PREMIUM

Actrice en zangeres Meral Polat: “Door de dood van mijn vader is ook een deel van mij gestorven”

null Beeld

Actrice Meral Polat (40) werd bekend als Mel in De luizenmoeder, maar van zingen wordt ze toch het allergelukkigst. Haar poëtische liedjes in het Koerdisch en Turks nemen je mee naar een andere wereld. “Ik leef nu voor wat voor mij belangrijk is.”

Caspar Pisters

Verrukkelijk waren ze, die eindeloze zomers aan de Turkse kust. Elk jaar, tot aan haar puberteit, namen de ouders van Meral Polat haar en haar broertje mee naar dezelfde fijne plek. “Een rustig strandje bij Gümüldür aan de Egeïsche zee”, vertelt Meral. “Zeven weken lang waren we weg. Je zou kunnen zeggen dat ik deels aan de kust ben opgegroeid.” Vandaag zitten we aan het strand bij Bloemendaal, op het terras van paviljoen San Blas waar de huispapegaai besluit om nog een koekje te snaaien uit de trommel die voor de gasten is bedoeld.

null Beeld

Meral (40, geboren in Amsterdam, haar ouders zijn van Turks-Koerdische komaf) brak een paar jaar geleden door als Mel in de hitserie De luizenmoeder. Minder bekend is dat Meral ook een formidabele zangeres is. Je verstaat waarschijnlijk geen woord (ze zingt in het Turks en Koerdisch), maar met haar stemgeluid – urgent en verleidelijk tegelijk, gedragen op bluesy akkoorden – voel je de poëzie.
“Mijn vader was zelfstandig ondernemer en reisde graag”, vertelt Meral. “De ene keer vertrokken we vanuit Italië met de auto, dan vanuit Griekenland met de boot of vanuit Oostenrijk met de trein. Hij hield ook erg van met de auto door Turkije reizen. Met mijn broertje zat ik op de achterbank. Ik had een stapel boeken mee, luisterde muziek en keek hoe de omgeving veranderde. Onderweg stopten we veel, maar het was mijn moeder die besloot of we ergens bleven of doorreden.” Op haar Wikipedia-pagina staat dat Meral is geboren in Tunceli, een stadje in het oosten van Turkije. Dat klopt niet, zegt ze, maar ze weet niet hoe ze het moet aanpassen. Meral is geboren in Amsterdam, haar ouders ontmoetten elkaar in de Efteling. Ze groeide op in Zaandam. Tunceli, de oorspronkelijke naam is Dersim, is wel een plek die ze talloze keren bezocht, de roots van haar grootouders liggen daar. Afgelopen april was ze er nog, met de twee muzikanten van haar band en plannen voor haar debuutalbum in het achterhoofd. Op Instagram staan filmpjes van die reis, Meral – in hurkzit op de grond – musicerend bij wildvreemden in de woonkamer. “Het was waanzinnig tof. Afgelegen dorpjes bezoeken en dan in iemands huis muziek maken. Want als je ergens langsloopt, word je spontaan binnen uitgenodigd en mag je niet weg voordat je hebt gegeten of op z’n minst thee hebt gedronken. De reis diende als inspiratie voor het album, een muzikale zoektocht naar mijn identiteit.”

null Beeld

Wist je al veel over de Koerdisch-Alevitische cultuur?

“De Koerdische Alevieten werden lange tijd onderdrukt. Ze mochten hun eigen taal niet spreken en het was verboden om hun religie en cultuur te uiten. Ik denk dat mijn ouders mij en mijn broertje tegen die geschiedenis wilden beschermen, dus ik wist er weinig vanaf. Daar heeft mijn reis echt bij geholpen. ‘De poort naar de hemel gaat via het hart van de ander’, zeggen ze in de Alevitische cultuur. Mensen staan er meer in verbinding met elkaar én met de natuur.”

null Beeld

Het lijkt me makkelijker om dat te voelen in die contreien dan in een stad als Amsterdam…

“Absoluut. Elke keer als ik op vakantie ga, heb ik een paar dagen nodig voordat ik echt aanwezig kan zijn. Mijn hoofd zit dan nog zo vol met van alles, ik moet eerst weer even leren om op een andere manier om te gaan met tijd en ruimte.”

Veel van de teksten voor je album zijn van je vader. Heeft hij ze met die intentie geschreven?

“De band tussen mijn vader en mij – hij is helaas anderhalf jaar geleden plotseling gestorven – is heel sterk. We maakten vaak muziek samen. Als baby en als kind luisterde ik naar hem als hij op de bank zat met zijn saz, een snaarinstrument met een lange hals. Ik wist dat hij af en toe teksten schreef. Op een dag vroeg ik hem: wat betekent het voor jou om mens te zijn? Hij lachte: ‘Stel je weer van die moeilijke vragen? Hoe moet ik dat nou weten?’ Maar ik wilde het echt weten. In mijn brievenbus liet hij een gedicht achter in het Koerdisch. Dat was zijn antwoord op mijn vraag. ‘Maar dat kan ik niet lezen’, zei ik. Ik ben nu pas Koerdisch aan het leren. Ik vroeg hem om het te vertalen, maar hij zei nee. ‘Als je deze vraag stelt krijg je niet zo makkelijk het antwoord. Je moet op zoek gaan.’ Het vertaalde gedicht is het lied Ez Kîme geworden, Wie ben ik.”

Ik ben een mens, een mogelijkheid
Een monument van vrijheid
In mijn essentie ken ik geen discriminatie
In mijn bron bestaat er geen separatie
(…)
Ik ben een dorp, een stad
Ik ben een land, ik ben de wereld
Wie ben ik? Ez Kîme? Mens

“Ik wist wel dat hij schreef, niet hoeveel. Nadat hij was gestorven, kwam ik erachter dat hij lang gedichten heeft geschreven Zonder dat hij de behoefte had dat die naar buiten kwamen of dat iemand ze las. Hij moest gewoon schrijven. Ze gaan over heimwee, migratie, mens zijn, politiek, separatie – alles wat hij heeft ervaren en meegemaakt.”

Hij was niet op zoek naar applaus.

“Juist niet. Hij heeft twee keer met me opgetreden, maar ik moest hem echt dwingen. Volgens mij is het de definitie van creativiteit: je maakt iets omdat iets uit jou naar buiten wil. Natuurlijk wil je dat delen. Ik wil wel alles delen.”

Geeft je aandeel in het succes van De luizenmoeder je de ruimte om je muziek ruim baan te geven?

“Door het succes van de serie – dat we totaal niet hadden verwacht – word ik opeens heel veel gevraagd. Te gek natuurlijk, maar soms is het schipperen met de ruimte. Ik ben er relaxed onder. Deze zomer draai ik weer een leuke serie en een spannende film. Maar eerst ga ik een debuutalbum opnemen met Meral Polat Trio. Op 17 juli geven we een concert in het Bimhuis Amsterdam. Eerst was het veel acteren en een beetje muziek. Dat is nu andersom.”

null Beeld

Een carrière in de muziek of als actrice, het is allebei niet de makkelijkste weg.

“Ik mocht van mijn vader zeemeermin worden. Ik was zestien, deed een opleiding toerisme en mijn vader zag dat ik niet gelukkig was. Hij vroeg: ‘Wat zou jou gelukkig maken?’ Ik zei dat ik misschien van opleiding moest veranderen. Hij zei: ‘Nee, wil je een astronaut zijn, een wolk of een zeemeermin?’ Wat hij daar deed, die liefde, dat is nu zijn nalatenschap. Ik vertel dit verhaal steeds om mensen te inspireren.”

Je vader zette de verbeelding open?

“Precies, ik kwam los uit het geconditioneerde denken. Ik moest gaan doen wat mij gelukkig maakt.”

Ben je vrij opgegroeid?

“Eigenlijk wel, maar met bepaalde onderwerpen niet, zoals vriendjes. Mijn ouders wilden altijd weten waar ik was. Als je daar vanuit de Nederlandse cultuur naar kijkt, kun je dat als streng ervaren, of beklemmend. Maar voor ons voelt het ook als betrokkenheid. Waar ga je heen, wat ga je doen? Je beleeft de dingen veel meer samen.”

Wat deed het overlijden van je vader met jou?

“Het heeft mijn wereld op zijn kop gezet, een deel van mij is ook gestorven. Ik probeer dat deel van mezelf weer te laten bestaan, de transformatie te ondergaan die daarvoor nodig is. Maar, poeh, het is zwaar. Mijn vader was mijn beste vriend, wij waren heel close. Omdat het plotseling gebeurde...” (Ze maakt de zin niet af:) “Ik weet het niet, ik denk dat een ouder verliezen, helemaal als je een goede band hebt, altijd een aardverschuiving is.”

null Beeld Meral en haar ouders onderweg op vakantie in 2004. “Het ging er niet om zo snel mogelijk op de plek van bestemming te komen.”
Beeld Meral en haar ouders onderweg op vakantie in 2004. “Het ging er niet om zo snel mogelijk op de plek van bestemming te komen.”

Zit je nog volop in verdriet?

“Ja, maar het helpt me enorm om met de muziek bezig te zijn en de teksten. Ondanks de rouw en alles wat daarbij komt, is het makkelijker bepaalde dingen los te laten. Waar ben ik mee bezig, en moet dat eigenlijk wel? Ik leef nu voor wat voor mij belangrijk is, veel ruis is weggevallen.”

Hoe is de band met je moeder?

“Die was al sterk, maar is na het overlijden van mijn vader nog dieper en echter geworden. Mijn vader was de filosoof, mijn moeder is juist praktisch, een doener. Ze zorgt voor iedereen en onthoudt de kleinste details. Dan belt ze: ‘Morgen is de A10 dicht, dus je moet omrijden’. Of ‘Ik zag dat je melk bijna over de datum is’. Ze haalt er veel voldoening uit om haar naasten op die manier liefde te geven. Toen mijn vader overleed, was ik helemaal kapot. Mijn moeder ook, maar ze zei: ‘Kom, we gaan zijn huis leeghalen’. Mijn ouders waren uit elkaar, maar hadden goed contact. Als kind zat ik jaren tussen die twee in. Er was veel drama en ruzie, maar toen ze uit elkaar gingen kwam er rust in de relatie en nam hun liefde voor elkaar weer de eigenlijke vorm aan. Nee, het was niet het standaard plaatje, maar het werkte wel.” Heb je zelf een relatie? “Niet meer. Dat was een van de dingen die duidelijk werd toen de ruis wegviel. De relatie die ik op dat moment had klopte eigenlijk niet. Het verbreken ervan was logisch, het ging organisch, het was oké.”

Voel je je vrijer nu?

“Ik voelde me ook vrij in die relatie. Ik ben er eigenlijk niet mee bezig nu. Sinds de dood van mijn vader zit ik in een ander proces, iets wat ik in mijn eentje moet doen en dat is al heel vol. Gek, ik heb dit nooit eerder gehad hoor. Ik had altijd wel een relatie, of een of meerdere mensen waarmee ik liefde en romantiek beleefde. Nu is dat zo rigoureus anders en dat is ook mooi. Soms check ik even bij mezelf: klopt dit wel? Ja, het klopt nog steeds.”

null Beeld

Is het fijn om die onafhankelijkheid te ervaren?

“Jawel. Ik ben een romantisch mens, ik sta nog steeds open voor de liefde. Maar ik voel er geen druk bij, het is niet iets wat moet. Al die dingen die de maatschappij je voorschrijft: je moet een relatie, je moet kinderen en als ik die niet heb, is er iets mis met mij. Dat is allemaal weggevallen. We gaan dood. Ik doe nu wat ik het liefst wil doen en daarna zie ik wel verder.”

Heb je nog vakantieplannen deze zomer?

“Ik heb geen tijd voor een lange vakantie, maar ik voel wel erg de behoefte om een weekendje in mijn eentje weg te gaan. Al is het maar naar Berlijn of Parijs. Even niet de zus zijn, niet de actrice, gewoon alleen maar Meral zijn in een stad met een andere taal en een andere energie. Daar zitten en chillen en contact maken, of geen contact maken, dat maakt niet uit. Dat ga ik doen, dat moet.”

null Beeld

Meer Meral Polat

Actrice, theatermaker en muzikant Meral Polat (1982) werd bekend als Mel in de tv-serie De Luizenmoeder. Ze staat graag op het toneel en was onder andere te zien in de Gesluierde Monologen en in voorstellingen van het Ro Theater, Orkater, Noord Nederlands Toneel en De Veenfabriek. De laatste jaren steekt ze veel energie in Meral Polat Trio, waarmee ze Koerdische en Turkse volksmuziek en blues speelt. Dit najaar is ze te zien in de kinderserie Lampje op NPO Zapp. Meral woont met haar kat Sucuk in Amsterdam.

Zomergeheimen

Heeft Meral ooit een vakantieliefde gehad, een vlucht gemist of geskinnydipt? Op Libelle TV onthult ze al haar zomergeheimen.

Productie: Liselotte Admiraal | Styling: Ramona da Cruz Lopes | Haar en make-up: Maaike Beijer | M.m.v.: San Blas, topvintage.nl (jurken en hoed), Dock & Bay Cabana (handdoeken), Monki (sandalen), Ellen Beekmans (oorbellen en ring)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden