1e rang kaarten voor Mamma Mia! de musical, nu €29,-

Zoek binnen:

Zo slecht is alcohol nu écht

Met al die feestdagen is (meer) alcohol drinken bijna onvermijdelijk, toch? Helaas, het schadelijke effect van alcohol begint al bij 1 glas per dag. Het roer moet om, vinden experts. “Minder alcohol drinken is gewoon een kwestie van wennen.”

Na een drukke dag even bijkomen met een glas wijn op de bank: we doen het massaal. 80 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder is een regelmatige drinker. Gewoon, omdat het lekker is. In 1960 dronk iedere Nederlander gemiddeld 2,6 liter pure alcohol per jaar. Anno 2016 is dat gestegen naar 9,6 liter, ruim 750 glazen per jaar. Onwaarschijnlijk veel, zegt René Kahn. De Utrechtse psychiater en hoogleraar houdt in zijn pas verschenen boek Op je gezondheid? een pleidooi voor een leven waarin drank nog maar een bescheiden rol speelt. De reden: veruit de meeste gezondheidsproblemen worden veroorzaakt door matig alcoholgebruik, betoogt hij.

Advertentie

1 glas per dag
“We begrijpen allemaal dat een alcoholverslaving levens verwoest. Maar wat veel mensen nog niet weten, is dat ook het drinken van 1 of 2 glazen wijn of bier per dag ongezond is.” Jarenlang hebben wetenschappers en artsen geroepen dat een beetje alcohol juist goed is voor hart en bloedvaten. Inmiddels weten we dat het bewijs voor die zogenaamd gunstige effecten wankeler is dan eerder werd aangenomen, stelt Kahn. “En dat schadelijke effect van alcohol begint al bij 1 glas per dag.”

Goed voor het hart?
Kahn is niet de enige die alarm slaat. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bracht onlangs een rapport uit. Wat blijkt: alcohol kost de samenleving jaarlijks tussen de 2,3 en 2,9 miljard euro. Ziekte, verkeersongevallen, huiselijk geweld: het vrolijke imago van het neutje dat ontspannen, losjes, rozig en roezig maakt, is met dit rapport definitief ten grave gedragen. Maar hoe kan het dan dat alcohol zo’n goede pers had? Het begon allemaal in de jaren 90, toen onderzoekers fraaie studies publiceerden over met name rode wijn. 1 of 2 glazen rood per dag zou het risico op hart- en vaatziekten verminderen. De media pikten het nieuws gretig op. Opeens stond het overal: rode wijn is goed voor het hart. Ook artsen hielden hun patiënten voor dat 1 glaasje per dag helemaal zo slecht niet was. Ze geloofden dat bepaalde antioxidanten in rode wijn, polyfenolen zoals resveratrol, het hart en de bloedvaten beschermden. Pas later realiseerden onderzoekers zich hoe weinig polyfenolen er in rode wijn zitten – een stuk minder dan in thee – en bovendien was het onderzoek vooral bij muizen en fruitvliegjes gedaan.

“MINDER DRINKEN GEEFT MINDER RISICO OP BORSTKANKER”

Martijn Katan
Tot op de dag van vandaag staat niet vast dat alcohol hart- en vaatziekten voorkomt, zegt ook voedingswetenschapper Martijn Katan, bekend van zijn bestsellers Wat is nu gezond?. “We realiseren ons nu dat die matige drinkers vaak hoger zijn opgeleid dan de geheelonthouders en dat ze veel meer gezonde dingen doen: sporten, niet roken, gezond eten. Misschien is dat de reden dat zij minder hartinfarcten krijgen.” 3 speciale stoffen in rode wijn doen in elk geval niets, zegt hij. Rode wijn is ook niet gezonder dan bier of wodka, stelt hij. Katan is er duidelijk over: een glaasje alcohol moet kunnen, maar denk niet dat het gezond is.

Alcohol en borstkanker
Er zijn 2 groepen voor wie drank extra risico’s voor de gezondheid inhoudt: vrouwen en jongeren. Volgens psychiater Kahn vormt borstkanker het grootste gevaar voor drinkende vrouwen. “Als een vrouw jarenlang elke dag 1 glas alcohol nuttigt, verhoogt ze haar kans op borstkanker met 10 procent. En dat risico neemt bij elk glas extra met 10 procent toe.” Bij 2 glazen per dag neemt ook het risico toe op darmkanker, slokdarmkanker en mond- en keelkanker (vooral in combinatie met roken). En ook hoge bloeddruk, maagklachten en dementie liggen op de loer. Toch is dat allemaal relatief vergeleken met het risico op borstkanker, zegt Kahn.

Hippocampus
Voedingswetenschapper Katan bevestigt de bevindingen van Kahn. “Ja, het effect van alcohol op borstkanker begint inderdaad al bij het eerste glaasje. Het is geen heel groot effect, maar minder drinken is een van de weinige dingen die je zelf kunt doen om je risico op borstkanker te verminderen. Vóór je 20e kinderen krijgen, werkt trouwens nóg beter…” Bij jongeren zijn de effecten op de hersenontwikkeling het grootst. Studies waarbij wetenschappers gebruikmaken van MRI-scans laten zien dat drinken de structuur van de hersenen bij pubers verandert. Alcohol tast het geheugencentrum aan, de hippocampus. De kleine hersenen, die verantwoordelijk zijn voor de coördinatie van – onder meer – bewegingen, raken eveneens beschadigd.

“WEIGERT IEMAND EEN GLAS WIJN? DRING DAN NIET AAN”

Stop met doorzakken
Binge drinking, oftewel doorzakken, geeft de grootste schade. En dan spreek je over 5 glazen per avond, zegt Kahn. “Inderdaad, voor veel mensen is dat een vrij gewone hoeveelheid op een zaterdagavond. Maar het is veel te veel. Wil je minder gaan drinken, dan is dit een van de belangrijkste regels: nooit meer doorzakken. En probeer als ouders ook niet te veel te drinken. Een kind leert alcohol drinken door het psychologische principe van nadoen. Als je kind of puber van jou leert dat je elke dag wijn nodig hebt om te ontspannen, geef je misschien niet het goede voorbeeld.”

Alcohol afschaffen?
Alcohol helemaal afschaffen is niet nodig, vindt de hoogleraar. “Nee, ik pleit niet voor drooglegging. Zelf drink ik 2, misschien 3 glazen per week. Niet meer. En natuurlijk is het leuk als er tijdens de feestdagen een fles wijn op tafel komt. Maar probeer het eens met een fles minder te doen. En: laat tieners geen alcohol drinken. Ook niet 1 glaasje, voor de gezelligheid, omdat het Kerst is. De schade voor de hersenen is te groot.”

Zonder alcohol is het ook leuk
Martijn Katan: “Mensen moeten zich realiseren dat alcohol niet gezond is. En dat het daarom onethisch is om alcohol aan te bieden aan iemand die niet drinkt, of aan te dringen om wel een glas te nemen als iemand nee zegt. Dat is hetzelfde als een niet-roker aandringen om een sigaret op te steken. Besef ook dat geheelonthouders vaak mensen zijn die problemen met alcohol hebben gehad of alcoholgebruik uit de hand hebben zien lopen, bijvoorbeeld bij een vader of moeder. Kinderen van ouders met een alcoholverslaving lopen toch al een fors groter risico om alcoholist te worden, want alcoholisme is erfelijk. Niet aandringen dus. Ook zonder alcohol kun je gezellig feestvieren.”

LEES OOK:

Berichten van Libelle gratis ontvangen op WhatsApp? Meld je nu aan!

BEKIJK OOK: In de serie Zeg nou zelf vertellen vrouwen wat ze écht denken. In deze aflevering is de stelling: ‘Mijn puber mag thuis best alcohol drinken’

 

Tekst: Aliëtte Jonkers. Beeld: iStock

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien