Ivanna en Slava op hun huwelijksdag. Beeld Privébeeld Ivanna
Ivanna en Slava op hun huwelijksdag.Beeld Privébeeld Ivanna

PREMIUM

Ivanna’s man stierf in Oekraïne: “Ik ben niet bang meer voor de oorlog, het ergste is me al overkomen”

Vluchtende vrouwen, vrouwen aan de vuurlinie, vrouwen aan de zijlijn, achterblijvende vrouwen: oorlogen hebben impact op álle vrouwen. Aan Libelle vertellen ze openhartig over hun ervaringen. Deze keer het verhaal van de Ivanna (23). Zij was pas getrouwd met Slava (29) die vocht in de oorlog in Oekraïne, toen ze een vreselijk telefoontje ontving vanaf de frontlinie.

Eva BredaPrivébeeld Ivanna

“Op 9 februari zag ik mijn man voor het laatst. Hij moest een paar maanden weg voor trainingen met zijn militaire eenheid. Ik stond op het punt te vertrekken naar de begrafenis van mijn oom, die net was overleden. Huilend omhelsde ik Slava die avond op het treinstation. Niet wetende dat ik, de volgende keer dat ik hem weer zou zien, wederom zou huilen om een uitvaart. Die van hem.

‘Jij wordt mijn vrouw’

Ik ontmoette Slava in 2019, toen we een slaapzaal deelden op onze universiteit. Bij die eerste ontmoeting zei hij gek genoeg tegen me: ‘Je weet het nog niet, maar je wordt mijn vrouw.’ Zelf had ik niet zo’n romantisch beeld van de liefde, na een aantal vervelende relaties. Maar Slava gaf me het type liefde dat ik alleen kende uit films. Tijdens onze eerste paar dates opende hij de autodeur voor me, hielp hij me mijn jas aantrekken, gaf hij me bloemen en schreef hij gedichten voor me. Na een maand daten liepen we in het park, door de mist en over gevallen bladeren. Slava vroeg me ten dans en in stilte dansten we de wals. Op dat moment stal hij mijn hart. Een paar maanden later woonden we samen in Poltava, een stad in centraal Oekraïne.

Ik zei geen woord als hij maanden van huis was en probeerde extra te genieten als we samen konden zijn. Slava wilde zich thuis een gewone man voelen. Iemand die met zijn vriendin naar het theater ging en in de weekenden uitsliep. Hij wilde dan ook liever niet te veel over zijn heftige werk als gevechtsofficier praten. Ik wilde dat ook niet. Ik wist dat iedere werkdag zijn laatste kon zijn en dat ik niet samen was met een taxichauffeur or econoom. Soms kwam de dood wel heel dichtbij. Op Valentijnsdag, een jaar geleden, was Slava op uitzending. Ik werk als journalist en checkte in de ochtend het laatste nieuws. ‘3 soldaten uit Poltava opgeblazen door landmijnen’ las ik. Het was Slava’s militaire eenheid, ik zag zijn leeftijd en zelfs zijn voornaam. Alles in mij leek te bevriezen, tot ik een andere achternaam las. Voor het eerst realiseerde ik me hoeveel je van iemand moet houden om samen te blijven, terwijl je weet dat de dood op de loer ligt.

Toekomstdromen

Slava en ik leefden met de dag. Natuurlijk betrapte ik mezelf wel eens op toekomstdromen. Ik zag het al helemaal voor me, ons pensioen, een groot huis, een grote hond, tien kleinkinderen en Slava en ik. Oud en samen. Toen Slava vorig jaar op één knie ging nadat hij na een uitzending van negen maanden heelhuids terugkeerde uit het oorlogsgebied, zei ik dan ook volmondig ‘ja’. We tekenden de huwelijksakte een maand later, met z’n tweetjes en een fotograaf. In mei van dit jaar stond een groot bruiloftsfeest gepland in de kerk, met alles erop en eraan: een lange witte jurk, een diner, familie, cadeaus, vuurwerk. Precies zoals een Oekraïense bruiloft hoort te zijn.

Ivanna en Slava op hun huwelijksdag. Beeld Privébeeld Ivanna
Ivanna en Slava op hun huwelijksdag.Beeld Privébeeld Ivanna

Oorlog in Oekraïne

In maart werd alles anders. Slava was net twee dagen vertrokken voor trainingen, toen ik ’s nachts opschrikte van iets dat over het huis vloog. Op social media zag ik een bericht van de president: het was oorlog. Vanaf dat moment maakte ik me meer zorgen om Slava dan ooit. Ik leefde van het ene telefoontje naar het andere, maar kreeg hem vaak niet te pakken omdat veel zendmasten zijn vernietigd. Soms kregen we elkaar te pakken, konden we alleen ‘hallo’ zeggen en werd de verbinding weer verbroken. Gemiddeld spraken we elkaar één minuut per dag. Om mezelf enigszins af te leiden hielp ik als vrijwilliger mee met het maken van molotovcocktails.

Een anoniem telefoontje

Op de avond van 16 april voelde ik me heel ziek. Mijn hoofd tolde en het leek alsof ik bijna bewusteloos raakte. Ik was bang, had dit nog nooit meegemaakt. De volgende dag, tijdens de paasviering met mijn familie, ging mijn telefoon. Een onbekend nummer. ‘Onze oprechte deelneming. Slava is gisteravond overleden. Hij is opgeblazen door een antitankmijn tijdens een gevechtsmissie’, kreeg ik te horen.

Mijn hart klopte zo hard, dat het suisde in mijn oren. De rest van de dag leefde ik in een mist. Slapen deed ik amper, zelfs niet met slaappillen. Ik huilde tot mijn hoofd en ogen pijn deden. Het huis zat vol familie, maar ik voelde me eenzamer dan ooit. Eén vraag bleef door mijn hoofd galmen: God, waarom? Het onrecht dat ik toen voelde, is er nog steeds. Waarom sterven jonge, lieve mensen, terwijl mensen die hun partner slaan en kinderen misbruiken, vrolijk doorleven? Het lukt me niet om dat te begrijpen. ‘God neemt de besten’, zeggen veel mensen me troostend. ‘Waarschijnlijk heeft hij ze daarboven harder nodig.’

Keiharde gevolgen van de oorlog

Ik was bang dat Slava’s lichaam zo verminkt zou zijn door de ontploffing, dat ik zijn gezicht nooit meer zou zien. Dan zou ik leven met de ijdele hoop dat het een fout betrof en hij tóch nog ergens levend rondliep. Maar zijn gezicht was voldoende intact. Tijdens de eervolle uitvaart bleef de kist dan ook open. Ik wilde dat iedereen geconfronteerd zou worden met de keiharde gevolgen van de oorlog.

Ivanna en Slava's familie bij zijn uitvaart. Beeld Privébeeld Ivanna
Ivanna en Slava's familie bij zijn uitvaart.Beeld Privébeeld Ivanna

Eén van velen

Bang voor de oorlog ben ik niet. Ik weet dat ik hier in Oekraïne nergens veilig ben, maar het ergste is me al overkomen. Het enige waar ik nog voor vrees is dat Rusland de oorlog wint en dat al het leed voor niets is geweest. Of dat Slava vergeten wordt. Dat zijn overlijden een statistiek wordt, zijn naam slechts één van velen op een dodenlijst. Het is mijn missie om zijn verhaal te blijven vertellen, zodat kinderen later bij geschiedenis leren wie er zijn omgekomen voor hun vrijheid.

Daarom schreef ik laatst een liedje voor Slava, dat ik plaatste op Facebook. Je vleugels heet het. Na een droom over Slava werd ik plotseling wakker met het hele refrein in mijn hoofd. Het geeft me steun om te denken dat ik Slava’s engelenvleugels op mijn rug draag, waardoor ik niet val. Ik probeer stukje bij beetje het leven terug te vinden dat de oorlog me afnam. Ik probeer weer te werken en aan de toekomst te denken. Maar soms vind ik het moeilijk om die te zien. Wie zegt dat ik morgen wakker word? Dat ik niet vannacht opgeschrokken wordt door het geluid van luchtalarmen en explosies? Wie weet wat de toekomst brengt nu dat pensioen samen, dat grote huis, de hond en de kleinkinderen er nooit gaan komen... Maar ik zal mijn best doen om op een andere manier gelukkig te worden, dat heb ik Slava beloofd.

‘Pas goed op jezelf’

Toen hij net was overleden, keek ik vaak op mijn telefoon in de hoop dat Slava me zou bellen. Ik begin langzaam te wennen aan het idee dat ik zijn stem nooit meer zal horen en kijk steeds minder vaak hoopvol naar mijn beeldscherm. In plaats daarvan zeg ik nu voor het slapengaan in gedachten tegen hem wat we na onze telefoongesprekken tijdens de oorlog altijd tegen elkaar zeiden bij het afscheid: ‘Ik hou van je, pas goed op jezelf.’”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden