PREMIUMstrijdt tegen armoede

Marjolein Moorman: “Wij hadden het thuis niet breed”

null Beeld Petronellanitta
Beeld Petronellanitta

Marjolein Moorman (47) weet hoe het is om het thuis niet breed te hebben. Ze ging de politiek in om te strijden voor meer kansengelijkheid en schreef een boek over haar visie en haar jeugd: Rood in Wassenaar. “Mensen wachten vaak te lang met het zoeken naar hulp.”

Astrid TheunissenPetronellanitta

“Ik ben opgegroeid in Wassenaar, een prachtig dorp met veel grote villa’s. Maar er staan ook doodnormale rijtjeshuizen. In een van die huizen woonden wij. Wij hadden het thuis juist niet breed, we leefden zuinig. De wasmachine draaide ’s nachts, omdat stroom dan goedkoper was. Lange tijd hadden we geen auto, de heerlijke jaarlijkse vakantie naar Texel deden we op de fiets. Terwijl veel van mijn klasgenoten elke week nieuwe merkkleding kregen, droegen mijn twee broers en ik vaak tweedehands kleren. In de brugklas kwam een zoon van mijn moeders vriendin uit een hogere klas op weg naar school eens naast me fietsen. Het was een leuke jongen, dus ik voelde me vereerd. Totdat hij zei: ‘Hé, jij draagt mijn spijkerbroek.’
Mijn ouders hadden allebei weinig opleiding en waren al jong gaan werken. Mijn vader was ambtenaar. Door hard te werken maakte hij door de jaren heen mooie carrièrestappen, maar toch waren er financiële problemen. Ik kan niet meer navragen hoe die precies zijn ontstaan, mijn ouders zijn allebei jong overleden. Ik vermoed dat we in een net iets te duur huurhuis woonden en dat er in de loop der jaren
betalingsachterstanden ontstonden die steeds moeilijker konden worden afgelost. Voordat ik, de oudste, werd geboren verruilden mijn ouders hun Haagse volksbuurt voor Wassenaar. Vooral mijn moeder zag die stap als een kans op een betere toekomst voor haar kinderen. Een omgeving waar mijn broers en ik ons konden verrijken aan de vele mogelijkheden die het dorp bood. Mijn moeder vond persoonlijke ontwikkeling heel belangrijk. Educating Rita, waarin een arbeidersmeisje op de universiteit terechtkomt, was haar lievelingsfilm. Zelf had ze als oudste dochter in een gezin met zes kinderen geen kans gekregen om zich te ontplooien. Ze stopte op haar zestiende met de mulo en ging werken. Met haar salaris droeg ze bij aan het gezinsinkomen.
Op latere leeftijd heeft ze alsnog eindexamen gedaan op havo- en vwo-niveau.”

Ongeneeslijk ziek

“Ik had ontzettend lieve ouders, maar ik schaamde me soms dat het bij ons anders was. Mijn moeder was creatief en maakte van onze oude spijkerbroeken nieuwe bekleding voor onze kapotte bank. Toen de vloerbedekking was versleten, maakte ze een nieuw vloerkleed van restjes tapijt die ze gratis had gekregen van tapijthandelaren. Inmiddels ben ik enorm trots op haar oplossingsvermogen en creativiteit, maar toen vond ik het verschrikkelijk. Als kind, en zeker als puber, wil je niet afwijken.
Mijn ouders zijn uit elkaar gegaan toen ik twaalf was, hun financiële stress heeft daar vast aan bijgedragen. Maar doordat ze uit elkaar gingen werden de financiële problemen alleen maar groter, zeker bij mijn vader. Nu waren er twee huishoudens, dubbele lasten. Pech leidt vaak tot meer pech. Op zijn achtenveertigste stierf mijn vader plotseling aan een hersenbloeding. Toen bleek dat er behoorlijk wat schulden waren. Mijn moeder erfde die, want ze waren nog in gemeenschap van goederen getrouwd. Gelukkig kon ze een groot deel aflossen met haar weduwenpensioen en doordat ze zelf inmiddels best goed verdiende. Maar vier jaar later sloeg opnieuw het noodlot toe, ze bleek ongeneeslijke alvleesklierkanker te hebben en overleed op haar vijftigste. Mijn broers en ik, eenentwintig, drieëntwintig en vijfentwintig jaar oud, stonden er nu alleen voor. De erfenis met schulden hadden we kunnen weigeren, maar dat wilden we niet. Dan doe je in één klap alles weg. Wij wilden juist vasthouden aan wat er nog van onze ouders was. Het verdriet over hun dood was veel erger dan die schulden. Ik denk nog elke dag aan ze.”

null Beeld

Daad stellen

“Toen ik als wethouder in Amsterdam de portefeuille Armoede kreeg, heb ik getwijfeld of ik het verhaal over die schulden zou delen. Ik wilde onze financiële problemen, die ver achter ons lagen en waar we goed uit zijn gekomen, niet per se vergelijken met het leed van anderen, die er soms nog middenin zitten of het veel zwaarder hebben. Maar ik zag ook de schaamte en taboes rondom armoede en schulden die goede oplossingen in de weg staan. Mensen wachten vaak te lang met het zoeken naar hulp. Daarom deel ik mijn verhaal. Het taboe moeten we doorbreken.
Door mijn jeugd in Wassenaar werd ik al jong politiek bewust. Mijn ouders stemden PvdA, daarmee waren ze een uitzondering. In Wassenaar werd vooral op de VVD gestemd. Mij leek het juist logisch dat je ook een ander wat gunt als je het zelf goed hebt. Echte interesse in de politiek kreeg ik met de opkomst van Pim Fortuyn, hij zette alles op scherp. Tot dan toe wilden we in Nederland een tolerant land zijn, maar Fortuyn stelde dat ter discussie. Het veranderde het debat en zorgde ervoor dat mensen tegenover elkaar kwamen te staan. Dat vond ik een gevaarlijke ontwikkeling. Ik ben ervan overtuigd dat een samenleving kapot gaat als we niet meer met elkaar kunnen samenleven. Ik wilde een daad stellen en werd lid van de PvdA.
Pas in 2010 werd ik ook politiek actief. Ik woonde aan de Dappermarkt in Amsterdam-Oost, een gemengde wijk met mensen uit alle delen van de wereld. Ik zag een steeds grotere kloof ontstaan tussen mensen met verschillende achtergronden. Van die kloof werd ik me ook pijnlijk bewust toen mijn man en ik een basisschool zochten voor onze oudste dochter. Net als al onze hoogopgeleide buren kozen wij niet voor de school om de hoek, omdat we wisten dat de schoolresultaten daar niet goed waren. Ik vond een andere goede, gemengde school in de buurt, maar zag elke dag de kinderen voorbijlopen die wel naar die slechte school gingen. Ik vroeg me af: zouden hun ouders weten dat het onderwijs daar niet op orde is? Zouden zij zich realiseren dat hun kinderen door minder goed onderwijs minder kansen hebben in het leven? En wat betekent dat voor hun toekomst?

null Beeld

Over Marjolein

Marjolein Moorman (1974, Wassenaar) is politica voor de PvdA. Van 2010 tot 2018 was ze gemeenteraadslid in Amsterdam, sinds 2018 is ze hier wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering. Marjolein is een van de hoofdpersonen in de prijswinnende tv-documentaire Klassen over kansenongelijkheid in het onderwijs.

Ongelijke kansen

Door mijn afkomst ben ik me bewust van klassenverschillen en de kansenverschillen die daarmee gepaard gaan. Ik wilde bijdragen aan de oplossing. Maar grote maatschappelijke problemen kun je niet in je eentje oplossen, dat moet via de politiek. Daarom ben ik raadslid geworden. Sinds 2018 ben ik wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering. Ik streef ernaar om alle kinderen gelijke kansen te geven, en dat begint in het onderwijs. Ik ben heel blij dat de tv-documentaire Klassen is gemaakt, een serie over het onderwijs in Amsterdam-Noord. In dit stadsdeel wonen mensen met heel verschillende achtergronden en de serie geeft kansenongelijkheid een gezicht. Hij toont pijnlijk duidelijk de ongelijke kansen die kinderen krijgen op scholen. Kinderen van laagopgeleide ouders hebben vier keer zoveel kans om in groep acht een te laag advies te krijgen voor de middelbare school als kinderen van hoogopgeleide ouders. Stel: je hebt twee kinderen met dezelfde Cito-score. Het ene kind heeft deze score gehaald met veel steun van de ouders en door veel bijles. Het andere kind begon de schoolcarrière met een taalachterstand en heeft onderweg weinig extra ondersteuning gekregen. Welke van deze twee kinderen zou je het hoogste advies geven? Het laatste kind toch? Dat heeft bewezen het op eigen kracht te kunnen. Maar nee, het kind van hoogopgeleide ouders krijgt nu veel vaker het voordeel van de twijfel.”

null Beeld

Rotwoorden

“Het onderwijs is steeds meer een wedstrijd geworden, waarbij ouders willen dat hun kind zo hoog mogelijk scoort. Daardoor ontstaat er al vanaf jonge leeftijd veel stress bij kinderen. Het is logisch dat elke ouder het beste wil voor zijn kind, maar er ontstaat ongelijkheid omdat kinderen met een betere startpositie meer kansen krijgen. Doordat ouders bijles kunnen betalen bijvoorbeeld, of hun kinderen kunnen helpen met huiswerk. Met als gevolg dat de kloof tussen lager- en hoger opgeleiden groeit, zo constateert het Sociaal Cultureel Planbureau. Dat werkt een heel leven door. Hoger opgeleiden leven zelfs zes jaar langer dan lager opgeleiden. Lager- en hoger opgeleiden vind ik overigens rotwoorden, we kunnen beter spreken van praktisch en theoretisch opgeleid.
Waar ik me over opwind, zijn de verschillen in de manier waarop we kinderen behandelen. Waarom verdient een vwo-leraar beter dan een vmbo-leraar? Een vmbo-leerling is toch niet minder waard? Die verschillen zie je overal. Waarom gaan vmbo’ers vier jaar naar de middelbare school en vwo’ers zes? Waarom wordt er zelden filosofie gegeven op het vmbo en wel op het vwo? Zelfs de schoolreisjes verschillen; op het vmbo ga je vaak niet verder dan Antwerpen, terwijl gymnasiasten naar Rome gaan. Welke boodschap geven we kinderen mee? De verschillen werken door in de manier waarop kinderen naar zichzelf kijken, als meer en minder waard. Het zorgen voor meer kansengelijkheid is mijn belangrijkste drijfveer als wethouder. Ik ben dankbaar dat ik oplossingen mag bedenken om kinderen gelijke kansen te bieden. Mag ik een voorbeeld geven? Om het grote lerarentekort in probleemwijken op te lossen, geven we leraren daar nu een bonus. Daarmee laten we zien dat we hun werk waarderen en trekken we meer leraren aan. Want juist op achterstandsscholen wil je de beste leerkrachten hebben.” Vrolijk: “Ongelijkheid moet je soms met ongelijkheid bestrijden.” ■

null Beeld

Met korting

Marjoleins boek ‘Rood in Wassenaar’ ligt vanaf 26 januari in de winkel. Libelle-lezers kunnen via boekenwereld.com/roodinwassenaar het boek alvast reserveren voor € 17,50 i.p.v. € 20,99. Gebruik hiervoor de bestelcode 904-11301.

Productie: Marije Ribbers. | Haar & Make Up: Astrid Timmer. | Styling: Gwendolyn Nicole. | M.m.v. Zara (broekpak, sneakers), Jake’s (top)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden