PREMIUMManon blijkt ­gevoelig voor sulfiet

“Na het eten van die abrikozen werd ik helemaal gek van de jeuk”

null Beeld

Vage klachten, rode vlekken en overal jeuk, Manon Sikkel heeft er al haar hele leven last van. De oorzaak? Geen idee. Tot een zakje gedroogde abrikozen haar op het goede spoor zet.

Manon Sikkel

Als kind hield ik niet van taart. Na elk kinderfeestje kwam ik terug met rode vlekken en jeuk. Eczeem noemde mijn moeder dat. Eczeem dat in de loop der jaren op de gekste momenten kwam en verdween. Dat het iets met het eten te maken had, kwam bij niemand op. Dat ik ook later niet van koekjes en taart hield, heb ik nooit gek gevonden. Ik at ze uit beleefdheid en dacht dat iedereen dat deed. Tot ik op de redactie ging werken, waar elke deadline werd gevierd met taart. Ik denk dat ik al veertig was toen ik erachter kwam dat de meeste mensen taart wél met plezier eten. Een collega liet een T-shirt voor mij maken met de tekst ‘Ik haat taart’ en daarna hoefde ik het nooit meer te eten van mezelf. Friet, ijs en chips sloeg ik ook altijd over en ik werd al op mijn dertiende vegetariër.

Extra kilo’s

Wie denkt dat ik dan waarschijnlijk mijn hele leven slank was, heeft het mis. Ik werd elk jaar een paar kilo zwaarder. Kilo’s die er nooit meer af gingen, ook niet als ik daar mijn best voor deed. Dat ik vaak rare eczeemachtige plekken had, daar dacht ik niet over na. Totdat ik een paar jaar geleden veganistisch ging eten. Vanaf die dag werd ik niet elk jaar een paar kilo zwaarder, maar elke week. Ik zwol op als een ballon. Een collega vertelde me dat meer vegans daar last van hebben. ‘Fat vegan’ heet dat in Amerika. Ik kwam niet alleen kilo’s aan, de rode vlekken werden nu donkerrode plakkaten die niet meer weggingen. De huisarts had nog wel wat hormoonzalf tegen de jeuk gegeven, maar die hielp niet. Een allergietest wees uit dat ik nergens allergisch voor was, behalve voor knoflook. Gek van de jeuk en van hoe slecht en somber ik me voelde, besloot ik weer boter, kaas en eieren te gaan eten.

null Beeld

Gezond als een vis

Jaren later, midden in de lockdown, geef ik het veganisme een nieuwe kans. Ditmaal verdiep ik me er echt in. Ik eet meer bonen, combineer die met rijst, eet vegan burgers, slik extra aminozuren en houd bij of ik genoeg eiwitten binnenkrijg. En ik tel de calorieën. Niet om af te vallen, maar om niet weer in een paar maanden tijd tien kilo zwaarder te worden. Ook deze keer word ik overvallen door somberheid, zwel ik op als een michelinmannetje, krijg ik lichte hartkloppingen en word gek van de jeuk. De huisarts schrikt als hij de rode vlekken overal op mijn lichaam ziet en stuurt me naar het ziekenhuis om van alles te laten testen. Ik blijk gezond als een vis en krijg drie extra grote tubes hormoonzalf mee die uiteraard niet werken. Ik lees van alles over gezonde voeding, schrap suiker, slechte vetten en alcohol uit mijn leven en leg me neer bij de gedachte dat het iets hormonaals is. Iets wat bij mij hoort, of bij mijn leeftijd.

In een bijzinnetje

En dan koop ik een zakje gedroogde abrikozen… Een paar uur na het eten van die abrikozen word ik gek van de jeuk. Midden in de nacht krab ik mijn huid tot bloedens toe open en lees op mijn telefoon omdat ik niet kan slapen. Ik googel de woorden ‘abrikozen’ en ‘jeuk’ en vind een artikel van een man die vertelt dat hij er na veertig jaar achter is gekomen dat hij gevoelig is voor sulfiet, ook wel zwavel genoemd. En ergens in een bijzinnetje schrijft hij dat mensen die slecht tegen knoflook kunnen en uitslag krijgen van gedroogde abrikozen vrijwel altijd gevoelig zijn voor sulfiet! De hele nacht lees ik door en ontdek dat sulfiet al door de Romeinen werd gebruikt om voedsel goed te houden. Het zit in wijn en zuurkool, in soja en suiker, zelfs in zout. En het zit in taart en koekjes, chips, ijs en friet – alles wat ik als kind niet lekker vond. Toen ik jong was, werd het zelfs toegevoegd aan vlees.

Lange lijsten

Ik ben er al snel achter dat alle online lijsten met voedingsmiddelen waarin sulfiet zit elkaar tegenspreken. Dus maak ik een afspraak met een diëtist. Maar ze heeft pas na een week tijd, dus ik lees ondertussen zelf door. Ik bestudeer artikelen uit de jaren vijftig en zeventig, toen er nog een beetje onderzoek werd gedaan naar sulfiet. Vooral om te checken of het wel veilig is als toevoeging. Dat is het, zo blijkt. Het veroorzaakt in elk geval geen kanker. Ik haal opgelucht adem. Maar het doet wel andere dingen in je lichaam. Het breekt namelijk in rap tempo vitamine B1 af, een vitamine waar vegetariërs zoals ik (en vegans helemaal) al snel een tekort aan hebben. En om sulfiet goed om te zetten in het lichaam zijn nog allerlei andere stoffen nodig die ik niet voldoende binnenkrijg. Ik vind een lange lijst met alles waar sulfiet in zit. Soms van nature, zoals in knoflook, prei, ui, walnoten en gefermenteerde groenten. Soms toegevoegd om het product langer goed te houden. Veel sulfiet ontdek ik in aardappelproducten – zoals friet en chips – en in wijn. In witte wijn zelfs meer dan in rode. De enige alcohol die ik volgens die lijst nog kan drinken is Japanse sake en wodka. En waar écht heel veel sulfiet in zit, zijn… vegan burgers!

null Beeld

Wat is sulfiet?

Sulfieten (E-nummers E220 t/m E228) zijn conserveermiddelen en kunnen van nature veel zitten in ­gedroogde vruchten, wijn en ­citroensap. Mensen die ­overgevoelig zijn voor sulfiet kunnen milde, maar ook heftige reacties krijgen op ­sulfiet. Denk aan hartkloppingen, huiduitslag of vochtophoping.
(Bron: Voedingscentrum)

Vage klachten

Nadat ik alle onderzoeken heb gelezen die ik kon vinden over sulfiet en nog steeds vragen heb, besluit ik Esther van Ruijven te bellen. Zij is allergiediëtist in Rijswijk. Op de vraag of mensen met een sulfietintolerantie bij haar komen, zegt ze: “Mensen komen bijna nooit bij ons met die kennis. Wel komen ze met vage klachten die ze niet goed kunnen plaatsen en waarmee ze vaak al jaren rondlopen. Aanhoudende buikklachten, huidklachten, jeuk, zich niet fit voelen. Wat het lastig maakt is dat het geen allergie is, maar een intolerantie. Heb je een pinda-allergie, dan is dat vaak al snel duidelijk omdat je lichaam direct op die pinda reageert. Bij een sulfietintolerantie kan een vertraagde reactie optreden, soms wel tien of twaalf uur na het eten van sulfiet. Het lastige is dat de klachten ook bij veel andere dingen kunnen horen. Je niet lekker voelen door de sulfiet die altijd in wijn zit kan ook komen doordat de alcohol niet goed valt. Dat je huid verandert kan ook andere oorzaken hebben. Als je als vrouw rond de vijftig bent zegt de huisarts: dat is de overgang, terwijl het misschien een sulfietintolerantie is waarmee je al je hele leven rondloopt.”

Eetdagboek

Hoe komen die mensen er dan toch met hulp van een diëtist achter? Van Ruijven: “We vragen iemand een periode een eetdagboek bij te houden met registratie van de klachten, zoals jeuk, benauwdheid of buikpijn. Je ontwikkelt niet op latere leeftijd opeens een melk- of pinda-allergie, maar we kunnen in zo’n dagboek wel zien dat iemand bijvoorbeeld heftig op garnalen reageert. Garnalen bevatten veel sulfiet om ze goed houdbaar te houden. Vaak denken mensen dat ze een garnalenallergie hebben, terwijl het ook een gevoeligheid voor sulfiet kan zijn. Wij bestuderen het eetdagboek en met onze kennis weten wij welke producten meer sulfiet bevatten dan andere. Soms kan dat zelfs per merk verschillen.” Ik vertel over mijn eigen zoektocht en de ontdekking die ik deed door het eten van een zak gedroogde abrikozen uit een Turkse supermarkt. “Gedroogd fruit wordt houdbaar gemaakt met sulfiet. De Europese regels daarover zijn streng en een toevoeging moet altijd op het etiket staan. Ook zijn er grenzen aan de toegevoegde hoeveelheid.” Ze vertelt me dat ook de uit Turkije geïmporteerde abrikozen aan die standaard moeten voldoen, maar dat er zeker sulfiet in zit. “Alleen biologische gedroogde abrikozen bevatten geen sulfiet.”

null Beeld

Vers en onbewerkt

Juist door de vage klachten wordt overgevoeligheid voor sulfiet vaak pas laat of niet ontdekt. Van Ruijven adviseert haar cliënten om zo min mogelijk bewerkt eten te eten. Want hoewel sulfiet ook van nature in producten voorkomt, hebben de meeste mensen toch vooral last van toegevoegde sulfiet. “Ik zeg altijd: bereid je eten zo veel mogelijk zelf, koop verse producten en kies bij verpakte producten liever voor een biologische variant. Pas ook op met witte meelproducten, want sulfiet wordt daaraan toegevoegd om te zorgen dat het meel niet verkleurt. Reageer je ook gevoelig op natuurlijk sulfiet, dan raad ik aan om bijvoorbeeld wat ui of knoflook in olie te bakken, de ui en knoflook eruit te halen en de olie als smaakmaker te gebruiken.”
Alcohol is volgens haar ook lastig. Zelf heb ik alcohol een paar jaar laten staan, maar ik kreeg veel jeuk en uitslag van alcoholvrije wijn en bier. Nu weet ik dat juist daarin veel sulfiet voorkomt. Ook weet ik dat ik wodka, champagne en saké goed verdraag, maar hoe vaak komt het voor dat ik op de vraag wat ik wil drinken kan antwoorden: ‘O, doe maar een saké’? Volgens Van Ruijven zijn er wat Duitse bieren die laag zijn in sulfiet en sommige van haar cliënten hebben veel baat bij een druppeltje Sulfree in een fles wijn. Dit is een speciaal ontwikkelde waterstofperoxide die met één druppel in een fles meer zuurstof in de wijn brengt. De zuurstof hecht zich aan de vrije sulfieten en zet die om in sulfaten.

Bewerkt voedsel

Hoeveel mensen precies last hebben van sulfietintolerantie weet Van Ruijven niet. Naar schatting is het 0,4 tot 1 procent, maar omdat de meesten hun gevoeligheid nooit ontdekken kan dat aantal hoger liggen. Gevoeligheid voor sulfiet komt vaker voor bij mensen met astma. Het kan ook zijn dat zij er meer last van ervaren. Van Ruijven weet wel dat het tegenwoordig vaker voorkomt dan vroeger omdat er veel meer bewerkt eten wordt gegeten. “Niet alleen in de supermarkten ligt meer kant-en-klaar eten, ook restaurants werken veel vaker met houdbare producten. En houdbaar betekent bijna altijd dat er sulfiet aan wordt toegevoegd.” ■

checklist

Waar zit sulfiet in?
• Gedroogd fruit
• Ingevroren vruchtensappen
• Fabrieksmatig bewerkte aardappels en ­aardappel­producten (friet, chips)
• Tomatenpuree en ketchup
• Alle koekjes en graanproducten met gedroogd fruit
• Kant-en-klare pastamaaltijden
• Tonijn in blik
• Gelatine
• Garnalen en krab
• Azijn
• Gedroogde kokos
• Dextrose
• Jams met pectine of gelatine
• Cider, wijn, port, sommige bieren
• Witte meelproducten
• Alles waar E220 t/m E228 in zit of waarbij op het etiket sulfiet, sulphite of een afgeleide ervan staat vermeld

Neem voor een complete lijst contact op met allergiedietist-davo.nl ­(Nederland) en allergiedietisten.com (België).

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden