PREMIUMrood, geel, groen of blauw?

Herken je gedragsstijl (en die van anderen) met de DISC-methode

Herken je gedragsstijl met de DISC-methode Beeld Toffu
Herken je gedragsstijl met de DISC-methodeBeeld Toffu

Zou dát even fijn zijn: een gebruiksaanwijzing voor je kind, partner of die ene collega. Met een test die gebaseerd is op de DISC-methode kom je al een heel eind!

Yasmine EsserToffu

Met sommige mensen gaat alle samenwerking vanzelf. Het familiefeest regelen, een wandeltocht uitstippelen, dat project op werk. Hoe kan het dan dat de communicatie met anderen soms zo stroef verloopt? Het kan zijn dat de mensen waarmee het botst een andere gedrags- en communicatiestijl hebben. Volgens de DISC-theorie bestaan er vier gedragsstijlen, elk aangeduid met een andere kleur: rood (doelgericht), geel (interactief), groen (stabiel) en blauw (consciëntieus). Om erachter te komen welke kleur bij je past, vul je een uitgebreide vragenlijst in. Vervolgens rollen daar één of twee kleuren uit en dan is het opeens duidelijk: die pietje-precies-collega gedraagt zich heel blauw, terwijl jij gezellig geel bent.

null Beeld Toffu
Beeld Toffu

DISC-methode

DISC is niet nieuw, zelfs al bijna honderd jaar oud. De methode is bedacht door psycholoog William Moulton Marston (1893-1947). Hij was niet zozeer geïnteresseerd in mensen met een psychische stoornis, maar in het gedrag en de emoties van ‘gewone’ mensen. Dat resulteerde in zijn boek Emotions of normal people (1928) en in het DISC-model. Hoewel Marston professor aan de Columbia University was, twijfelen wetenschappers aan de betrouwbaarheid van zijn model en de bijbehorende test. Critici waarschuwen voor de neiging om je te herkennen in algemene persoonlijkheidsbeschrijvingen die voor iedereen opgaan, net als horoscopen. Maar voorstanders zijn enthousiast over de praktische kant van het model. Zij vinden: zolang je mensen niet in een hokje stopt, kan DISC helpen om anderen beter te begrijpen en om de eigen grenzen en behoeften aan te geven.

null Beeld


Voor bedrijven kan dat erg interessant zijn. Grote concerns, maar ook kleine organisaties en overheidsinstellingen, doen per afdeling een DISC-test om elkaar beter te begrijpen. “Ook al is het zo dat iedereen alle kleuren in zich heeft en kan iemands gedrag per situatie en omgeving verschillen, meestal hebben mensen wel een duidelijke voorkeur voor een of twee kleuren”, zegt Ingrid Sikking die als (team)coach veel met DISC werkt. “Inzicht daarin kan de samenwerking met collega’s inderdaad verbeteren. Want sommige kleuren botsen gemakkelijk en door wederzijds begrip kun je dat voorkomen.”

“Met die ene vriendin spreek ik vaker een-op-een af”

Toen Anita (59, geel/groen) een DISC-test had gedaan, begreep ze waarom een salesgesprek soms stroever verliep dan anders. “‘Wat een mooie locatie’, kwebbelde ik tegen de potentiële klant toen we door zijn kantoor liepen. Daar reageerde hij niet echt op. Ook tijdens de rest van het gesprek was hij heel gereserveerd. Hij gaf wel gedetailleerde antwoorden als ik een vraag stelde, maar toch voelde ik me een beetje ongemakkelijk. Toen ik later hoorde over DISC, viel het kwartje. Ik was op zoek naar een klik, maar hij wilde – met een blauwe communicatiestijl – alleen met de inhoud bezig zijn. Ik snapte toen ook waarom ik zo ongeduldig van hem werd. Ik denk en praat tegelijk, maar hij was heel kalm en dacht na voor hij een vraag beantwoordde. Als ik nu merk dat iemand bedachtzaam is, ga ik rustiger het gesprek in. Ook privé is DISC verhelderend. Met één vriendin spreek ik nu vaker één-op-één af, in plaats van altijd maar in een groepje. De vriendschap is daardoor nóg hechter geworden.”

null Beeld Toffu
Beeld Toffu

Beter samenwerken

Vergaderingen zijn bij uitstek gelegenheden waar het misgaat. “Vaak zijn het dezelfde mensen die goed uit hun woorden komen en veel praten”, vertelt Sikking. “Dit zijn waarschijnlijk mensen met een rode en gele gedragsstijl. Zij hebben het idee dat ze de kar moeten trekken, omdat verder niemand iets zegt. Collega’s met een groene en blauwe stijl zijn juist wat meer op de achtergrond. Ze denken: oké, de rest weet het allemaal zo goed, ik zeg niets meer. En trekken zich nog verder terug.”
Wie weet welke kleur zij zelf heeft en welke kleur collega’s hebben, kan beter met dit soort situaties omgaan. Sikking: “Mensen met een blauwe en groene stijl hebben iets meer tijd nodig om informatie op zich te laten inwerken tijdens een vergadering. Ze komen niet meteen met een idee of mening, omdat ze eerst allerlei zaken afwegen. Als jij zo iemand bent, vraag dan vóór de vergadering alvast om de agendapunten en bereid de boel voor. Mensen die zich rood en geel gedragen mogen anderen juist meer de ruimte geven. Wacht gewoon even met praten en geef collega’s de kans om te reageren.”
Weten of je een rode, gele, groene of blauwe gedrags- en communicatiestijl hebt, komt niet alleen van pas op de werkvloer, ook in privésituaties kan het handig zijn. Een groene of blauwe vriendin? Spreek dan niet alleen in een groepje af, maar ook eens met z’n tweeën. Moeten er knopen worden doorgehakt over de verbouwing, de vakantie of verzekeringen? Vraag bedenktijd aan je partner, als je groen of blauw bent. Of, als je rood of geel bent: wees zelf wat geduldiger. Wat de situatie ook is, de belangrijkste tip is: luisteren. Sikking: “Verplaats je in de communicatiestijl van de ander. Weten waar iemand behoefte aan heeft en bang voor is, maakt het al veel makkelijker om samen ergens uit te komen.”

null Beeld

De letters DISC staan voor de vier gedrags- en communicatiestijlen: de D van doelgericht (rood), de I van interactief (geel), de S van stabiel (groen) en de C van consciëntieus (blauw).

“Ik ben nu veel gelukkiger in mijn werk”

Een DISC-test gaf Margreet (48, geel) de bevestiging dat haar baan niet bij haar paste. “Toen we met de afdeling een DISC-test deden, zeiden mijn collega’s dat ze zeker wisten dat ik rood was. Ik gedroeg me ook rood: ik leidde projecten en had veel verantwoordelijkheden. Daar werd ik niet gelukkig van, maar ik voelde me onmisbaar en het salaris was goed. Uit de test bleek dat ik hartstikke geel ben en ik herkende me meteen in de omschrijving: creatief, gehecht aan vrijheid. Dit was dus waarom mijn baan helemaal niet bij me paste! Een paar maanden later heb ik gesolliciteerd naar een functie op een andere afdeling. Ik heb nu minder verantwoordelijkheden en meer contact met klanten. In de ogen van sommige mensen is het een stap terug, maar ik ben veel gelukkiger. Ook werk ik nu af en toe als freelance tekstschrijver, zo kan ik mijn creativiteit kwijt. Wel met zo min mogelijk administratieve rompslomp, want blauw ben ik absoluut niet.”

Geel

De inspirators. Deze mensen houden van praten en gezelligheid. Ze staan vooraan om een brainstorm te organiseren - of een buurtborrel, en gaan dan als laatste naar huis. Ze maken gemakkelijk contact en bloeien op van de aandacht van anderen. Op het werk barsten ze van de ideeën en die lichten ze met liefde toe. Beren op de weg zien ze zelden, want ze hebben een optimistische kijk op het leven.
Behoefte aan: plezier, humor
Bang voor: afwijzing
Valkuil: zijn graag aan het woord omdat ze hun ideeën willen delen, maar luisteren soms niet genoeg. Raken ook snel afgeleid.
Zo krijg je iets voor elkaar bij geel: geef haar een compliment. Mensen met een gele stijl willen graag gezien worden en zijn bang om er niet meer bij te horen. Na een beetje waardering gaan ze hard voor je rennen. Ook houden ze van gezelligheid, dus laat je van je sociaalste kant zien als je iets van een geel iemand wilt. “Hoe was je feestje afgelopen weekend? / hoe gaat het met de kinderen? / de puppy?”

null Beeld Toffu
Beeld Toffu

Rood

De doeners. Rode types houden van competitie en gaan vol voor de winst. Op het werk willen ze veel voor elkaar krijgen, voor gezever en pietluttigheden is geen tijd. Anderen vinden ze maar traag of twijfelend. De kans is groot dat mensen met een rode stijl een leidinggevende rol hebben (maar belangrijk: ook andere kleuren kunnen managers zijn). Met knopen doorhakken hebben ze geen moeite, dat doen ze rationeel en niet op gevoel.
Behoefte aan: uitdaging, de leiding nemen
Bang voor: controleverlies
Valkuil: kunnen soms bot en direct uit de hoek komen, omdat ze te snel resultaat willen behalen, zonder zich af te vragen hoe dat voor anderen is.
Zo krijg je iets voor elkaar bij rood: op de werkvloer helpt het om vaak te vertellen waar je mee bezig bent. Mensen met een rode stijl zijn namelijk dominant omdat ze bang zijn voor controleverlies. Begin niet met smalltalk, maar kom meteen terzake. Benadruk jullie gemeenschappelijke belang: het eindresultaat.

“Dankzij de test begrijp ik mijn dochter beter”

Nazima (54, rood), adviseur bij de overheid, deed een DISC-test op haar werk. Dat was zo verhelderend dat ze ook haar zoon en dochter een test liet doen. “Zelf ben ik iemand die van nature de leiding neemt. Als er een presentatie gegeven moet worden op het werk, roep ik: ‘Ik doe het wel!’ Het was dus niet verrassend dat uit een DISC-test bleek dat ik rood ben, maar het hielp me veel in de omgang met collega’s. Toen mijn kinderen studiekeuzes moesten maken, heb ik ook zo’n test met hen gedaan. Mijn zoon is geel, heel creatief en gaat naar de filmacademie. Mijn dochter is juist blauw, ze is een ster in organiseren en plannen. Ook is ze niet zo aanwezig en veel bedachtzamer dan ik. Dat botst soms met mijn rode gedrag, maar ik snap nu beter waarom ze niet mee wil naar netwerkbijeenkomsten of borrels. Dan zegt ze: ‘Mam, je bent dan toch te druk om met mij te praten.’ Daarom doe ik met haar vaak gezellig iets met z’n tweeën.”

Blauw

De correcten. Regels zijn er niet voor niets, vinden mensen met een blauwe stijl. Het zijn analytische denkers die keuzes maken op basis van feiten. Daar nemen ze wel uitgebreid de tijd voor, want ze willen dat alles secuur wordt gedaan en fouten maken is hun grootste angst. Liever hebben ze wat extra tijd om nóg een keer alles te checken. Iemand in de vriendengroep die zich blauw gedraagt? Spreek dan liever één-op-één af dan in een groep. Blauwe mensen voelen ze zich dan veel meer senang.
Behoefte aan: perfectie
Bang voor: kritiek, fouten
Valkuil: soms zo kritisch dat de lat te hoog wordt gelegd, zowel voor zichzelf als voor anderen.
Zo krijg je iets voor elkaar bij blauw: geef mensen die zich blauw gedragen de tijd om ergens over na te denken. Ze zijn zo bedachtzaam omdat ze geen fouten willen maken. Feedback? Breng die dan héél voorzichtig. O, en laat die koetjes en kalfjes maar zitten.

null Beeld Toffu
Beeld Toffu

Groen

De stabiele en sociale mensen. Ze houden niet van conflicten en willen voor iedereen zorgen. Mensen die zich groen gedragen zijn een kei in luisteren en samenwerken. Ze doen keurig hun werk – precies wat er van ze wordt gevraagd – en stellen zich bescheiden op. In keuzes maken zijn ze minder goed. Waarschijnlijk omdat ze dat vooral op gevoel doen en dan meteen proberen te bedenken wat de gevolgen zijn voor anderen.
Behoefte aan: harmonie
Bang voor: onzekerheid, confrontaties
Valkuil: luistert te veel naar anderen en heeft de neiging zichzelf weg te cijferen. Kan op het werk (te) afwachtend zijn.
Zo krijg je iets voor elkaar bij groen: vraag hoe het gaat en toon oprechte interesse. Want groene mensen houden niet van onzekerheden en conflicten, maar wel van fijne samenwerkingen. Kom dus niet te snel terzake, maar leid het verzoek een beetje in.

null Beeld

Een volledige test bestaat uit meer dan dertig vragen. Maar met deze drie vragen krijg je al snel een eerste indruk van welk kleurtype je bent.

  1. Kies wat het best past:
    A Extravert (je krijgt energie van samenzijn met anderen)
    B Introvert (je laadt op door stilte op te zoeken)
    Met deze vraag heb je bepaald of je aan de onder- of de bovenkant van de matrix valt. Introvert hoort bij blauw en groen. Extravert bij rood of geel.
  2. Nu gaan we een keuze maken tussen de linker- en rechterkant van het model. Kies weer wat het best past:
    A Het resultaat en de targets zijn het belangrijkst
    B Het is belangrijker dat iedereen in het team tot z’n recht komt
    Resultaatgericht? Dan kom je uit op rood of blauw. Gericht op mensen en relaties? Dan past geel of groen beter bij je. Waarschijnlijk heb je nu al een idee welke kleur het best bij je past. Met de laatste vraag kun je dit nog beter beoordelen.
  3. Kies wat het best past:
    A Direct en daadkrachtig
    B Inspirerend en intuïtief
    C Sociaal en sympathiek
    D Corrigerend en correct
    A = Rood
    B = Geel
    C = Groen
    D = Blauw
null Beeld

Online zijn (gratis) uitgebreidere tests te vinden die een beter beeld geven. Bijvoorbeeld via discfactor.nl en 123test.nl. Of doe een test bij een gecertificeerde DISC-trainer.

Meer lezen? In Disc van A tot Z van Peter Haenraets en Hans van Elewout komen alle kleuren uitgebreid aan bod. € 29,50 (Uitgeverij Haystack)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden