Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Zoek binnen:

Interview met schrijver Tom Lanoye

Waarom lukte het je eerst niet om aan Sprakeloos te beginnen?
“Na de dood van mijn moeder begon ik met wat losse anekdotes over haar, maar het kwam niet op gang. Die ruimte en afstand kreeg ik pas na een paar jaar, al was ik er intussen wel veel mee bezig. Mijn vader wist het, die vroeg elk telefoontje: wanneer is het boek af? Ik heb hem heel bewust in het boek verwerkt, Sprakeloos gaat ook over de liefde tussen hem en mijn moeder, maar hij heeft het resultaat nooit gelezen. Uiteindelijk is het een heel persoonlijk verhaal geworden, al merk ik dat het ook inleefbaar is voor anderen. Het zet mensen aan het denken over hun eigen ouders, of ze nu nog leven of niet. Het gaat over iets essentieels, het verhaal doet lachen en huilen.”

Erg intiem ook, om zo over je moeder te schrijven. Hoe reageerden je zussen en broer op het boek?
“Ze zeggen wel eens: wie schrijft, is een gier. Toch was de beste manier die ik als zoon kon bedenken om mijn moeder te eren, een zo goed en waarachtig mogelijk boek over haar te schrijven. En dit is mijn verhaal, niet hét verhaal. Er zijn honderden andere verhalen en interpretaties van mijn moeder. Mijn broer en zussen reageerden uiteindelijk plagerig, zo van: je bent dit en dat nog vergeten. Kijk, schrijven is eerder een vorm van vernietigen dan bewaren, ik heb nooit de illusie gehad dat ik mijn moeder terug zou krijgen met dit boek. Maar door van haar een romanpersonage te maken, kon ik dicht bij haar komen en haar laten zien. Al heb ik haar ook in haar waarde gelaten op haar grootste momenten van verval.”

Advertentie

Was het schrijven van dit boek therapeutisch voor je?
“Nee. Therapeutisch wil zeggen dat iets niet meer hetzelfde is als het was, en dat zou betekenen dat ik geen woede, pijn of verdriet meer voel. Maar ik beschouw de aftakeling van mijn moeder nog steeds als een straf zonder oorzaak, het is een woedend boek geworden. Met therapie heb je berusting, en dat zou pas écht verraad zijn aan mijn moeder, die altijd zo rebels was. Zelfs in haar coma, vastgebonden met riemen aan haar bed, vocht ze terug. Die scène was wreed, maar moest juist om die reden getoond worden. De pijn is nooit weggegaan.”

Wat voor vrouw was je moeder?
“Een passionele, sterke vrouw met een scherp en groot intellect. Vrouwen van haar generatie zorgden en werkten zonder morren en verbittering, maar hun talent werd niet in een carrière omgezet, dat kon niet. Mijn moeder praatte er niet graag over, al besefte ze donders goed dat ze in deze tijd veel meer kansen had gehad. Ze werd slagersvrouw, maar haar droom was strafpleiter of rechter te worden. Onrecht en wetteksten vond ze fantástisch. Uiteindelijk is mijn zus jurist geworden, maar ze is nooit gaan strafpleiten. Dat vond mijn moeder toch jammer. Door mijn moeders dromen lag de lat voor ons altijd onbereikbaar hoog.”

Ook voor jou?
“Ja, maar als nakomertje had ik wel de minste problemen. Van jongs af aan konden zij en ik over álles discussiëren. Dat kwam door de sterke band die ik met haar had en dat mis ik soms het meest van allemaal. We praatten over politiek, de televisie, het toneel, en dat ging er vaak hard aan toe. Ze was een overtuigd amateuractrice, jarenlang overhoorde ik de tekst van haar rollen. Ik las alles hardop voor, terwijl zij stond te strijken. Die momenten met haar waren de basis van mijn latere leven. Door haar ben ik van kunst gaan houden, schrijver geworden en in de schouwburg gaan spelen. En uitgerekend zij verloor haar spraakvermogen.”

Toch blijkt uit Sprakeloos ook dat ze erg hard kon zijn, en bijzonder manipulatief.
 “Ze fingeerde soms een naderende hartaanval. Dat is natuurlijk een tikkeltje gestoord, maar je moet wél durven. Ze ging ver in haar pathos, ze was niet voor niets een amateuractrice.”

Sprakeloos is inmiddels in meerdere landen vertaald, het boek won de Gouden Uil Publieksprijs en de Henriette Roland Holst Prijs en werd bewerkt tot een theaterstuk, Sprakeloos op de planken, dat Lanoye tijdens de Boekenweek eenmalig speelt in Koninklijk Theater Carré. “Een droom, dat theater, een mythische zaal, het is een enorme eer dat ik daar mag staan”, zegt hij. Het boekenweekgeschenk schreef hij vorige zomer,. Het was rotweer buiten, maar de discipline van het schrijven en de zeer precieze regels eromheen bevielen hem. “Het boekenweekgeschenk mag maximaal 24.000 woorden zijn, ik zit er drie onder.”
Hij is na 23 jaar de eerste Vlaming, sinds Hugo Claus in 1989, die het mag schrijven, en hij wist niet wat hij hoorde.
“Kijk, toen Claus werd gevraagd vond ik dat normaal, toen ze mij vroegen kon ik het gewoon niet geloven. Als Vlaming bewonder ik jullie Boekenweek en dat geschenk al jaren. Dus heb ik meteen gevraagd of het dit jaar ook in Vlaanderen kan worden uitgegeven, en dat gaat gebeuren. Fantastisch toch? We zijn zo klein als taalgebied en toch is er soms zo’n grote afstand. Maar die taal is van ons samen, en de literatuur daardoor ook.”

Het thema van de Boekenweek van dit jaar is ‘vriendschap en andere ongemakken’. Wat heb je daarmee gedaan in je boekenweekgeschenk Heldere hemel? “De opdracht voor het geschenk was vrij, ik mocht schrijven wat ik wilde. Maar natuurlijk gaat bijna alles over liefde en vriendschap, of het gebrek eraan. Uiteindelijk heb ik een waargebeurd feit genomen en dat beschreven door de ogen van een groepje mensen. Sommigen zijn verwanten, anderen juist niet. Je krijgt zo een internationale en een familiale kijk op één feit. In de wereldpolitiek een fait divers, voor de familie in kwestie een wrede tragedie. Ik wilde vooral de kleine mens laten zien, tegenover de grote machinerie van de wereldpolitiek. En het noodlot dat die botsing voor de onmachtige enkeling kan betekenen.” 

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Deze 4 ‘onschuldige’ slaapproblemen mag je niet negeren

Je wordt om het uur wakker of je hebt zelfs last van slapeloosheid: iedereen heeft weleens moeite met slapen. Als dit een paar keer in het jaar voorkomt is dat niet zo erg, maar wanneer je regelmatig last hebt van slaapproblemen moet je toch echt actie ondernemen.

Als je een van de volgende symptomen en signalen herkent, negeer ze dan niet en schakel de hulp in van een expert. Deze slaapproblemen zijn misschien minder onschuldig als ze lijken…

Advertentie

1. Je slaapt nooit aan een stuk door

Meestal komt dit dan door geluiden die je wakker maken, bijvoorbeeld wanneer je partner snurkt, midden in de nacht naar het toilet gaat of je buren die een feestje geven. Maar wanneer je regelmatig uit jezelf wakker wordt, zonder dat hier een logische reden voor is, is het verstandig om eens langs de huisarts te gaan. Dit kan namelijk duiden op slaapapneu.

Wanneer je last hebt van slaapapneu maken je hersenen je wakker, omdat je niet normaal ademt. Je schrikt dan eigenlijk gewoon even wakker, zodat je ademhalingsspieren ontspannen en weer goed gaat ademen. Daarna val snel weer in slaap. Wanneer dit ervoor zorgt dat je niet uitgerust wakker wordt, is het echt verstandig om een afspraak te maken bij de huisarts om te checken of je slaapapneu hebt en hoe dit het beste behandeld kan worden.

2. Je staat op met hoofdpijn

Wanneer je wakker wordt met hoofdpijn kan het zijn dat je last hebt van het zogenaamde ‘syndroom van de bovenste luchtwegweerstand’. Dit lijkt op slaapapneu, maar dan een mildere vorm. Wanneer je hier last van hebt, adem je niet goed in en uit en kan je lichaam de kooldioxide niet goed kwijt. Dit gas blijft dan in je lichaam hangen waardoor je hoofdpijn krijgt.

Het kan helpen om de dekens niet te ver over je hoofd te trekken voordat je in slaap valt. Zo zorg je ervoor dat je longen voldoende frisse lucht kunnen in- en uitademen, waardoor je geen hoofdpijn krijgt. Wanneer dit niet helpt is het toch verstandig om een afspraak te maken bij je huisarts en je slaapproblemen te bespreken.

3. Knarsetanden

Knarsetanden is vaak een gevolg van stress. Je wordt dan ’s nachts gedeeltelijk wakker van de stress, waardoor je verkrampt en begint met knarsetanden. Het lijkt onschuldig, maar dit kan nare gevolgen hebben voor zowel je nachtrust als je gebit. Word je ’s ochtends regelmatig wakker met een pijnlijke kaak of zere tanden? Ga dan langs de tandarts. Je krijgt dan waarschijnlijk een splint, dit is een soort bitje dat wordt aangemeten. Het zorgt ervoor dat je kaak niet gespannen raakt en je tanden beschermd blijven.

4. Je weet ‘s ochtends niks meer

Krijg je ’s ochtends van je partner te horen dat je je die nacht raar hebt gedragen? Neem dit dan serieus, zeker wanneer er geen logische reden voor is. Heb je bijvoorbeeld geen alcohol op? Dan kan dit gedrag kan duiden op parasomnia. Dit kan namelijk een gevaar zijn voor jezelf, maar ook voor anderen. Je kunt bijvoorbeeld gaan slaapwandelen of zelfs gaan slaaprijden. Leg aan je huisarts uit wat jij ’s nachts uitspookt, desnoods met hulp van je partner.

Dokter Rutger geeft 5 tips tegen slapeloosheid:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Bron: Sleepfoundation.org. Beeld: Getty Images

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Sterren Scrollen: vrouw Daley Blind onthult naam dochtertje en Claudia de Breij met een snor

Wat doen de sterren vandaag? De online redactie gaat scrollend de dag door en zet de leukste kiekjes van bekend Nederland op een rijtje.

Dit keer in Sterren Scrollen: De vrouw van Daley Blind deelt de bijzondere naam van hun pasgeboren dochter en Claudia de Breij heeft een snor.

Advertentie

Patrick Martens

Hoera! Visagiste Nikkie de Jager is vandaag jarig en mag 27 kaarsjes uitblazen. Om dat te vieren deelt Patrick Martens een schattig kiekje van de twee Wie is de mol?-vrienden.

Miss Montreal

Sanne Hans is in de oude fotoalbums gedoken en deelt een grappig kiekje van haar allereerste clubtour. “Piepklein waren we hier”, schrijft ze.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Miss Montreal (@missmontreal_)

Candy-Rae Fleur

Daley Blind en zijn vrouw Candy-Rae Fleur zijn begin februari voor de tweede keer ouders geworden. Precies een maand na de geboorte maken ze de naam van het kleine meisje bekend: Lemae Lourdes. Ook plaatst Candy Rae een lief kiekje.

Claudia de Breij

Net als de rest van Nederland is ook Claudia al héél lang niet naar de kapper geweest. Ze heeft zelfs een snor gekregen… op Instagram deelt ze het resultaat. Zelf is ze best tevreden. “Toch heb ik echt een goed hoofd voor een snor”, schrijft ze.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Claudia de Breij (@claudiadebreij)

Gerard Joling

Ook Gerard kan het niet laten een grapje te maken over de kappers die woensdag eindelijk weer open mogen en deelt een kiekje van zijn lange haren. Hij lijkt Pippi Langkous wel.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Gerard Joling (@gerard_joling)

Jochem Myjer

Jochem kan niet wachten totdat alles weer kan en deelt een lijstje met dingen waar hij het meest naar verlangt. Zo wil hij dolgraag weer met vrienden, familie en collega’s knuffelen, naar een voetbalwedstrijd, popconcert of theater en naar de kroeg.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Jochem Myjer (@jochemmyjer)

Richard Groenendijk stuurde zijn grote liefde tien keer weg:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Bron: Instagram. Beeld: Brunopress

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Déze 3 sterrenbeelden vermijden discussies

Hoewel genoeg sterrenbeelden juist op zoek zijn naar confrontatie, trekken deze sterrenbeelden zich liever terug. Ze hebben namelijk een hekel aan discussies

Veel mensen vinden het lastig om niet in discussie te gaan als een ander het bloed onder zijn of haar nagels vandaan haalt. Toch blijven deze sterrenbeelden de rust zelve:

Advertentie

Stier

Stieren hebben graag gelijk en geven niet graag iemand anders gelijk. Dit doen ze alleen om ruzies te voorkomen. In sommige situaties zouden ze een discussie gegarandeerd winnen, maar toch heeft de Stier hier vaak geen zin in. Dit heeft te maken met hun gevoelige karakter. Ze proberen het altijd voor iedereen goed te doen.

Weegschaal

Een Weegschaal houdt niet van argumenten en dus is de kans groot dat ze het niet wint tijdens een discussie. Daarom probeert ze ze maar gewoon te vermijden. Weegschalen zijn vaak erg emotioneel. Ze zijn bang dat hun argumenten dat de ander een argument als afwijzing of belediging wordt opgevat en durft daarom haar eigen mening niet uiten.

Steenbok

Steenbokken vinden discussies tijdverspilling. Ze zijn behoorlijk eigenwijs en geven zich niet zo snel over, waardoor ze geen zin hebben met anderen in discussie te gaan. Zo’n woordenwisseling kan al gauw úren duren en daar zit niemand op te wachten. Bovendien hebben andere mensen hierdoor ook zelden zin om met dit sterrenbeeld in discussie te gaan.

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Bron: Freundin.de. Beeld: Getty Images

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Jill was prostituee: “Ik zat zo diep verwikkeld in die aparte wereld, dat ik de realiteit niet meer zag"

Jill (41) werkte prostituee en bracht als escort ruim een jaar door in de harem van een rijke prins in Brunei. “Ik ontdekte een rood lampje achter de spiegel. Ik  werd paranoïde van het idee dat ik altijd en overal werd bespied.”

“De functie stond duidelijk omschreven in het contract: escort, prostituee dus. Maar in mijn fantasie ging ik een spannend avontuur tegemoet: ik zou bakken met geld verdienen en prins Jefri zou ook echt mijn prins op het witte paard zijn. Met die gedachte stapte ik op het vliegtuig.”

Advertentie

Jill (41) was, op 18-jarige leeftijd, op weg naar Brunei, een klein oliestaatje in Zuidoost-Azië. Ze werkte al een paar maanden als escort in haar thuisland Amerika toen ze werd benaderd voor een klus bij prins Jefri Bolkiah, de jongste broer van de sultan van Brunei, één van de de rijkste mannen ter wereld. Salaris: een kleine 10.000 euro per week. Verblind door het grote geld en vol drang naar avontuur, ging Jill erheen: “Prins Jefri stond bekend als een enorme playboy. Ik was nieuwsgierig naar hem.”

Groot paleis

Bij aankomst in Brunei leek ze in een sprookje te zijn beland. “Er stond een Mercedes met chauffeur en geblindeerde ramen voor me klaar op het vliegveld”, vertelt ze. “Ik werd naar een ontzettend groot paleis gereden, met verschillende zwembaden en tennisbanen. Het was heel indrukwekkend. Ik verbleef, met een ander meisje, in één van de gastenverblijven. Diezelfde avond ontmoette ik de prins voor het eerst. Alle meisjes die waren ingehuurd om de prins te plezieren – we waren zeker met z’n veertig meiden – werden naar een feestzaal gebracht; het terrein was zo groot dat we in golfkarretjes naar de zaal toe werden gereden. We dronken champagne en wachtten op de prins. Toen hij binnenkwam, keek iedereen om. Hij was knap en charismatisch. Toen hij zich aan me voorstelde, vond ik hem erg beleefd. Maar ook arrogant: hij was het gewend dat hij het middelpunt van de belangstelling was en genoot daarvan.”

Slaapkamer

Dat prins Jefri meer wilde dan alleen een leuk feestje organiseren, daar kwam Jill snel achter. “Op een ochtend werd er op mijn deur geklopt: één van de butlers van de prins vertelde me dat ik me zo snel mogelijk moest klaarmaken. Ik werd naar een kantoor gereden, waar ik in een kamer moest wachten. De deur werd op slot gedaan, zodat ik opgesloten zat. Ik vond het vervelend, maar ik raakte niet in paniek. Na urenlang wachten kwam de prins binnen, die een zijdeur van het kantoor opende. Verrassing: er zat een grote slaapkamer achter. Terwijl hij mij uitkleedde, schakelde ik mijn gevoel uit. Prins Jefri gebruikte geen condoom. Toch liet ik hem zijn gang gaan: het was net alsof ik geen stem had. Ik vind het moeilijk om hieraan terug te denken: dat ik niet voor mezelf opkwam. Ik wilde alleen maar de prins gelukkig maken.”

Seksverslaafd

Alle vrouwen in de harem vochten om de aandacht van de prins. “Ik werd helemaal meegezogen in dat spel”, blikt Jill terug. “Prins Jefri manipuleerde ons. Hij was duidelijk seksverslaafd en koos iedere dag één of meerdere vrouwen uit met wie hij sex had. Als hij je een avond had gekozen, flirtte hij soms een dag later expres met iemand anders en negeerde hij jou. Zo voedde hij de onderlinge strijd tussen ons. Ik vond het hard en gemeen, maar ik zat zo diep verwikkeld in die aparte wereld, dat ik de realiteit niet meer zag. Ik dacht dat ik verliefd was op de prins.”

Prostituee of prinses

Jill heeft niet alleen het bed gedeeld met de prins, maar ook met zijn broer: de sultan. “Op een dag werd ik in een helikopter naar een enorm luxe suite in Kuala Lumpur gevlogen. Ik had verwacht dat prins Jefri zou binnenkomen, maar het was de sultan. Ik herkende hem van de bankbiljetten van Brunei.” Ook door prins Jefri werd Jill steeds vaker uitgekozen: ze mocht mee op luxe zakenreisjes en shoppingstripjes, waarbij ze werd overladen met designerkleding en juwelen van honderdduizenden euro’s. “Soms voelde ik me zijn vriendin. Ik bracht weleens een hele nacht met hem door. Ik voelde me een prinses.”

Jaloezie

Haar populariteit bij de prins zorgde voor jaloezie bij de andere vrouwen. “Ze roddelden over me of negeerden me compleet. Ik begon het leven steeds zwaarder te vinden in de harem. De druppel was toen ik ontdekte dat we stiekem werden gefilmd. Toen de spiegel in mijn badkamer los was gaan zitten, ontdekte ik daarachter een rood lampje. Ik werd paranoïde van het idee dat ik altijd en overal werd bespied. Uiteindelijk kon ik er niet meer tegen, heb ik mijn spullen gepakt en ben ik naar huis gegaan, met koffers vol kleding en sieraden. Eenmaal thuis ben ik uit de prostitutie gestapt: ik ben gaan studeren en schrijfster geworden. En inmiddels ben ik getrouwd en hebben mijn man en ik een zoontje uit Ethiopië geadopteerd. Nu vind ik geld en avontuur helemaal niet meer belangrijk: mijn man en zoontje zijn alles voor me.”

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Tekst: Helene van Santen. Beeld: Getty Images

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien