Dwangneurose schoonmaken Beeld Getty Images
Dwangneurose schoonmakenBeeld Getty Images

PREMIUM

Chantal (40) had een dwangneurose: “Door mijn obsessie voor schoonmaken was ik jarenlang eenzaam”

Elke dag de bedden verschonen, de keuken ontsmetten en op haar knieën de vloer boenen – en daarnaast óók nog eens een bedrijf runnen en moeder zijn van vier kinderen. Chantal (40) kampte met een dwangneurose waardoor ze dagelijks urenlang schoonmaakte. En dat liep de spuigaten uit.

Laura van der MeerGetty Images

“Ik was een jaar of 9 toen ik al de ramen stond te lappen en twee keer per dag de wc aan het boenen was. Mijn oma en mijn moeder waren beiden dwangmatige poetsers. Omdat mijn ouders hele dagen werkten, maakte ik al snel het hele huis schoon. ‘Als er niet goed wordt schoongemaakt, dan word je ziek’, zei mijn moeder. Elke dag haalde ik alle bedden af en waste de lakens op 90 graden, met azijn erbij, om de bacteriën te doden. Dat dit niet normaal was, had ik als kind niet in de gaten. Als ik bij vriendinnetjes kwam, vond ik het daar maar een rommel.

Kostbare tijd weggegooid

Toen ik op mezelf ging wonen, bleef ik schoonmaken zoals ik dat van huis uit gewend was. Na mijn werkdag gaf ik het hele huis een grote schoonmaak. Tot een uur ’s nachts was ik daarmee bezig, terwijl de wekker de volgende ochtend om zes uur weer ging. Tijd om vriendschappen op te bouwen had ik daardoor niet. Altijd was ik aan het poetsen. Pas sinds kort weet ik dat ik heel veel kostbare tijd heb weggegooid door altijd maar bezig te zijn met schoonmaken.

Mijn inmiddels ex-man leerde ik kennen op een datingsite. We gingen samenwonen, kregen kinderen en ik stopte met werken. Mijn leven bestond destijds uit twee dingen: schoonmaken en voor de kinderen zorgen. Ze mochten van mij wel buitenspelen, maar als ze binnenkwamen moesten ze direct onder de douche en kregen ze schone kleren aan. Als ik een ei bakte, maakt ik daarna het hele fornuis én de borden schoon met dettol, bleek en alcohol. Ik was gewoon heel bang voor salmonella en wist niet beter dan dat het zo moest. Dit was normaal voor mij. Mijn man vond het prima, hij hield wel van een schoon huis, al hielp hij zelf niet mee in het huishouden. Dat we uiteindelijk uit elkaar gingen, had ook niets te maken met mijn schoonmaakdrang. We pasten gewoon niet bij elkaar.

Ruzie

Pas toen ik mijn huidige partner leerde kennen, ontdekte ik dat mijn gedrag niet gewoon was. ‘Doe eens normaal’, riep mijn vriend als ik weer op mijn knieën aan het dweilen was en niet gezellig naast hem op de bank kwam zitten. En waarom nam ik de vensterbanken af terwijl er helemaal geen stof op zat? ‘Leef eens een beetje, je hoeft niet elke dag te dweilen’, zei hij. We hebben er echt ruzie over gehad, want ik werd panisch en kreeg rillingen als ik niet kon schoonmaken. Behalve dat het schoonmaken me met de paplepel is ingegoten, gaf het poetsen me een gevoel van controle: ik bepaalde hoe, wanneer en hoe vaak ik schoonmaakte en dat bracht rust. Tegelijkertijd was ik ook bang om hem kwijt te raken. Dat was het laatste wat ik wilde, dus er moest iets veranderen.

Voor het eerst in mijn leven stond ik ervoor open om mijn gedrag te veranderen. Ik volgde een intensief coachingstraject en leerde wat er écht belangrijk is in het leven. Mijn vriend hielp me thuis om mijn drang onder controle te houden. Hij stond erop dat ik na het eten bleef zitten en híj de keuken opruimde. Of hij stuurde me naar buiten voor een wandeling. Ik leerde zo stapje voor stapje tijd voor mezelf te nemen. Na een paar maanden lukte het me om niet meer extreem schoon te maken.

Confronterend en verdrietig

Poetsen doe ik tegenwoordig zoveel mogelijk op vaste dagen. Op donderdag en vrijdag maak ik mijn huis schoon, tussen het werk voor mijn eigen bedrijf door. Hierdoor heb ik meer tijd voor mijn kinderen, ga ik sporten, mediteren of tuinieren. Ook lukt het me nu beter om gewoon even lekker met een boek in de zon te zitten. Als ik nu een ei bak, kan ik daar van genieten in plaats van na het bakken eerst heel uitgebreid te boenen. Als er speelgoed van mijn jongste in de kamer ligt, weet ik dat het geen zin heeft om het op te ruimen: zodra hij uit school komt, ligt het weer overal. En hoewel ik gruwel van de lucht als ik de kamers van mijn pubers binnenloop, bemoei ik me niet meer met hoe schoon en opgeruimd ze zijn. Het maakt me een leukere moeder, want mijn oudste kinderen hebben echt last gehad van mijn dwang. ‘De kleintjes mogen wél met hun vieze handen op het raam’, zeggen ze dan. Ik vind het heel confronterend en verdrietig dat ik ze door mijn neurose beperkt heb in hun speelsheid.

Het zal altijd zo blijven dat ik graag in een schone omgeving leef. Zodra we met het gezin op vakantie gaan naar een huisje of een hotel, neem ik mijn schoonmaakspullen mee en maak ik het op mijn manier schoon. En als ik bij een vriendin op bezoek ben wiens huis echt het tegenovergestelde is van de mijne, dan durf ik bij haar niet eens naar de wc te gaan. Deze vriendin werkt tachtig uur in de week, dus ze heeft ook geen tijd om te poetsen. Maar als ik bij haar ben, raak ik nauwelijks iets aan. Eenmaal thuis stap ik meteen onder de douche. Ook in mijn eigen huis kan ik rillingen over mijn rug krijgen als ik met mijn voet op een korreltje op de vloer stap. Hygiëne is en blijft voor mij belangrijk.

Eenzaam door dwangneurose

Echt ‘genezen’ beschouw ik mezelf niet. Eigenlijk denk ik dat ik er nooit helemaal vanaf kom. Maar als mijn drang binnen de perken blijft, is het voor mezelf en mijn gezin leefbaar. De ene keer laat mijn vriend me mijn gang gaan als ik op zaterdagavond ineens de hele woonkamer wil boenen, de andere keer leidt hij me af door een gesprek te beginnen waardoor mijn drang langzaam afneemt.

Door mijn dwangneurose ben ik jarenlang eenzaam geweest, dat is een moeilijk besef. Als je elke dag acht uur schoonmaakt, heb je weinig tijd voor andere dingen. Ik ben dan ook heel dankbaar dat het mijn leven niet meer op die manier beheerst en ik durfde te kiezen voor wat goed is voor mij en mijn gezin.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden