PREMIUMVan hartslag meten tot insuline checken

Zo handig zijn medische apps op je smartphone

Zo handig zijn medische apps op je smartphone  Beeld
Zo handig zijn medische apps op je smartphone

Je hartslag meten, de insulinebehoefte checken... steeds meer mensen met een chronische aandoening gebruiken hiervoor een app of ander technisch hulpmiddel. En dat is in het voordeel van artsen én patiënten. “Zonder die sensor had ik nooit vier marathons kunnen lopen.”

Fija Nijenhuis

Daniella Struijk (44) heeft sinds haar zestiende diabetes type 1 en prikte haar vingertoppen stuk. “Om pieken en dalen te voorkomen moest ik zeven keer per dag mijn suiker checken. Dat was erg intensief en ik was dan ook behoorlijk druk met mijn diabetes. Toen ik rond de dertig was, raakte ik in een dip. Het lukte me niet meer mijn suikers goed te regelen en ik controleerde mezelf steeds minder vaak. Ik had een klassieke diabetes burn-out.” Daniella’s verpleegkundige gaf haar de tip zich aan te sluiten bij een hardloopgroepje. Daniella volgde het advies op en het effect was fantastisch. “Het lukte me weer beter om mijn diabetes te managen. Omdat ik onderweg regelmatig een hypo (te lage bloedsuikerspiegel, red.) kreeg, leerde ik mezelf aan om al rennend mijn bloedsuiker te controleren.” Alles went, maar het hardlopen is een stuk makkelijker en leuker geworden sinds Daniella een glucosesensor heeft: een schijfje ter grootte van een twee-euromunt dat op de arm of buik wordt geplakt. Daaraan zit een draadje dat onder de huid de glucosewaarden meet. Met een app op de smartphone kan het schijfje worden gescand en heeft Daniella 24/7 inzicht in haar glucosewaarden.

null Beeld

Meten is weten

Door de coronapandemie is de gezondheidszorg in rap tempo digitaler geworden. Niet alleen vinden consulten steeds vaker telefonisch of via een videoverbinding plaats, er zijn ook steeds meer apps beschikbaar die waardes kunnen meten of waarin je medische informatie kunt delen. Ideaal voor mensen met diabetes, hartproblemen of chronische ziektes als COPD en MS, maar ook voor zwangere vrouwen met een te hoge bloeddruk is er een meet-app. Deze is gekoppeld aan een automatische bloeddrukmeter en de waarden komen via de app automatisch bij de arts terecht. Zelfs bij botbreuken blijkt een app een handig hulpmiddel om herstel op afstand te monitoren. Het OLVG in Amsterdam ontwikkelde voor patiënten met een stabiele breuk, waarvoor dus geen operatie nodig is, een app met een herstelplan. Alleen patiënten die heftige pijn hebben of bij wie iets niet lijkt te kloppen, komen terug voor een afspraak. Het Amsterdamse ziekenhuis wist hiermee het aantal controles met maar liefst 91 procent terug te dringen. Inmiddels wordt de app in dertien Nederlandse ziekenhuizen gebruikt.

null Beeld

Hoe zit ’t met privacy van deze apps?

De eisen aan apps die onderdeel zijn van een medische behandeling zijn streng. Als commerciële partijen – zoals de ontwikkelaars – de app beheren, hebben ze geen toegang tot medische gegevens. Sommige ziekenhuizen beheren de apps zelf. Het is ook niet bij alle apps nodig om daarin patiënt­informatie op te slaan. De botbreuk-app is hiervan een voorbeeld.

Nooit meer zonder

Minder vaak naar het ziekenhuis: dat is niet alleen fijn voor de patiënt, maar ook voor de zorgverleners, die met grote personeelstekorten kampen terwijl de vergrijzing alleen maar toeneemt. Er wordt nog volop onderzoek gedaan naar of de digitale hulpmiddelen de verwachtingen waarmaken. Ontwikkelaars en ziekenhuizen moeten aantonen dat zo’n app echt iets toevoegt aan een behandeling. Ook moeten ze voldoen aan strenge eisen op het gebied van veiligheid en privacy. Pas dan is er een kans dat de zorgverzekeraar de app vergoedt.

Daniella moest haar glucosesensor eerst zelf betalen, 120 euro per maand was ze eraan kwijt. Maar nu worden de app én de sensor vergoed via het basispakket. “Ik wil nooit meer zonder. Het is nu veel makkelijker om mijn diabetes te regelen, waardoor het rustiger is in mijn hoofd.” Een klein nadeel is dat de sensor weleens kapotgaat. “Als je dan niets bij je hebt voor een vingerprik, heb je wel echt een probleem.”

Dat nadeel noemt ook Arjen Hoogendam, internist bij het diabetesbehandelcentrum Diabeter. “Een glucosesensor is een technisch hulpmiddel en dat betekent dat het kan falen. Het kan stukgaan, of de sensor kan een glucosewaarde geven die totaal onlogisch lijkt. Dan is het verstandig om via een vingerprik een extra controle te doen, want die meting is het meest actueel.”

Met uitlegvideo’s en persoonlijke begeleiding leert Diabeter zijn patiënten omgaan met de sensor. In de praktijk is bijna iedereen blij met de nieuwe meetmethode, zegt Hoogendam. Maar voor een kleine groep geldt dat niet. “Sommige mensen zijn allergisch voor pleisters. Anderen willen niet continu iets aan hun lijf hebben. Ook zijn er mensen die het moeilijk vinden om voortdurend te zien welk effect insuline en eten op hun bloedsuiker hebben. En een klein aantal mensen vindt de sensor en app technisch ingewikkeld.”

Voor patiënten zonder sensor is het lastiger om hun glucose goed te regelen. Zij hebben vaak intensiever contact met hun arts. Dat is volgens Hoogendam dan weer mogelijk omdat anderen hun ziekte nu zelf beter kunnen managen.

null Beeld

Makkelijk te bedienen

Ook voor mensen met een hartritmestoornis is er een app. Regina Hellenbrand (68) gebruikt die. Zij heeft last van boezem-fibrilleren en onderging onlangs voor de tweede keer een ingreep, nadat de eerste geen succes was. Drie maanden lang meet ze nu twee keer per dag zelf haar hartritme met de app. “Het is onderdeel van de behandeling”, vertelt ze. “Door te meten kan ik zelf goed in de gaten houden of mijn hartritme normaal is. De metingen komen vanzelf in het ziekenhuis terecht. Als het nodig is, onderneemt de cardioloog actie.” Het Maastricht UMC+, waar Hellenbrand behandeld wordt, is een van de eerste ziekenhuizen in Nederland waar patiënten de app vergoed krijgen.

“De app is heel makkelijk te bedienen”, zegt ze. “Je beantwoordt eerst een paar vragen, onder meer over eventuele symptomen die op een ritmestoornis kunnen wijzen. Daarna leg je je vingertop zestig seconden lang op de camera van de telefoon. Dan zie je een grafiek met je hartritme en de uitleg.” Na de eerste behandeling gebruikte ze de app een week, vertelt ze. “Ik voelde me toen niet goed, was snel buiten adem. De metingen waren een bevestiging dat de behandeling niet het gewenste effect had gehad.” Nu is de situatie anders: de laatste ingreep ging goed en ze voelt zich beter. “Ik vind het meten nu veel spannender: zal mijn hartritme goed blijven? Ik weet dus ook niet of ik deze app altijd zou willen gebruiken. Als je een heupoperatie hebt gehad, blijf je toch ook niet altijd met een stok lopen? Ik wil niet constant met mijn ziekte bezig zijn, mijn leven moet er niet door beheerst gaan worden. Maar voor nu is het fijn.”

null Beeld

Op afstand

“Met de app hebben we continu inzicht in iemands hartritme”, vertelt cardioloog Dominik Linz, die de hartritme-app als onderdeel van de behandeling voor boezem-fibrilleren en andere hartritmestoornissen introduceerde in het Maastricht UMC+. “Op het moment dat het niet goed gaat, krijgen we een melding en als het noodzakelijk is, nemen we contact op met de patiënt.” Patiënten hoeven de app niet hun hele leven te gebruiken, zegt Linz. “Het is puur een hulpmiddel dat we inzetten als we informatie nodig hebben over de situatie van de patiënt. Na een ingreep bijvoorbeeld, een paar dagen voor een controleafspraak of als we iemands medicatie gaan aanpassen.”

Bijna tachtig procent van de patiënten die voor de app in aanmerking komen, gebruikt ’m, vervolgt Linz. Hij vindt het zelf een verrassend groot aantal. Sinds het gebruik van de hartritme-app kan het ziekenhuis meer patiënten met een hartritmestoornis veilig op afstand behandelen. “Het afgelopen jaar was zeventig procent van alle consulten een teleconsult. In die periode zijn er niet meer patiënten op de Eerste Hart Hulp of in het ziekenhuis terechtgekomen.”

null Beeld

Lachende smiley

Bij diabetes is het juist de bedoeling dat je de sensor en app elke dag gebruikt. Het is dan ook niet gek dat sommige mensen het confronterend vinden om steeds hun waarden te zien, zegt diabetesarts Arjen Hoogendam. Want je wordt er natuurlijk niet vrolijk van als je enorm je best doet om de ziekte onder controle te houden en dat om de een of andere reden een tijdje niet lukt. Een app houdt geen rekening met de frustratie van de patiënt.
Misschien wordt dat ooit anders. “Het zou helemaal geweldig zijn als je na het wakker worden geen cijfers en grafiekjes ziet, maar bijvoorbeeld alleen een lachende smiley zodat je weet dat je glucose de afgelopen nacht goed is geweest.” Volgens Hoogendam is de kans is groot dat de ontwikkelingen uiteindelijk wel die kant op gaan.

Daniella heeft geen moeite met het voortdurende inzicht in haar glucosewaarden, integendeel: “Toen ik nog moest vingerprikken, lag mijn wens om een marathon te lopen buiten bereik omdat ik bang was voor hypo’s. Dat is nu totaal anders. Ik heb inmiddels drie keer de Kustmarathon gelopen en een keer die van Rotterdam. Zonder sensor zou ik daar niet aan zijn begonnen.”

null Beeld
null Beeld

Hartfalen

Voor mensen met hartfalen is er een speciale sensor ontwikkeld die ze in hun longslagader geïmplanteerd krijgen. Daar meet de sensor de druk. Via een online verbinding komt de uitslag bij de arts terecht. Oplopende druk in de ader is een voorbode van klachten. Als je dan tijdig actie kunt ondernemen, is er meer kans dat ziekenhuisopname niet nodig is. Ook meten mensen met hartfalen steeds vaker thuis hun gewicht, bloeddruk en hartslag. De resultaten komen terecht bij hun arts of verpleegkundige.

null Beeld

Ogen

Tijdens de coronapandemie is het UMC Utrecht patiënten na een staaroperatie vaker online gaan controleren. Dat gebeurt met een medische online oogtest. Deze test maakt een bezoek aan het ziekenhuis onnodig, waardoor tijd overblijft om meer patiënten met staar te behandelen. De online oogtest is nog altijd in gebruik.

null Beeld

Zuurstof

Veel coronapatiënten bleken bij hun herstel alleen nog wat extra zuurstof nodig te hebben. Longarts Hans Hardeman van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein stuurde die patiënten naar huis met een app, stappenplan, alarmnummer en zuurstof. Dat scheelde vijf opnamedagen per covidpatiënt, waardoor het ziekenhuis minder reguliere afdelingen hoefde te sluiten voor coronazorg.
Bron: de Volkskrant

Beeld: Stocksy

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden