heijn, Unilever en Picnic zijn geïnteresseerd. Zij zien dat consumenten minder verpakkingen willen en gaan hier dus ook over nadenken. Samen met hen kunnen we het hele systeem veranderen.”

null Beeld

Cijfers

• Verreweg het meeste plastic, bijna 40%, wordt gebruikt voor verpakkingsmateriaal.

• Iedere Nederlander opent gemiddeld 7 verpakkingen per dag.

• Europeanen gooien gemiddeld elk jaar 33 kilo afgedankte plastic verpakkingen weg.

• Amerikanen zijn de grootste plasticverbruikers met gemiddeld 130 kilo plastic afval per persoon per jaar.

• We kopen nog steeds 35 plastic tassen per persoon per jaar. Toen we ze nog gratis kregen, waren dat er 170!

• Per seconde worden er wereldwijd 14.000 natte doekjes gebruikt en weggegooid

• Sinds de invoering van het statiegeld op kleine plastic flessen, zien we ze 70% minder in het zwerfafval

Tekst: Yasmine Esser | Beeld: Stocksy

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden