psychologie

Geen zin in seks? Zo krijg je het vuur terug

null Beeld Freek Stoltenborgh
Beeld Freek Stoltenborgh

In een langdurige relatie hebben veel vrouwen geen zin meer in seks. Hoe komt dat? En wat kun je doen om het vuurtje weer aan de gang te krijgen? Journalist Marieke gaat op onderzoek uit en leert meteen iets over haar eigen seksleven.

Sinds tien jaar heb ik een leuke, lieve, vaste partner. Mijn seksleven was prima, dacht ik. Veel zin in seks had ik niet, maar het was genoeg en tja, zo gaat het toch in een lange relatie? Of: ik ben nu eenmaal niet zo’n seksueel wezen, niks aan te doen. Tot ik de documentaire Mijn seks is stuk van Lize Korpershoek zag. Lize is de vriendin van televisiepresentator Tim Hofman. Ze vraagt zich in deze documentaire dapper en openlijk af waarom haar zin in seks binnen een relatie verdwijnt na de eerste verliefdheid. Ligt het aan haar? Er blijkt fysiek in elk geval niks aan de hand. Ze vindt Tim ook nog steeds heel leuk, dus dat kan het probleem ook niet zijn. Wat dan wel? De documentaire geeft daar niet voor honderd procent antwoord op, maar Lize stelt zichzelf onderweg wel een vraag die bij mij blijft hangen: heb ik nou geen zin in séks of geen zin in deze manier van seksen?

null Beeld

1-0 achter

Een goede vraag, vindt hoogleraar seksuologie en psycholoog Ellen Laan. Ze windt er geen doekjes om: “Vrouwen houden wel van seks, maar niet per se van de seks zoals die meestal in de slaapkamer ten uitvoer wordt gebracht; penis-in-vaginaseks.” (Zelf wind ik er wel graag een doekje om, dus ik noem het vanaf nu in dit verhaal ‘klassieke seks’). Laan maakt het simpel. Ze legt uit dat klassieke seks voor een groot deel van de vrouwen minder goed werkt dan voor mannen. Zo’n zeventig procent van de vrouwen komt er niet van klaar. Het is gewoon niet lekker genoeg. Laan: “En iets wat niet lekker genoeg is, daar heb je geen zin in. Vergelijk het maar met naar een restaurant gaan. Je gaat niet graag naar een restaurant waar je het eten niet lekker vindt.” Problemen als geen zin in seks, pijn bij het vrijen en niet kunnen klaarkomen worden volgens Laan bijna altijd veroorzaakt door een gebrek aan opwinding en een gebrek aan regie. “Veel vrouwen gaan akkoord met een vorm van seks die voor hen niet zo veel doet en negeren signalen zoals pijn en minder zin.”
Maar wacht even, we staan zowel in ons werk als in onze relaties tegenwoordig behoorlijk ons mannetje. Hoe kan het dan dat we tijdens de seks blijkbaar niet genoeg opkomen voor wat we willen? Laan: “We worden niet opgevoed met het idee dat het vanzelfsprekend moet zijn dat er voor ons als vrouwen ook wat lekkers te beleven valt. We definiëren vrijen en seks als penis-in-vagina. Daarbij zijn mannen in het voordeel. We denken: mannen hebben een biologische drift. Ze hebben seks nodig. Voor vrouwen is fijne seks zogenaamd minder belangrijk. Vrouwen zeggen dat zelf ook vaak als klaarkomen niet lukt; maakt niet uit. Maar dat is ons aangeleerd. Het idee dat seks penetratie is, laat vrouwen met 1-0 achterstaan. Onze vagina is ons baringskanaal, niet ons seksuele orgaan. Dat is de clitoris. Alleen krijgen we niet goed uitgelegd hoe die werkt, hoe die eruitziet, hoe groot die is… Pas sinds vorig jaar staan er accurate plaatjes van de clitoris in de biologieboeken.”

Libido bestaat niet

“We weten inmiddels dat er niet zoiets is als een oerdrift, libido, waardoor je ‘spontaan’ zin krijgt”, schrijven seksuologen Rik van Lunsen en Ellen Laan in Seks! Een leven lang leren. “Zin in seks komt niet uit de lucht vallen”, zeggen ze dan ook vaak in de spreekkamer. “Je krijgt zin in seks als er een seksuele prikkel is die past bij hoe het bij jou werkt en je tegelijkertijd verwacht dat als je vervolgens iets met seks gaat doen, je beloond zult worden met een prettige ervaring. Als het gaat om seks met een ander is die prettige ervaring voor de meeste mannen en vrouwen niet alleen het beleven van opwinding en klaarkomen, maar ook het hebben van contact en het ervaren van een gevoel van verbondenheid en intimiteit.” Aan de andere kan is het volgens Van Lunsen en Laan ook niet zo dat je eerst zin in seks moet hebben om opgewonden te kunnen raken. Er kan ook een andere reden zijn om op zoek te gaan naar opwinding. “Die reden kan ook de zin van de ander zijn. Jij hebt eigenlijk niet zo’n behoefte aan seks, maar de ander wel. Als je het leuk vindt om die ander een plezier te doen en je begint toch met vrijen, komt de zin vanzelf, mits je ervoor zorgt dat het voor jou ook seksueel prikkelend is.”

null Beeld

Straaien

Tijd voor een inhaalslag. Vaker zeggen wat ik wil in bed. Maar wat wil ik? Ik weet dat niet zo goed. Ik weet niet wat ik allemaal zou kunnen willen. Als ik op zoek ga naar reacties op Mijn seks is stuk van Lize Korpershoek, kom ik uit bij een blog van relatiecoach Qruun Schram (qruunschram.nl). Hij schrijft: ‘De problemen waar dit stel tegenaan loopt, zien we veel tijdens relatietherapie. Een verschil aan behoefte die op zeker moment fnuikend wordt in de relatie. En dan helpt het natuurlijk om onderzoek te doen en hulp te zoeken, zoals Lize heeft gedaan.’
Als ik de relatiecoach bel, vraag ik hem eerst of hij echt Qruun heet (ja) en later wat ik kan doen als ik niet zo goed weet wat ik wil qua seks. Op zijn blog noemt hij onder andere ‘strelen zonder bijbedoelingen, naakt tegen elkaar aan in bed gaan liggen, speeltjes in huis halen, elkaar erotische boeken voorlezen of een tantrische massagecursus’. In ons gesprek voegt hij er nog iets aan toe: “We zoeken tegenwoordig alles in één persoon. Die moet vertrouwd én spannend zijn en ons helemaal gelukkig maken. Dat werkt bij veel stellen niet. Uit een groot Amerikaans onderzoek blijkt dat 75 procent van de volwassenen fantaseert over een andere persoon erbij in de ruimte tijdens seks. Dat is kennelijk iets wat leeft, maar wat we met z’n allen onderdrukken. Fantasieën mogen natuurlijk altijd fantasieën blijven, maar er eens over praten of naar vragen kan geen kwaad.”
Oké, ik zet het op mijn lijstje. Maar ik begin eerst maar eens bij het begin. Want bij de zin ‘strelen zonder bijbedoelingen, naakt tegen elkaar aan in bed liggen’ werd ik al blij. Jaaa, dát is wat ik wil. Een avondje strelen. Strelen vind ik alleen een beetje een viezig woord en bij aaien denk ik meteen aan huisdieren. Misschien kunnen we er ‘straaien’ van maken! Ik krijg er in elk geval meteen zin in en dat lijkt me een goed teken.

Lesbische vrouwen komen beter aan hun trekken

Uit een studie van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat lesbische vrouwen vaker klaarkomen tijdens seks met hun partner dan heteroseksuele vrouwen. De gemiddelde vrijpartij tussen twee vrouwen duurt langer, vrouwen stimuleren elkaar vaker clitoraal dan vaginaal en lesbische vrouwen komen beter op voor wat ze willen op seksueel gebied dan heteroseksuele vrouwen.
Bron: Tijdschrift voor Seksuologie, 2016

Nieuwe definitie

Is strelen, aaien, ‘straaien’ en naakt tegen elkaar aan liggen wel seks? vraag ik aan Ellen Laan. Wat in feite een gekke vraag is, want wat maakt het uit? Ik ben natuurlijk niet verplicht tot seks, maar het is eruit voordat ik het weet en het antwoord is interessant. Laan: “De seksuele problemen worden groter naarmate we een nauwere definitie van seks hanteren. Seks is alles wat jij als seks ervaart. Het gaat niet om de handeling, het gaat om de ervaring. Ik zit in het bestuur van de Stichting Seksueel Welzijn Nederland en onze definitie luidt: seks is met genegenheid gedeeld genot onder gelijken. Die gelijkheid is heel belangrijk. Denk niet: het is vooral iets voor mijn partner, zijn genot staat voorop, ik doe daar alleen maar aan mee.”
Ellen Laan begrijpt dat het cruciaal voor me is dat het nergens naartoe hoeft te gaan. Laan: “Het idee dat het moet uitmonden in penetratie, kan alle opwinding doen verdwijnen.” Ze verwijst in dit verband nog naar de ‘sensate-focus’-techniek van de Amerikaanse gynaecoloog William Master en seksuoloog Virginia Johnson. Hierbij raken partners elkaar aan en focussen ze zich op hun zintuiglijke waarneming en sensualiteit. Het gaat om voelen zonder dat je een doel voor ogen hebt, maar te oordelen over jezelf en je partner, over hoe seks voor jou en hem/haar het best werkt. Laan: “Zo kun je het vertrouwen in je lijf terugvinden, met aandacht voor jouw gevoelens en jouw opwinding. Je leert wat je lekker vindt en hoe je het daarover kunt laten gaan.”

null Beeld

Ingewikkeld

En hoe bespreek ik dit alles met mijn geliefde? Ook al hebben we een goede relatie en praat ik graag met hem over gevoelens, ik vind dit onderwerp toch best ingewikkeld. Ellen Laan snapt dat: “We krijgen vanuit onze jeugd meestal geen materiaal mee om dit gesprek te beginnen. Daarom is het ook zo belangrijk dat we onze kinderen hier van alles over meegeven (zie ook boekentip in kader ‘Ik wil meer’, red). Maar ga het gesprek met je partner niet uit de weg omdat je bang bent hem te kwetsen. Erover praten is ook in zíjn belang. Zeg bijvoorbeeld: ik heb gelezen dat de vagina voor veel vrouwen niet zo geschikt is om optimaal plezier te beleven, dat ze meer baat hebben bij aandacht voor de clitoris. Volgens mij gaat dat voor mij ook op. Ik hou van jou, ik wil jou graag van alles lekkers geven, maar ik merk dat onze manier van vrijen mij uiteindelijk minder zin geeft in seks.” Overigens benadrukt Ellen Laan dat het helpt om te snappen hoe je seksuele orgaan in elkaar zit. Ik heb inmiddels een paar hoofdstukken gelezen uit haar boek Seks! Een leven lang leren dat ze schreef met seksuoloog Rik van Lunsen. Interessante stukjes: ‘Zin in seks komt niet uit de lucht vallen’, ‘Anatomie van de geslachtsorganen’ en ‘Waarom is praten over seks zo moeilijk?’
Relatiecoach Qruun Schram heeft ook nog tips: “Praat in termen van wat je wél wil. Ook als dat alleen maar knuffelen is. Ik zie vaak dat stellen elkaar uit de weg gaan als de seks niet lekker loopt. Zoek elkaar op, spreek je verlangens uit. Als je niet weet wat je verlangens precies zijn, dan bestaan er bijvoorbeeld kaartensets met schaamteloze vragen. Ook interessant zijn de TedTalk The 7 most common sexual fantasies en het boek Tell me what you want van sociaal psycholoog Justin Lehmiller.”

Ik wil meer…

lezen
● Kom als jezelf, Emily Nagoski
● Lijfboek voor powergirls, Sanderijn van der Doef en Ellen Laan

kijken
● Sex Education (Netflix)
The bold type (Netflix)
● Wanderlust (Netflix)
● TedTalk The 7 most common sexual fantasies

Ontdekkingsreis

Eerlijk gezegd heb ik niet voor alle adviezen de tijd genomen. Ik ben vooral gaan praten met mijn lief. Ik heb aangegeven wat ik het liefst wilde en we hebben nu geregeld ‘straaiavondjes’. Samen zijn we op ontdekkingsreis gegaan en wat blijkt: na tien jaar hebben we elkaar toch nog wat ‘dit vind ik wel lekker en dat niet zo’ dingen te vertellen. Tot nu toe eindigen deze avondjes nog steeds in klassieke seks, maar alles voelt intiemer, vrolijker, liever, lekkerder voor mij en ja, ik krijg er meer zin van/door. Soms vind ik mezelf wel wat erg sturend. Mijn man zegt geen probleem met mijn aanwijzingen te hebben, omdat het er voor ons allebei bevredigender van wordt. Ook hebben we gepraat over onze fantasieën. Daar kwam best wat aardigs uit, maar het mogen wat ons betreft fantasieën blijven. We willen het gewoon zo leuk mogelijk hebben met elkaar. Onze reis is misschien niet zo avontuurlijk, we blijven een beetje hangen in Europa. Maar wat ons betreft valt daar voorlopig nog genoeg te beleven. ■

  • PS
    Meer horen en weten over de vulva en vagina? Ga naar libelle.nl/podcasts en luister naar De Vagina Dialogen.
  • Borduurcreatie: Yvonne Schuur/@stitch.it.von
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden