PREMIUMmoeilijke beslissing

Marijes zoon (12) ging twee jaar niet naar school: “Ze wisten zich geen raad meer met ons kind”

null Beeld Petronellanitta
Beeld Petronellanitta

Marije Hofland (43) was niet verbaasd toen haar zoon Dani (12) hoogbegaafd bleek te zijn. Maar dat zijn IQ hem op school zó in de weg zou zitten, was wel een verrassing. “Ik ben blij dat we niet zijn blijven aanmodderen.”

Nienke PleysierPetronellanitta

“Een week voordat Dani twee werd, waren we met zijn drieën op vakantie op Elba. Dani was in die periode gek van getallen en liep de hele dag hardop te tellen, ver voorbij de twintig. Toen onze Nederlandse buren op de camping hem bezig hoorden, vertelden ze hem hoe knap ze dat vonden. Vervolgens begon Dani in het Engels te tellen: one, two, three… door tot twintig.

Dani is ons eerste en enige kind, dus wij hadden niet door hoe bijzonder het was dat hij bepaalde dingen al kon. Op het consultatiebureau kreeg ik wel altijd te horen dat hij voorliep in zijn ontwikkeling, wat me trots maakte. Maar ik vond het vooral leuk dat ze hem ‘zo’n lekker ventje’ vonden – dan zat ik te glimmen.

Vol verwachting

Ik kijk nog weleens naar een foto van Dani, genomen vlak voordat hij voor het eerst naar de basisschool ging. Vol verwachting glunderend, rugzakje om; eindelijk ging het beginnen. Aan het eind van de eerste week was die illusie doorgeprikt. Hij wist alles al en vond het saai op school.

Vrij snel werd zijn gedrag in de klas storend. Hij werd boos, kreeg woedeaanvallen en was tegendraads. Ook was hij lichamelijk erg onrustig: hij wiebelde veel en kon niet stilzitten. Ik zag wel dat hij afhaakte met zijn aandacht, maar besefte niet dat er een link was tussen zijn gedrag in de klas en het gebrek aan uitdaging. Dani was vier toen wij van school het advies kregen om hem te laten testen op ADHD.

null Beeld

Intense emoties

Dat was het begin van een jarenlange zoektocht: testen, hulpverleners, wisselen van school. Op zijn zesde kwam uit een IQ-test dat Dani hoogbegaafd is. Dat was geen verrassing voor ons, het komt aan beide kanten van de familie voor; ik ben het ook.

Zelf heb ik daar eigenlijk alleen voordeel van gehad: snel kunnen denken, makkelijk leren. Ik zag het vooral als een IQ-cijfertje, meer niet. Niemand vertelde ons dat hoogbegaafde kinderen ook vaak overgevoelig zijn voor prikkels, emoties heel intens kunnen beleven en een extreem gevoel voor rechtvaardigheid kunnen hebben.

Met zijn rug naar de klas

Allemaal kenmerken die bij Dani tot uiting kwamen. Werd iemand in de klas getreiterd, dan sprong hij er altijd tussen. Ongeacht de consequenties voor hemzelf. Hij kan het niet verdragen als iemand anders onrecht wordt aangedaan. De docenten zagen vooral dat hij betrokken was bij elk opstootje.

In de klas werd hij vaak apart gezet omdat hij andere lesstof maakte, last had van prikkels of in de clinch lag met kinderen die hem uitdaagden. Uiteindelijk werd hij zelfs met zijn rug naar de rest van de klas gezet. De school adviseerde ons met klem om hem te laten testen op autistische stoornissen.

Dat ‘probleemkind’

Ondertussen ging het met Dani steeds slechter; hij had nergens meer zin in, leek wel depressief. Hij raakte ook steeds geïsoleerder. Vriendjes mochten hier niet meer komen spelen, vanwege zijn problematische gedrag op school. Iedereen in het dorp kende de verhalen. Dani was dat ‘probleemkind’ en daarvoor werden wij verantwoordelijk gehouden.

Het ingewikkelde was: wij hadden geen problemen met Dani. Thuis waren er nooit ruzies of conflicten met hem. Als we dat probeerden uit te leggen, liepen we tegen een muur van onbegrip aan. ‘Je zegt wel dat hij thuis heel anders is’, zei een docent een keer. Alsof ik daarover zou liegen, of een ander beeld wilde schetsen?

Machteloos toekijken

Ik heb met elke vezel in mijn lijf gewild dat wij thuis iets konden veranderen om hem te helpen. Pijnlijk genoeg moesten we machteloos toekijken hoe ons kind vastliep. Het enige wat we konden doen, was thuis volop van elkaar genieten en hem laten weten dat hij oké is. Dat was moeilijk, omdat hij continu van anderen het gevoel kreeg dat hij níet oké was.

null Beeld

Autisme werd uitgesloten, ADHD in principe ook. Maar omdat zijn lichamelijke onrust zo onverklaarbaar was, stelden de kinderpsychiater en orthopedagoog voor te testen of ADHD-medicatie effect zou hebben. Toen is het helemaal misgegaan. Dani flipte, zijn hoofd, dat normaal gesproken al snel werkt, maakte overuren. Daarmee was ook ADHD van de baan.

Ze wisten zich geen raad

Dit was het moment dat we het advies kregen om naar een hoogbegaafdheidsdeskundige te gaan. In diezelfde periode verklaarde de school zich ook handelingsverlegen, oftewel: ze wisten zich geen raad meer met ons kind. Er kon niet worden voldaan aan wat wij voor onze zoon wilden: passend onderwijs, een veilige plek, hem niet buiten de groep plaatsen. Toen hebben we besloten Dani thuis te houden, hij was negen jaar oud.

Ik verwijt de school niets. Ze hadden simpelweg niet de kennis en capaciteiten om Dani passend onderwijs te bieden. Dat is volgens mij niet de fout van de school, maar van het onderwijssysteem, waarin weinig ruimte is voor kinderen die niet binnen de norm passen. Dani is niet de enige; in Nederland zitten 15.000 kinderen thuis. Uit onderzoeken blijkt dat waarschijnlijk meer dan de helft hiervan hoogbegaafd is.

Leerstop

We gingen enthousiast van start met het opzetten van thuisonderwijs. Net toen ik de lesstof bijeen had gesprokkeld, die aansloot bij Dani’s niveau, en opa’s en oma’s had opgetrommeld om hem ook een dag per week les te geven, floot de hulpverlening ons terug. ‘Laat het leren maar even, richt de aandacht op zijn emotionele ontwikkeling’, werd ons verteld.

In het tweede jaar dat Dani thuiszat, maakten we met zijn hulpverleners plannen om hem na de zomer op het voortgezet onderwijs te laten beginnen. Maar toen zei de leerplichtambtenaar: ‘Laten we niet op de zaken vooruitlopen en na de vakantie goed kijken of hij er klaar voor is.’ Daarvoor ben ik zo dankbaar! Ik ken genoeg verhalen van ouders die hebben moeten vechten, soms zelfs tot in de rechtbank, om deze ruimte te krijgen voor hun kind.

Helemaal een outsider

Wij boften met de onderwijsinspecteur die ons was toegewezen. Hij heeft steeds goed naar Dani gekeken, zag dat onze zoon de ruimte moest krijgen om tijdelijk uit het systeem te stappen én heeft ons die gegeven. Uiteindelijk is Dani twee jaar thuis geweest. Hij heeft passende hulp gekregen bij onder meer zijn prikkelgevoeligheid en angst.

Via een onderwijs- en zorgprogramma is hij in contact gekomen met andere kinderen zoals hij, waardoor hij ook in sociaal opzicht weer wat aansluiting vond. Niet naar school gaan gaf zowel Dani als ons lucht. Tegelijk versterkte het zijn gevoel van er niet bij horen. Op school voelde hij zich al buitengesloten, maar toen hij thuis zat, was hij helemaal een outsider. Op een middag stonden er allemaal springkussens in de straat voor een klassenfeest. Dat deed pijn. Maar had iemand gevraagd of hij wilde meedoen, dan had hij nee gezegd. Het was heel dubbel.

Begaafdheidsprofielschool

Hoe moeilijk de beslissing om hem thuis te houden ook is geweest, ik ben blij dat we die keuze hebben gemaakt en niet zijn blijven aanmodderen. Qua leren heeft hij in elk geval niks gemist. We hebben hem op zijn tiende de citotoets laten maken, waarop hij de maximale score behaalde.

Hij kreeg vwo-advies en is dit jaar op een begaafdheidsprofielschool gestart. Hier zitten meer kinderen zoals hij en hij krijgt er extra begeleiding. Hij is gestart in de eerste klas van het tweetalig vwo en het lijkt erop dat hij daar op zijn plek zit, eindelijk.

null Beeld

Zelf ook een burn-out

Het heeft me veel moeite gekost om uit de hypermodus te stappen waarin ik continu op mijn hoede was en alles wilde oplossen. Als je vanuit je moederinstinct zo sterk voelt dat je je kind moet beschermen, is het moeilijk om goed voor jezelf te zorgen.

Ik heb mezelf volledig weggecijferd uit liefde voor hem. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat ik met een burn-out thuis kwam te zitten, in dezelfde periode dat Dani ook thuis was. Ook ik was op. Inmiddels weet ik dat ik een betere moeder kan zijn als ik mezelf niet voorbijren. Dat gaat nu ook makkelijker omdat er meer rust is.

Tranen in mijn ogen

Dit jaar is Dani voor het eerst met zijn nieuwe klas drie dagen op kamp geweest. Drie dagen plezier, maar ook veel prikkels met kinderen en leerkrachten die hij nog niet kende. Wat vónd hij het spannend – dat had hij zo vaak gezegd – maar hij ging toch. Hij heeft het de drie volle dagen volgehouden. Toen ik het appje las dat hij naar zijn oma had gestuurd, sprongen de tranen in mijn ogen: ‘Het kamp is goed gegaan en het was superleuk!’

Hoewel het nog steeds wankel voelt en de angst dat het weer misgaat steeds aanwezig is, zie ik voorzichtig de glans in zijn ogen terugkeren. Ook worden we ’s morgens weer regelmatig wakker met zijn woorden: ‘Mama, ik heb een theorie!’ Dan heeft hij weer lekker liggen nadenken over het een of ander. Het is heerlijk om mijn kind weer terug te hebben.”

Marije’s zoektocht

Marije schreef een boek over haar ervaringen en de zoektocht die ze met haar gezin heeft afgelegd. In de podcastserie Een intense reis gaat Marije in gesprek met (ervarings)deskundigen over onderwerpen die gerelateerd zijn aan hoogbegaafdheid. Een intense reis. Reis mee door de wereld van hoogbegaafdheid, intensiteit en schooltrauma € 24,90 (Uitgeverij SWP)

Haar en make-up: Tynke Jeeninga | Styling: Liselotte Admiraal | M.m.v.: Mango (pak), Zara (top), Notre-V via Omoda (sandaaltjes)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden