Dirk Jan en Hester over hun kinderloosheid: “Ik vond het oneerlijk:  én geen vader hebben én geen vader worden”
Fotografie: Petronellanitta Beeld Fotografie: Petronellanitta
Dirk Jan en Hester over hun kinderloosheid: “Ik vond het oneerlijk: én geen vader hebben én geen vader worden”Fotografie: PetronellanittaBeeld Fotografie: Petronellanitta

PREMIUM

Dirk Jan en Hester bleven kinderloos: “Ik vond het oneerlijk: én geen vader hebben én geen vader worden”

Rosa Venus had ze moeten heten, het kind dat Dirk Jan Roeleven (59) en Hester van der Vliet (59) zo graag hadden gekregen. Na drie mislukte ivf-pogingen pakten ze hun leven, dat bestond uit hard werken en veel reizen, weer op. Erover praten deden ze niet. Tot ze een maandenlange autoreis naar Japan maakten.

Bram de GraafFotografie: Petronellanitta

Dirk Jan: “Halverwege 1991 werden we door een collega aan elkaar voorgesteld in een Amsterdams café. Ik dacht: wat een prettige verschijning! Bij toeval kwamen we allebei niet lang daarna bij het programma Glamourland te werken. In de zomer van 1992 gingen we samenwonen.”

Hester: “We gaven daar allebei een andere relatie voor op. Ik wist meteen dat ik met Dirk oud wilde worden. Hij vulde en kon me aan. Was geen doetje.”

D: “Vanwege mijn onregelmatige werktijden waren er in mijn vorige relatie veel spanningen geweest. Maar Hester deed hetzelfde werk, zij snapte dat.”

H: “We hadden meteen diepe gesprekken. Dirk had als vijftienjarige zijn vader aan kanker verloren, mijn ouders waren gescheiden toen ik elf was. Twee van hun kinderen waren overleden voordat ik werd geboren. Die pijn had ik als kind altijd bij hen gevoeld.”

D: “Als er al een muurtje tussen ons stond, werd dat meteen afgebroken.”

H: “De eerste jaren maakten we samen mooie reizen: Bolivia, de Verenigde Staten. We genoten van elkaar en hadden het nooit over kinderen krijgen. Vrienden om ons heen werden zwanger, ze staken ons aan. We gingen op zoek naar een groter huis en bedachten alvast een naam: Rosa Venus. Acht maanden hebben we geprobeerd zwanger te worden, het lukte niet. Toch maar naar de dokter. Na een kijkoperatie werd ons verteld dat er verklevingen in mijn baarmoeder zaten, een gevolg van een verwaarloosde chlamydia die ik jaren eerder had. De vrouwenarts zei: ‘Dat wordt een ivf’je.’”

D: “Ik had geen idee waar ze het over had. Met dezelfde argeloosheid gingen we dat proces in.”

H: “Andere vrienden waren er ook mee bezig. We waren optimistisch, de wetenschap was al zo ver. Na drie mislukte pogingen zette ik de knop om. Dan maar niet, dacht ik. We waren het er allebei over eens dat we niet wilden adopteren. Ik ben een fysiek mens: ik wilde graag zelf een zwangerschap en bevalling meemaken. Een kindje moest echt iets van ons zijn.”

D: “Een hummeltje van ons tweetjes, met ons als aanstichters.”

H: “Juist omdat Dirk mijn grote liefde is... Maar nu dacht ik: laten we er geen drama van maken en doorgaan waar we waren gebleven met ons leuke leven. Niet dat ik geen pijn voelde – die voel ik nog altijd. Wanneer vrienden grootouders worden of als mensen me het gevoel geven dat ik geen volwaar­dige vrouw ben omdat ik nooit zwanger ben geweest; maar ik leerde ermee omgaan. Ik wilde niet de rest van mijn leven treuren om iets wat niet was gelukt. Bij Dirk was dat anders, ik wist hoeveel verdriet hij nog had van zijn jong overleden vader en wilde niet dat hij nog meer pijn had. Daarom zei ik: ‘Als dit je heel ongelukkig maakt, moet je een ander kiezen.’”

D: “Ik vond dat zo’n groots gebaar. Maar ik wilde Hester... En dat het zo’n groot ding zou worden? Ik droeg het verdriet van mijn vader nog, blijkbaar kan een mens niet twee grote dingen tegelijk dragen. Ik vond het wel oneerlijk: én geen vader hebben én geen vader worden. Ik bleef erin hangen. Erover praten wilde ik niet, ik wilde Hester er niet mee belasten. Maar rot was het.”

H: “Het probleem is natuurlijk: overal zie je kinderen. Als we in de supermarkt een vader met een kindje zagen, hadden we het even moeilijk.”

D: “Dan zei ik bij een meisje met lang donker haar: ‘Zo zou ons kindje eruit hebben gezien.’ Op een gegeven moment gingen we niet meer naar kinderfeestjes van vrienden. En na een keer oppassen bij mijn broer besloot ik: dít nooit meer. Ik ging mijn gedrag aanpassen, het werd steeds erger. Zoals pas na half negen naar mijn werk vertrekken, zodat ik geen ouders tegenkwam die hun kinderen naar school brachten. Wachtend voor een klaar-over met overstekende kinderen voelde ik zo veel pijn. Dus zocht ik een kinderloze wereld.”

Fotografie: Petronellanitta Beeld Fotografie: Petronellanitta
Fotografie: PetronellanittaBeeld Fotografie: Petronellanitta

Naar Japan

D: “In 2009 verscheen mijn boek De nieuwe fiets, waarin ik tijdens een fietstocht afreken met het verdriet over mijn vader. Ik was te gast in het radioprogramma Kunststof en de presentatrice zei: ‘Ik zie behalve je vader nog iets in het boek: je kinderloosheid.’ Ik had daar in twee of drie zinnen iets over gemeld. Ik was uit het veld geslagen. Omdat het boek over mijn vader had geholpen dat verdriet te verwerken, besefte ik dat ik misschien ook over mijn kinderloosheid moest schrijven. Maar hoe? Ik wilde niet als zeur worden gezien: leuke baan, prachtige reizen, en dan zaniken omdat je geen kind hebt? Totdat ik bedacht: wat als we onze oude Subaru Forester, bijgenaamd de Boswachter, nu eens naar zijn fabriek in Japan terugbrengen? Er stond bijna 500.000 kilometer op de teller. Om in een reisverhaal ons geworstel met onze kinderloosheid te beschrijven, is waarschijnlijk wél interessant. Hemelsbreed was het naar Vladivostok twaalfduizend kilometer, dat moest kunnen.”

H: “Ik wilde al heel lang naar Japan, het leek me geweldig. En verder zou ik het wel zien. En als dat boek Dirk zou helpen om zijn verdriet een plek te geven, was dat alleen maar mooi. Al vond ik het wel lastig dat het over ons samen zou gaan, want het is best persoonlijk.”

D: “We vertrokken op zaterdag 17 juni 2017. De route liep via Noord-Duitsland, naar de Baltische Staten en vandaar naar Sint-Petersburg. En dan via Kazachstan en Mongolië naar Vladivostok, waar we zouden oversteken naar Japan. In totaal bijna 24.000 kilometer, waar we vijf maanden over wilden doen.”

H: “De reis werkte helend. Onderweg beleefden we allerlei avonturen, hadden we bijzondere ontmoetingen en voerden we talloze diepe gesprekken over ons leven. Die gesprekken waar we nooit de tijd voor hadden genomen, voerden we nu wel. Heel rustig, niet verwijtend, niet verdrietig. Kalm de situatie op een rijtje zetten. Maar er waren ook lange stiltes waarin we intens genoten. Met geopende ramen door de enorme leegte van Mongolië stapvoets achter een kudde geiten rijdend met keihard Bob Dylans Like a rolling stone op. Verder niets, tijd bestond niet meer. Ik voelde me heel gelukkig.”

D: “Soms waren er ook ruzies, hoor. Net als thuis. Ik ben een ongelofelijk eigenwijs stuk vreten en kan erg mijn zin doordrukken.”

H: “We realiseerden ons steeds meer dat we heel erg blij waren met zoals het was en ontdekten nieuwe kanten van elkaar. Zo wilde Dirk voorheen niet altijd naar me luisteren, dat deed hij nu wel. Hij was heel toegewijd.”

D: “Ik voelde me erg verantwoordelijk voor Hester, alsof ze mijn gezin was. Ik wierp me op als sterke, beschermende man. De eindeloze wegen achter het stuur boden me de gelegenheid om mijn hoofd leeg te maken. Het voelde een beetje als het moment voor het sterven waarbij het leven dat je hebt geleid aan je voorbijtrekt. Een soort schijfopruiming. Ik ging alles ordenen in mijn hoofd: gemaakte programma’s, gelezen boeken, geschreven stukken, bezochte concerten, gereden auto’s, de vrouwen die ik had bemind. Ik bracht alles in kaart en zo probeerde ik ook mijn verdriet van de kinderloosheid helder te krijgen.”

Lichter en vrijer

D: “Na een boottocht van twee dagen kwamen we vanuit Vladivostok op 29 september aan in de Japanse havenstad Sakaiminato. We hadden het gehaald. Het was er prachtig: groen, stil, overal rijstvelden, alles netjes. Nadat we verschillende plekken hadden bezocht, hoorden we dat er een orkaan op komst was. Het regende en stormde dagenlang, we moesten in ons hotel blijven op het eiland Shikoku. Toch vond ik het ook spannend, ging naar buiten; dan ben ik toch de journalist. En toen op een ochtend was het opeens windstil, de lucht strakblauw. We besloten een wandeling door het nabijgelegen bos te maken, vlakbij lag een tempel die onderdeel uitmaakte van een pelgrimsroute. Door de orkaan waren bomen omgewaaid, overal lagen takken. Opeens stuitten we op een groep beelden van boeddha’s met baby’s op hun armen. Dit kon geen toeval zijn. Ik barstte in janken uit. Hester pakte mij vast en zei: ‘Nu is het klaar.’ En zo voelde het ook. Het was voor mij het absolute hoogtepunt van de reis. De climax na maanden waarin onze kinderloosheid het terugkerende thema was. Het voelde als een bevel van boven om er een dikke streep onder te zetten. Acceptatie. Het was bijna Bijbels. Door deze ervaring heb ik nu het gevoel: ik kan sterven. Of beter misschien: nu kan ik écht gaan leven. Ik voel me zo veel lichter en vrijer dan ervoor.”

H: “We zijn naast de acceptatie van onze kinder­loosheid nog dichter bij elkaar gekomen. Het blijft jammer dat we het ouderschap niet hebben meegemaakt, maar we zijn niet de enigen, zo blijkt uit de vele mooie reacties op ons boek De laatste reis van de Boswachter. Mensen gebruiken ons boek om dit gevoelige onderwerp met vrienden te bespreken. Dat is in zekere zin een troostende gedachte.”

D: “Zijn we toch niet voor niks helemaal naar Japan gereden.”

Dirk Jan Roeleven en Hester van der Vliet: De laatste reis van de Boswachter. Van Amsterdam naar Tokyo, zonder kinderen maar met elkaar. (€ 22,99, Uitgeverij Pluim) Op Spotify staan playlisten die Dirk Jan en Hester draaiden tijdens hun reis in de Boswachter: Boswachter goes Tokyo.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden