PREMIUMzelfbewuster, wijzer, gelukkiger

Hoe ouder, hoe beter - een ode aan de vijftigplusser

null Beeld

Het imago van vijftigplussers kan best een verjongingskuurtje gebruiken, vindt journalist Liesbeth Smit. Want waarom worden we afgeschreven terwijl we nu – met al die ervaringen op zak – juist kunnen schitteren?

Liesbeth Smit

The older you get, the better you get. Unless you are a banana’. Woorden van Betty White, bekend als Rose uit de populaire televisieserie Golden Girls. Zij overleed op 31 december 2021, vlak voor haar honderdste verjaardag en liep ruim zeventig jaar mee in de entertainmentindustrie. Aan stoppen met werken dacht ze nog niet: vorig jaar werd ze nog gecast voor een kerstfilm! Daarnaast trakteerde ze zichzelf regelmatig op een wodka-martini met frietjes en een hamburger én puzzelde ze zo veel ze kon. Kortom, met oud zijn had de 99-jarige White geen enkel probleem, al had ze wel wat regels. “Blijf positief, houd jezelf bezig en doe leuke dingen. Leeftijd is niet belangrijk in het leven, wel hoe je met jezelf omgaat. En met anderen.”

null Beeld

Gezond oud worden

Banaan of niet: gezond en leuk oud(er) worden is natuurlijk wel een kwestie van een beetje geluk hebben. Naarmate de leeftijd vordert, wordt de kans op een ziekte steeds reëler, en tegenslag of afscheid kunnen mentaal zwaar zijn. Toch is het idee dat ouder zijn ook maar meteen afgedaan betekent allang hopeloos achterhaald – al gaat de maatschappelijke acceptatie daarvan soms nog best langzaam. Zo probeert de cosmetica-industrie ons er al jaren van te overtuigen dat we de strijd moeten aangaan tegen rimpels en grijze haren. En verjaardagen van honderdjarigen worden dan wel breed uitgemeten in de krant, maar doemberichten over de vergrijzing in woonzorgcentra waar ouderen zich blauw betalen aan slechte zorg komen veel vaker voor. Ook leuk: tik ‘ouder worden’ in op Google en de eerste zoektermen zijn ‘wat is er leuk aan?’, ‘ouder worden leren accepteren’ en ‘problemen met ouder worden’.

null Beeld

Kortom, ons algemene beeld van ouderen draait nog te vaak om ageism: een diepgeworteld en discriminerend idee dat uitgaat van ouderen als een aftakelende, passieve groep vol gebreken. Schoonheid en jeugd zijn daarbij meer waard dan wijsheid en ervaring, waardoor je bijna zou gaan denken dat na je vijftigste uitgerangeerd bent. Terwijl ouderen – net als jongeren – natuurlijk in allerlei soorten en maten bestaan, met allerlei verschillende levens van dien. En dus niet slechts als een homogene groep dor hout die nog maar weinig aan de samenleving toevoegt, zoals columniste Marianne Zwagerman hen aan het begin van de coronacrisis ineens betitelde, waar de maatschappij meer last dan plezier van zou hebben.

null Beeld
  • Onderzoek onder ruim 2400 Libelle-lezers

Eeuwig houdbaar

Een bizarre uitspraak natuurlijk. Extra vreemd in een tijd waarin we steeds ouder worden. In 2025 is 43 procent van de bevolking ouder dan vijftig jaar. Onze levensverwachting stijgt elke maand met een lang weekend; wie nu geboren wordt heeft een kans om wel 120 te worden. “We willen, kortom, allemaal oud worden, maar niemand wil het zijn”, zegt verouderingsonderzoeker en hoogleraar gerontologie en interne geneeskunde Andrea Maier (43) daarover. Zij is al jaren dé pleitbezorger van een vitale oude dag en richt zich juist op de voordelen van ouder worden. Die gezonde en gelukkige oude dag bestaat gewoon, maar daar moeten we zelf wel wat voor willen doen, zegt ze in haar boek Eeuwig Houdbaar – de ongekende toekomst van ons lichaam. Zoals niet roken en drinken, veel bewegen, gezond eten, krachttrainen (!) en, belangrijk, veel plezier maken met anderen. Gelukkig verspreidt ze die boodschap met de nodige humor en zelfrelativering, want ook zij merkt soms echt wel wat ouderdom kan doen. “Soms vind ik het al heel wat dat ik mijn onderbroek kan aantrekken zonder erbij te gaan zitten.”

null Beeld

‘Oudjes’ online

saarmagazine.nl: een tijdschrift en dagelijkse blog voor vrouwen van 50+ die ‘nog lang niet dood’ zijn
• blow.nl: een dagelijkse blog over ‘healthy aging’
• Jong Bloed: een podcast van Wies Verbeek en Jaap Jongbloed over hoe je gezond en gelukkig lang kunt leven
• isamedina.com: actrices Isa Hoes en Medina Schuurman maken zich hard voor de 45+ vrouw met artikelen, blogs en veel (overgangs)tips

Levenservaring

Alle krakende knieën, verdwijnende tailles, rimpels en grijze haren ten spijt: aan vrijwel alle lichamelijke symptomen van geen achttien meer zijn is wel iets te doen. Die medische of cosmetische nadruk is niet het enige dat belangrijk is voor een leuke oude dag: een opgewekte geest en een positieve benadering zijn dat ook. Goede rolmodellen kunnen daarbij enorm helpen om dat zogenaamde voorland vol beige regenjassen te relativeren. Precies daarom lanceerde fotograaf Denise Boomkens (45) vanuit haar instagram-account @and.bloom onlangs haar online platform andbloom.amsterdam, waarop ze foto’s en verhalen deelt van prachtige, sterke en hippe vrouwen van veertig, vijftig, zestig, zeventig of nóg ouder. Behalve inspirerend is Boomkens age positivity broodnodig in een tijd waarin leeftijdsdiscriminatie actueler is dan ooit op de arbeidsmarkt.

null Beeld

Die discriminatie begint al bij 45 jaar en draait om allerlei hardnekkige vooroordelen waarin oudere werknemers te duur, te broos of te digibeet zouden zijn. En dat terwijl we allemaal langer door moeten werken en juist de vergrijzing steeds meer druk op diezelfde arbeidsmarkt legt. Bovendien nemen oudere mensen voordelen mee als levenservaring en een laag ziekteverzuim en zitten ze minder aan vakantieperiodes en vaste werktijden vast dan jongere collega’s met (kleine) kinderen. Dus wat is hier nu eigenlijk het probleem en wie heeft er baat bij dat het in stand wordt gehouden?

Wat het antwoord op die laatste vraag betreft: niemand natuurlijk. Hoog tijd om dat ingeslapen beeld van ouderdom een verjongingskuurtje te geven, en niet alleen op de arbeidsmarkt. Dat gebeurt gelukkig ook al. In Facebookgroep Silver Sisters, een online groep voor vrouwen die hun grijze haar niet langer verven, weten ze daar wel raad mee. Niet alleen vliegen daar de mooiste foto’s van vrouwen met grijs haar voorbij, de groep heeft zich inmiddels ook ontpopt tot een feministische sisterhood die zich actief uitspreekt voor de maatschappelijke waardering van vrouwen na een bepaalde leeftijd.

null Beeld
  • Onderzoek onder ruim 2400 Libelle-lezers

Inspirerende Golden Oldies

Iris Apfel is al haar hele leven een mode-icoon eerste klas, en is dat op haar 99e (!) nog steeds.

Patricia Paay ging door meerdere stormen maar is op haar 72e alsnog om door een ringetje te halen én inmiddels een sensatie op Instagram (@patricia_paay).

Sophia Loren heeft geen toelichting nodig, behalve dat ze onlangs op haar 86e (!) wederom schitterde in Netflixfilm La vita davanti a sé.

André van Duin vond zichzelf meerdere malen opnieuw uit, om (voorlopig) te eindigen als indrukwekkend toonbeeld van verdraagzaamheid tijdens zijn speech op 4 mei 2021.

Blijven dromen

Toen het bedrijf waar de Franse Philippe Dumas (65) vijf jaar geleden failliet ging, liet hij zijn baard groeien en zette een bericht online met de woorden: “Ik ben met pensioen, maar nog niet klaar om niets te doen. Ik doe een laatste gooi naar een levenslange droom om model te worden. Heb ik het in me?” Een paar maanden later had hij contracten met verschillende modellenbureaus en speelde hij in een commercial van modemerk Joop. “Eigenlijk denk ik dat ouder worden zo erg helemaal niet is”, zei hij vrolijk in een interview. “Zolang je blijft dromen kan alles, je weet maar nooit.”

null Beeld

Prachtig, maar met meer waardering voor het oudere uiterlijk zijn we er nog niet. Misschien is het tijd dat we het concept leeftijd wat losser gaan laten. En meer waardering krijgen voor de cyclus die het hele leven is, met alle voor-en nadelen die bij alle leeftijden horen. Al bestaat daarbij één klein geheim. “Het mooie aan ouder worden is dat je je vorige leeftijden niet verliest, je neemt alles gewoon mee”, zei schrijfster Madeleine L’Engle ooit. Wie dat ervaart, begrijpt meteen wat er wordt bedoeld met het zinnetje ‘hoe ouder, hoe beter’.

null Beeld
  1. De mening van anderen wordt onbelangrijk(er). Natuurlijk is geen gezond mens erop uit om een ander bewust te krenken. Maar we spreken ons wel meer en duidelijker uit dan vroeger, en de mening van een ander boeit minder. Leven en laten leven. Daarom doen we ook graag waar we zelf zin in hebben. Gaat iedereen dus gezellig mud-racen of ijsduiken op zondagochtend: als het niets voor ons is, slaan we vriendelijk over. Dat zelfvertrouwen komt met de tijd, en het is een mooie bijvangst.
  2. Er is meer perspectief en relativering. Door de jaren heen kregen we meer inzicht in onszelf en anderen, en dus ook meer helderheid in het oplossen van problemen en het verschil tussen trivialiteiten en belangrijke zaken. Daardoor is er meer ruimte voor relativering óf juist helemaal niet. Dat heldere perspectief maakt keuzes maken eenvoudiger.
  3. De overgang is ook een nieuw begin. Een bekende spreuk is: ‘Als je na je veertigste wakker wordt en er nergens een pijntje te bespeuren is, ben je dood.’ Kortom, het lichaam wordt ouder en heeft wat andere aandacht nodig. Dat is geen verval maar een kwestie van opnieuw beginnen en kijken wat helpt, steunt en verzacht. Daar zijn genoeg leuke en eerlijke reacties op te geven. Zoals tv-presentatrice Davina McCall begin dit jaar op de Britse Channel 4 een hippe sweater droeg met daarop in het groot ‘menopausing’ en daaronder zinnetjes als: ‘ga weg’, ‘waar zijn mijn sleutels’ en ‘had ik je dat al verteld?’ De trui werd uiteraard meteen een hit.
  4. Er is meer empathie en compassie. Want na een bepaalde leeftijd hebben we allemaal ergens ervaren dat het leven kwetsbaar is, tegen alle verwachtingen in kan gaan én kort kan zijn. Dus waren er (soms) echtscheidingen, begrafenissen van (te) jong gestorven mensen of andere tegenslagen te verwerken. Wie zelf door een flinke crisis is gegaan wordt – met wat geluk – vaak ook aardiger en geduldiger voor anderen. Of juist helemaal niet natuurlijk, zie daarvoor punt 2.
  5. Tijd, geld en geluk komen in balans.De kinderen zijn uit huis en de vakantie kan buiten het hoogseizoen: wie ouder wordt heeft vaak meer tijd en geld voor zichzelf. Niet zo vreemd dus dat uit onderzoek blijkt dat ouderen gelukkiger zijn dan jongeren, vooral zestig- en zeventigplussers scoren hoog. Dat komt omdat ze zich mentaal gezond voelen en (vaak) hun financiën op orde hebben. Ook scoren ze hoger op het zogenaamde geluks-abc: autonomie, betrokkenheid bij anderen en (verworven) competenties.
  6. Tweede kansen hebben rust en diepgang. En dat geldt voor een mogelijk nieuwe partner, maar ook voor het grootouderschap. Opgroeiende kleinkinderen geven ons de kans om nog een keer van die baby-of kleutertijd te genieten zonder de stress en dagelijkse opvoedtaken die we ooit als ouders hadden. En voor de liefde is nooit iemand te oud, zeker als je elkaars verleden accepteert. De ‘gouden leeftijd’ wordt dat genoemd, wat staat voor de periode in een leven waarin passie weer terugkeert. Extra mooi is dat de angst voor spijt afneemt naarmate we ouder worden, dus wat let ons?
  7. Je wordt eigenlijk gewoon steeds gekker. Of in de woorden van actrice Jamie Lee Curtis (62): “Ouder worden betekent vooral vrijheid. Vrijheid van familie, vergelijkingen met anderen of beperkende ideeën over jezelf. Het betekent fit en ook een beetje gek zijn.” Hier spreekt niet de minste: de mooie Curtis weigerde altijd categorisch plastische chirurgie, photoshop en haarverf. We want more!

Illustratie: Magda Rinkema | Bronnen: wellandgood.com (17-01-21), maartenonline (4-2020), intermediair.nl, paradijsvogelsmagazine.nl (2019)

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden