null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Libelle Legt Uit: waarom zijn series en soaps zo verslavend?

De producenten van series en soaps weten tegenwoordig precies hoe ze ons aan de buis gekluisterd te houden. Verhalen worden extra spannend en vaak zo langdradig mogelijk gemaakt. Op deze manier blijf je maar kijken, want als er iets spannends gebeurt terwijl je midden in het verhaal zit, wil je natuurlijk weten wat er gaat komen.

Leanne van GemerenGetty Images/iStockphoto

Sommige streamingsdiensten en zenders gaan zelfs zo ver dat ze afleveringen automatisch laten afspelen (zoals Netflix bijvoorbeeld). Maar stiekem vinden we dat helemaal niet erg, want het is gewoon té spannend. Daar gaat je nachtrust weer.

Zonder dat we het echt door hebben, verslinden we zo hele seizoenen. Maar hoe werkt dit nou eigenlijk? In een onderzoek door Psychologie Magazine leggen mediapsycholoog Monique Timmers van de Universiteit van Amsterdam en communicatiewetenschapper Tilo Hartmann van de Vrije Universiteit Amsterdam uit waarom series zo verslavend werken.

Status

Een van de redenen is dat series nu zo populair zijn dat je er niet meer omheen kunt. Het geeft een bepaald imago, en als je geen series kijkt of erover mee kunt praten hoor je er vaak zelfs ‘niet meer bij’. ‘‘Het staat inmiddels ongeveer gelijk aan het lezen van goede literatuur’’, aldus Hartmann.

Complex

Daarnaast zijn hoofdpersonen een stuk gecompliceerder dan eerst. Er was er altijd goed en slecht en de vraag was: wie zou er gaan winnen? Negatieve emoties die je beleeft tijdens het kijken, zoals spanning of frustratie, vergroten de opluchting wanneer het verhaal goed afloopt.

Tegenwoordig is dat anders. Een seriemoordenaar kan bijvoorbeeld sympathiek overkomen, wat kijkers in de war brengt. Je kunt soms meeleven met een evengoed meedogenloos persoon. Ondanks dat het niet realistisch is, kunnen we ons verplaatsen in deze karakters en slepen ze ons mee in de fictieve wereld. ‘‘Deze zogenaamde 'moral disengagement' is een spel waarbij je alles waarvoor je staat even helemaal achter je kunt laten’’, vertelt Monique Timmers.

Parasociale relatie

Een andere reden is dat we een band kunnen opbouwen met een personage. Series zijn vaak langdradig en je krijgt alles te weten over de karakters. Zo ook de verschillende kanten. Daarom kun je makkelijk een ‘band’ voelen met een hoofdpersonage. Ook dit legt Monique Timmers uit in Psychologie Magazine: ‘‘Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen steun en gezelschap vinden bij personages. Het is een comfortabele relatie: je leeft mee met zo’n karakter, maar alleen wanneer jij er zin in hebt.’’

Cliffhangers

En natuurlijk: cliffhangers. Uit onderzoek blijkt dat ons brein graag een rond verhaal ziet en we niet kunnen rusten als een verhaal geen einde heeft. Series doen (zoals je waarschijnlijk wel hebt gemerkt) precies het tegenovergestelde. Het einde van een gebeurtenis wordt eigenlijk altijd bewaard.

Het verhaal van een serie wordt dus uitgesmeerd over meerdere afleveringen en seizoenen. En zoals we al zeiden doen seriemakers er alles aan om ons in spanning achter te laten en ervoor te zorgen dat we maar blijven kijken. Uiteraard begint er net een nieuwe spannende scène aan het einde van een aflevering... het feit dat je vaak achter elkaar door kunt kijken is dan gewoon te verleidelijk.

Hartmann heeft een verklaring waarom we dit zo moeilijk kunnen weerstaan: ‘‘Ze leveren spanning op; een vervelend gevoel van onzekerheid waar we zo snel mogelijk van af willen.’’

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Bron: Cosmopolitan, Psychologie Magazine. Beeld: iStock

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden