Holland Zingt Kerst: € 24,95 per kaart >

Zoek binnen:

Libelle Legt Uit: wanneer mag je de kerstboom neerzetten?

In winkelstraten en op tv, maar ook in onze eigen woonkamer lijkt kerst steeds vroeger te beginnen. Wanneer mag je volgens de traditie die boom nu eigenlijk optuigen?

Om erachter te komen wanneer de kerstballen weer van zolder mogen, is het handig om te weten waar deze traditie überhaupt vandaan komt. We belden met Ineke Strouken, directeur van het Kennisinstituut Immaterieel Erfgoed Nederland. Wat blijkt? De kerstboom komt, net als de paashaas, uit Duitsland.

Paleis Het Loo
“In 1842 kwam de kerstboom via de Duitse prinsessen en de vele welgestelde Duitse migranten naar ons land. De bomen stonden op Paleis Het Loo en in de Amsterdams grachtengordel, maar verder kon de kerstboom niet op veel populariteit rekenen”, vertelt Strouken.

Heidens
De Nederlanders vonden zo’n boom in huis helemaal niets. “De protestanten vonden het typisch iets voor de katholieken en getuigen van bijgeloof. En de katholieken vonden het juist een heidens gebruik.” Toch veroverde de kerstboom op het einde van de negentiende eeuw via de protestantse zondagsscholen een plekje in de oer-Hollandse huiskamer. Op foto’s uit het begin van de twintigste eeuw zijn al kleine boompjes of bijeengebonden losse takken te zien, vooral in protestantse gezinnen, want de katholieken hadden hun kerststal. In de jaren 50 was-ie definitief ingeburgerd en hoorde de kerstboom bij Kerstmis.

Langs de deuren
De kerstperiode duurt van 21 december tot Driekoningen op 6 januari. Waarom? Dat heeft volgens Strouken alles met de wintertijd te maken. “Voordat in 1900 het wecken populair werd, was de winter een moeilijk tijd om aan eten te komen, zeker voor arme mensen. Op de verschillende feestdagen: Sint Maarten, Sinterklaas, kerst en met oud & nieuw mochten ze langs de deuren om eten te vragen”, legt Strouken uit. En daar maakten de armen optimaal gebruik van. “Ze wisten natuurlijk dat kerst maar 2 dagen duurde, maar ze wilden zo lang mogelijk gebruikmaken van de feestdagen in de donkere midwinterperiode.”

Vroeg erin, vroeg eruit
Op 21 december mag de boom dus volgens de ongeschreven regels worden opgetuigd, maar veel Nederlanders doen dit al eerder. Strouken ziet daarin een trend. “De boom gaat steeds vroeger de kamer in, vaak meteen na Sinterklaas en sommigen zelfs al eerder dan 5 december. Tegelijkertijd wordt de boom ook eerder afgetuigd dan vroeger, vaak al op 2 januari. Mensen geloofden vroeger dat het ongeluk bracht om hem voor Driekoningen af te breken, maar deze feestdag heeft anno nu nauwelijks betekenis meer.”

Beeld: Sanne Tulp.

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien