PREMIUMhoe ‘heurt’ het eigenlijk?

11 adviezen over prangende geldkwesties

null Beeld  Josselin bijl
Beeld Josselin bijl

Over geld praat je meestal niet. Maar wat doe als je de rekening níet wil splitten of een collega informeert naar je salaris? Verschillende etiquette-experts weten raad.

Chanan Foppen & Elselien van Dieren Josselin bijl

Carola (44):

“Als ik uit eten ga met mijn vriendinnengroep, wordt de rekening altijd gesplit door het aantal personen. Dat scheelt een hoop rekenwerk als je met z’n achten bent, maar het stoort me dat ik hierdoor meebetaal aan dure wijntjes en cocktails terwijl ik zelf niet drink. Is het gepast om dit van de rekening af te trekken?”

Etiquette-expert Anne-Marie van Leggelo: “Het vergt moed om tegen eventuele groepsdruk in te gaan, maar het is je goed recht om niet te betalen voor alcohol die jij niet nuttigt. Geef dit voor het etentje op rustige wijze aan: ‘Ik betaal liever mijn eigen rekening.’ Je hoeft je hiervoor niet te verantwoorden. Het zou goed kunnen dat meer vriendinnen er net zo in staan, of jouw standpunt begrijpen. Met een grote groep sluipt vaak de vanzelfsprekendheid erin dat het handig is om te splitten, maar eigenlijk zou degene die de avond organiseert van tevoren moeten informeren naar de wensen qua betaling. Dat is efficiënt en duidelijk en voorkomt discussies of onenigheid.”

null Beeld

Marjet (51):

“Ik ga weleens gezellig ergens koffiedrinken met mijn schoonzus. Als ik betaal, vraag ik haar geen geld terug. Ik ga ervan uit dat zij de volgende keer trakteert. Maar de laatste tijd stuurt ze me regelmatig een tikkie van een paar euro, terwijl ze er andersom niet op aandringt om haar deel te betalen als ik heb afgerekend. Zal ik dan voortaan ook maar een tikkie sturen?”

Van Leggelo: “Vraag je schoonzus de volgende keer als de rekening komt hoe jullie het zullen doen met de betaling. Voor die keer én voor volgende keren. Jullie kunnen afspreken om – zoals jij graag wil – om de beurt te betalen. Je kunt ook kiezen voor de Dutch Treat, waarbij ieder voor zich betaalt. Of spreek af dat je elkaar per keer een tikkie stuurt. Als je dit open en vriendelijk vraagt, zie je haar reactie en hoor je haar standpunt. Luister goed en geef op rustige wijze je eigen mening. Zo kunnen jullie op een relaxte manier misverstanden en een vervelend gevoel voorkomen. Nog even over een tikkie voor een klein bedrag: vaak komt dit krenterig over, maar oordeel niet te snel. Je kunt nooit in iemands portemonnee kijken en voor sommigen is een tikkie sturen gewoon erg praktisch.”

Leonie (43):

“Ik heb sinds kort een nieuwe collega. Ze doet hetzelfde werk en heeft evenveel ervaring, maar ik vermoed dat zij meer verdient dan ik. Is het gepast om naar haar salaris te vragen? En zo ja, hoe open ik dat gesprek?”

Organisatiecoach Ingrid Bannink: “In Nederland zijn we meestal niet open over ons inkomen, dat vinden we privé. Toch kun je een collega er best naar vragen. Leg haar rustig en vriendelijk uit waarom je deze vraag stelt, dat zorgt voor begrip. Benadruk dat ‘nee’ ook een antwoord is en dat je het snapt als ze de hoogte van haar salaris niet met je wil delen. Wordt de vraag beantwoord en is er daadwerkelijk sprake van een (groot) verschil? Vraag dan toestemming aan je collega om hiermee naar je manager te stappen. Ook hier geldt: blijf vriendelijk, rustig en nieuwsgierig.”

null Beeld

Split je de kosten als iemand bij jou thuis komt eten?

  • Ja 2%
  • Nee 98%

Stuur je een lager Tikkie naar de vriendin die geen alcohol drinkt?

  • Ja 45%
  • Nee 55%

Mag je direct kijken welk bedrag er op een cadeaubon staat?

  • Ja 75%
  • Nee 25%

Esther (48):

“Ik ben bruiloft- en portretfotograaf en word regelmatig door vrienden en familie gevraagd. Hartstikke leuk, maar niemand lijkt na te denken over het financiële gedeelte. ‘Zeg maar wat je ervoor wilt hebben’, zeggen ze dan. Of ik krijg een boekenbon van een paar tientjes, terwijl ik er dagen werk in heb zitten. Het voelt ongemakkelijk om ze de volle mep te vragen, maar wat is dan wel een goede oplossing?”

Bannink: “Je vrienden en familie hebben waarschijnlijk niet in de gaten hoeveel tijd en energie jij aan zo’n project besteedt. Leg uit dat je het een eer vindt om voor ze te werken, maar dat het wel je inkomen is. Stel een vriendenkorting voor en benadruk dat jullie even goede vrienden zijn als ze voor een andere fotograaf kiezen. Het kan ook zijn dat ze jou vragen omdat ze je niet willen passeren.”

null Beeld

Linda (59):

“Toen ik nog vaak contant betaalde in restaurants en cafés, gaf ik het wisselgeld vaak als fooi. Tegenwoordig pin ik alles en merk ik dat ik dan vaak geen fooi geef. Moet je volgens de etiquette altijd fooi geven, dus ook bij een paar drankjes? En hoeveel procent is gepast?”

Imago- en etiquettespecialist Gonnie Klein Rouweler: “Als je tevreden bent over de service, is het aardig om fooi te geven. Rond het bedrag naar boven af en geef dit, ook als je de rest pint, in contanten. Als het wel erg weinig is, kun je er vijf tot tien procent van het totaalbedrag bovenop doen. Wie geen fooi geeft, hoeft zich daar niet voor te verantwoorden. Horecamedewerkers krijgen een salaris, maar een extraatje is altijd fijn. Ga je naar het buitenland? Zoek dan van tevoren uit wat daar gebruikelijk is en of de fooi niet al bij de servicekosten inbegrepen is.”

Alice (40):

“Mijn vriendin is een schat, maar gierig is ze wel. Als we met een groepje naar de kroeg gaan, is zij altijd nét even naar de wc als zij aan de beurt is voor een rondje. Het valt iedereen op, maar niemand durft er iets van te zeggen. Hoe kaarten we dit aan?”

Klein Rouweler: “Je vriendin compenseert dit gedrag vast met eigenschappen waar je wél blij van wordt, dus ik zou hier zelf nooit iets van zeggen. Houd de sfeer goed en roddel er niet over. Of stel voor om voortaan een pot te maken waaruit de drankjes worden betaald. Vul die ook weer gezamenlijk bij als hij leeg is.”

Marlon (58):

“In mijn vriendinnengroep is altijd wel wat te vieren: iemand wordt zestig, iemand viert een werkjubileum, er is weer een kleinkind geboren... We geven als groep dan vaak samen een cadeau, maar die worden steeds duurder. Kan ik daar iets van zeggen?”

Etiquette-expert Jan Jaap van Weering: “Als vriendinnen moet je kunnen aangeven dat je het bedrag te hoog of het cadeau te groot vindt. In een goede vriendschap gaat het niet om geld of status, dus ook niet om de grootte van het cadeau of je bijdrage daaraan. Je kunt dus zelf aangeven hoe veel je mee kunt of wilt betalen. Niet iedereen heeft een goedgevulde portemonnee, daar moet degene die het geld inzamelt rekening mee houden. Het kan een dilemma zijn, want als je weet dat iemand het (even) niet zo breed heeft en niet kan meebetalen en je vraagt diegene dus niet, dan kan hij of zij zich buitengesloten voelen. Overleg dus altijd samen wat iedereen kan of wil betalen.”

Sociaalpsycholoog Beatrijs Ritsema schrijft columns over hedendaagse etiquette. We vroegen haar: kun je als cadeau een envelop met inhoud geven of vragen?

Mag je geld cadeau geven op een (verjaardags)feest?

“De etiquette is hier uitgesproken over: geen envelopjes. Contant geld hoort op de markt en is geen middel om genegenheid uit te wisselen. De enige uitzondering wordt gemaakt voor (groot)ouders die (klein)kinderen een extraatje willen geven. Op gewone feestjes van mensen die iets te vieren hebben, overhandig je elkaar geen geld. Hoe iedereen ook tegenstribbelt dat dit tegenwoordig echt wel kan: het kan níet. Het is gênant. Heeft iemand alles al en weet je echt niet wat je moet kopen? Dan kun je in plaats van geld beter een bon geven. Wil de jarige geld voor één groot cadeau? Dan kan hij of zij de inzameling uitbesteden aan een goede vriend of een familielid, iemand die het geld in ontvangst neemt. Op zo’n manier ziet de ontvanger niet in één oogopslag wat de ander hem ‘waard’ vindt.”

Maak je een envelop meteen open om te bekijken wat je gekregen hebt?

“Er is niets op tegen om hem open te maken waar de gever bij is, maar mensen doen het vaak niet uit ‘angst’ voor contant geld. Het is ongemakkelijk om vriendschap of liefde uitgedrukt te zien in een briefje van tien. Krijg je toch een envelop, hopelijk dus met een bon erin? Openmaken of wegleggen mag allebei. Als je hem openmaakt, is het de kunst om je geïnteresseerd te tonen in het soort bon dat je hebt gekregen, niet in de waarde. Je kunt er ook voor kiezen om enveloppen pas na het feest open te maken. Hopelijk staat de naam van de gever dan op het kaartje zodat je diegene kunt bedanken.”

Wat geef je uit aan een verjaardag?

“Voor de verjaardag van een volwassene is twintig euro een mooi bedrag, voor de verjaardag van een kind tien euro. Deze bedragen kun je iets verhogen als je iemand heel goed kent, maar het hoeft niet, een cadeau is per definitie vrijwillig. Je mag geven wat jij redelijk vindt en ontvangers horen geen kritiek te hebben op de hoogte van een gegeven bedrag.”

Hoeveel geld geef je een bruidspaar op hun bruiloft?

“Het liefst dus helemaal geen geld! Als je er niet aan ontkomt, of je betaalt mee aan een groot gezamenlijk cadeau, dan is een bedrag tussen vijftig en honderd euro genoeg voor een daggast en vijfentwintig euro voor een avondgast. Bedenk dat in onder meer de Turkse en Marokkaanse cultuur andere (hogere) bedragen gelden voor gasten op een huwelijk dan in de Nederlandse.”

Met dank aan: Ingrid Bannink (banninkcoaching.nl), Annemarie van Leggelo (annemarievanleggelo.com), Beatrijs Ritsema (beatrijs.com), Jan Jaap van Weering (distinguished.nl)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden