Leuk in de herfstvakantie

4x heerlijke herfstwandelingen

null Beeld

Kleurige bladeren, krakende takken, die heerlijke bosgeur én paddenstoelen spotten… klinkt als de ideale herfstwandeling. Dít zijn de mooiste routes.

null Beeld
null Beeld

DE WANDELING

Deze route begint en eindigt bij Eethuys-Café De Generaal en voert door Baarnse Bos en over Landgoed Groeneveld.

Slingerende bospaden

Wie een heimelijke Funda-verslaving heeft, is aan het juiste adres in de dure wijk Wilhelminapark, ook wel Hoog-Baarn genoemd. Het staat hier vol landhuizen en Villa Kakelbont-achtige panden. Als de villa’s uit het zicht verdwijnen, verandert het landschap in een mix van Franse barokstijl en Engelse landschapsstijl. Het resultaat: statige lanen en symmetrische vormen, maar ook slingerende bospaden en romantische bruggetjes.

Picknick- of borrelmand

Tip: haal op een mooie herfstdag een picknick- of borrelmand bij het grand café van Kasteel Groeneveld met luxe, belegde broodjes of regionale kaas. Gewoon ter plekke eten kan natuurlijk ook. Vergeet niet even een kijkje te nemen in de kruidentuin. In het kasteel is regelmatig een tentoonstelling, concert of evenement te bezoeken (als de coronamaatregelen het toelaten).

null Beeld

Plukken met Elsje

Op pad met Elsje Bruijnesteijn is in elk geval zeker dat je judasoor plukt, en niet een giftige braakrussula. Deze schrijfster van het boek Wildoogst - Koken met wilde noten, paddenstoelen en vruchten (2021) organiseert al jaren wildplukwandelingen rond Kasteel Groeneveld (€ 27,50 p.p.). Elk seizoen zijn kostelijke ingrediënten te vinden, maar het najaar (eekhoorntjesbrood, vlierbessen en walnoten) is haar favoriet. Vergeet niet een notitieboekje en camera mee te nemen.
Klik hier voor de wandelroute.

null Beeld
null Beeld

DE WANDELING

Dit is het enige echte paddenstoelenreservaat van Europa. Volg de rode markering tot het punt waar het ook is toegestaan om buiten de paden te lopen.

Paddenstoelenparadijs

Natuurmonumenten creëerde samen met de Mycologische Vereniging Nederland in 2008 een paddenstoelenparadijs in het Voorsterbos. Van de 3500 soorten paddenstoelen die Nederland rijk is, zijn er hier maar liefst 800 te vinden, zoals de vliegenzwam, groene anijstrechterzwam, stinkzwam, narcisridderzwam en zelfs de zeldzame paddenstoel geel stromakelkje. De schimmels hebben het prima naar hun zin, want het bos is lekker vochtig en groeit op een kleileembodem.

Eigen weg kiezen

Na het dichte bos is daar ineens het open veld. In de zomer fladderen hier libellen en vlinders, terwijl in de plassen en poelen dodaars en kuifeenden rusten. In de herfst heerst er kalmte in dit boomweidelandschap. De grote lindeboom is het begin van het paddenstoelenparadijs. Vanaf hier is het mogelijk om de route te blijven volgen, links langs de poel, of zelf rond te zwerven. Die laatste optie is de beste om écht veel paddenstoelen te zien.

Koffie en lekkers

Wandel even door naar het naastgelegen Waterloopbos voor een koffie-to-go bij Het ProefLab, misschien met een stuk boterkoek met witte chocolade, framboos en aardbei? Het Dit paviljoen is naast restaurant ook bezoekerscentrum van Natuurmonumenten.
Klik hier voor de wandelroute.

Wildplukken, mag dat?

Kastanjes rapen voor de herfsttafel? Paddenstoelen plukken voor de risotto? Dat is toegestaan, maar neem geen té grote mand mee. Van Staatsbosbeheer mag plukken en rapen alleen ‘op kleine schaal en voor eigen gebruik’. Denk daarbij aan de maat van een bakje champignons in de supermarkt (250 gram). Let op: per gebied kunnen de regels afwijken, en andere regels blijven ook gelden. Van het pad af om eekhoorntjesbrood te zoeken, is dus verboden.

null Beeld Chalet Helenaheuvel in de Kaapse Bossen.
Beeld Chalet Helenaheuvel in de Kaapse Bossen.
null Beeld

DE WANDELING

Volg de rode paaltjes door de brede lanen tussen afwisselend loof- en naaldbomen en eindig in Theehuis Helenaheuvel: opwarmen bij het knisperende haardvuur.

Nét Zuid-Afrika

Altijd al naar Zuid-Afrika gewild? De Kaapse Bossen lijken sprekend op het gebied bij de Tafelberg. Dat vond althans een van de eerste eigenaren en naamgever van het landgoed, de heer Swellengrebel, in 1823. De volgende eigenaar maakte van het bos de plek die het nu nog is: met uitkijktorens en de Doornse kei, een ontilbaar zware steen die herinnert aan de ijstijd.

Rood met witte stippen

Trek minstens een dagdeel uit voor deze route, want onderweg zijn meer dan vijftig verschillende soorten paddenstoelen te vinden, van eekhoorntjesbrood en heksenboleten tot het rodekoolzwammetje. Let vooral op bij omgevallen bomen, dit zijn hun lievelingsplekjes. Ook de vliegenzwam, die rode met witte stippen, groeit in het woud. Helaas laten de kabouters zich zelden zien.

Ook lekker: kastanjes

Tamme kastanjes, te herkennen aan de stekelige bolster, zijn lekker om te poffen in de pan of in de oven. Bukken om ze op te rapen is ook nog eens een goede training voor been- en bilspieren.

Met de boswachter

Natuurmonumenten organiseert in de herfst regelmatig een OERRR Paddenstoelenexpeditie voor gezinnen in de Kaapse bossen (€ 35,- p.p. voor volwassenen). Trek kleding aan die vies mag worden, want de zwammen zijn vooral liggend op je buik goed te bewonderen. De expeditie eindigt bij De Kaap, midden in het bos, op de 25 meter hoge uitkijktoren.
Klik hier voor de wandelroute.

null Beeld Uitkijktoren de Kaap op de Utrechtse Heuvelrug is ruim 25 meter hoog.
Beeld Uitkijktoren de Kaap op de Utrechtse Heuvelrug is ruim 25 meter hoog.

Pas op, niet plukken!

Lang niet alle paddenstoelen zijn eetbaar. Sommige kunnen zelfs dodelijk zijn, zoals de groene knolamaniet. Het is niet eenvoudig om de niet-giftige van de giftige soorten te onderscheiden, dus pluk alleen paddenstoelen waarvan absoluut zeker is dat ze eetbaar zijn en laat de rest staan. Pluk bij voorkeur samen met een boswachter of ervaren wildplukker.

null Beeld

Oude bekenden

Deze paddenstoelen komen het meest voor in Nederland.

  1. Vliegenzwam
    Klassieker, rood met witte stippen, te vinden onder berken, eiken, beuken, lindes en naaldbomen.
  2. Eekhoorntjesbrood
    Uit de boletenfamilie, dus gemakkelijk te herkennen voor beginners. De soort is eetbaar, en lekker. Pas op voor de netstelige heksenboleet, die erop lijkt. Die is rauw giftig.
  3. Bovist
    Deze paddenstoel zonder hoed en steel ziet eruit als een marshmallow. Hij is eetbaar, maar een tikje smakeloos.
  4. Grote parasolzwam
    De hoed kan wel 30 cm in doorsnede worden! Vaak te vinden op open plekken in het bos, langs bosranden en lanen.
  5. Gewoon elfenbankje
    Een artistieke verschijning op rottend hout, herkenbaar aan de groei in laagjes. Niet giftig voor mensen, wel voor honden.
null Beeld
null Beeld

DE WANDELING

In het Bergherbos, nabij Doetinchem, begint het landschap al licht te glooien. De tocht kan pittig worden, dus stop een flesje water in de rugzak.

Mooie doorkijkjes

Parkeer bij Uitspanning ’t Peeske en loop langs de zwerfkei het bos in. Deze steen is een herinnering aan de gletsjer die 200.000 jaar geleden van Scandinavië naar Nederland schoof en stuwwallen veroorzaakte. Het is even klauteren, maar dat wordt straks beloond met doorkijkjes over akkers met graan en uitzicht tot in Duitsland.

Natuurlijk bos

Een deel van het Bergherbos is ooit aangeplant voor houtproductie, dat is te zien aan de rijen Corsicaanse dennen. De bomen zijn allemaal even oud en staan dicht bij elkaar. Doordat er weinig zonlicht doorheen schijnt, groeit eronder nauwelijks mos of een struik. De rest van het bos is speelser. Omgevallen bomen blijven liggen zodat schimmels en insecten hun werk kunnen doen. Hier zijn allerlei paddenstoelen te vinden.

Het omrijden waard

Kasteel Huis Bergh heeft alles wat je van een kasteel verwacht: slotgracht, ophaalbrug, verdedigingstorens… Er zit een leuk café in. Niet op de route, toch het omrijden waard, al is het maar voor de kasteelervaring.
Klik hier voor de wandelroute.

Van onderen

Tip: neem een spiegeltje mee om de onderkant van paddenstoelen te bestuderen zonder ze te plukken. Paddenstoelen met aan de onderkant kleine gaatjes behoren tot de boleten, ook wel buisjeszwammen genoemd. Zitten onder de hoed lamellen? Dan zijn het plaatjeszwammen.

  • Fotografie: Jesse Dodds/Unsplash, Getty Images, NAMO, Nationale Beeldbank, Stocksy
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden