PREMIUMBlij met je baan

Meer werkgeluk in 4 stappen

null Beeld

We besteden heel wat tijd op ons werk. Wel zo fijn als dat op z’n minst een béétje plezier oplevert, toch? Gelukkig zijn er genoeg manieren om dat voor elkaar te krijgen. Over de vier P’s van werkgeluk.

Nienke Pleysier

Onze Scandinavische buren snappen hoe het werkt. De Finnen en Denen zijn al jaren de gelukkigste mensen ter wereld. Daarnaast staan de noorderlingen bekend om hun geluksverhogende levensstijl. Zo was er een paar jaar geleden de hype hygge: de schone kunst van het met warme sokken aan voor een knapperend haardvuurtje zitten. Gezelligheid, maar dan anders. Daarna volgde lagom, Zweeds voor: leven in balans – niet te veel, niet te weinig, precies genoeg. En niet te vergeten Sisu, de Finse manier om met kracht te leven. Niet zo raar dus dat ze zich inmiddels ook hebben bekwaamd in de schone kunst van het werken. Ook daar is een prachtig woord voor: Arbedjsglæde. Hoe je het precies uitspreekt laten we even in het midden, maar in Denemarken is dit een heel gewoon woord voor een positief gevoel krijgen van je werk. In onze taal komt het woord ‘werkgeluk’ het meest in de buurt.

Werkgeluk

Nu doen wij het niet eens zo slecht op het gebied van werkgeluk. We geven ons werk gemiddeld een ruim voldoende, maar uit het Nationaal Werkgeluk Onderzoek 2021 blijkt ook dat 35 procent van de ondervraagde werkenden tijdens de coronacrisis meer negatieve emoties ervaarde. Het eindeloze videobellen, het vervagen van grenzen tussen werk en privé, het missen van écht contact, dat ging allemaal ten koste van ons werkgeluk. Een schrikbarende conclusie. Het goede nieuws is dat we ons werkgeluk volgens arbeidspsychologen met relatief kleine aanpassingen kunnen vergroten. Dat loont, want wie meer Arbedjsglæde ervaart, is productiever, verzuimt minder en is innovatiever. Kortom: aan de bak!

null Beeld

Positieve psychologie

Laten we beginnen met een misverstand: voor het ervaren van meer werkgeluk hoeven we niet per se op zoek naar die zeldzame droombaan. Dat scheelt, want eerlijk is eerlijk: hoeveel mensen bevinden zich werkelijk in de bevoorrechte positie dat ze van hun werk hun hobby hebben gemaakt? Zelfs als je die liefde voor salsadansen hebt weten om te zetten in een leuke dansschool, dan nog ontkom je niet aan bergen saaie administratie en Excelsheets. Het roer hoeft dus niet radicaal om. Ook in onze huidige baan kunnen we veel kleine dingen doen om meer geluk te ervaren. En wat die dingen dan precies zijn, beschrijft psycholoog en werkgelukdeskundige Yaël Rosen in haar onlangs verschenen Werkgeluk werkboek. Hierin biedt ze praktische handvatten uit de ‘positieve psychologie’: een stroming binnen de psychologie die zich richt op wat ons gelukkig maakt. Vanuit de positieve psychologie is een aantal factoren bekend die invloed hebben op ons geluk. In haar boek noemt Rosen deze factoren ‘de vier P’s van werkgeluk’.

null Beeld

Van people tot pleasure

“De vier P’s staan voor de Engelse woorden People, Purpose, Progress en Pleasure”, legt de psycholoog uit. De P van People staat voor een gevoel van sociale verbondenheid op je werk. “Het is het gevoel dat je erbij hoort, dat je een praatje kunt maken en dat je je gehoord voelt”, aldus Rosen. “People betekent dus niet dat je beste vrienden hoeft te zijn met je collega’s, maar dat je in elk geval minstens één collega, klant of opdrachtgever op het werk kent met wie je een connectie voelt.”

null Beeld

De P van Purpose staat voor het gevoel een bijdrage te leveren aan een groter doel dat we belangrijk vinden. Dit kan op allerlei manieren worden uitgelegd en op veel verschillende vlakken liggen: denk aan zaken als duurzaamheid, gelijkheid of rechtvaardigheid. Rosen: “Iedereen heeft een of meerdere van die grote thema’s waarvan zij of hij denkt: dit is belangrijk voor mij. Voor je werk-geluk is het van belang dat je het gevoel hebt dat je daar met je werk aan kunt bijdragen, al is het effect maar klein of bestaat het uit een indirecte bijdrage.” P van Progress gaat over persoonlijke ontwikkeling. Kort gezegd: als we het gevoel hebben dat we stilstaan en niks meer te leren hebben, zal dat ten koste gaan van ons werkgeluk. Kunnen we ons op het werk persoonlijk ontwikkelen, dan voelen we ons gelukkiger.

null Beeld

“En tot slot de P van Pleasure, die staat voor het plezier dat je uit je werk haalt, de leuke momenten op een dag. Deze P houdt in dat je veel fijne momenten hebt die je positief stemmen, en zo min mogelijk negatieve momenten ervaart.”
Voor ons werkgeluk of dat o zo mooie Arbedjsglæde is het dus van belang dat elk van die vier P’s in ons werk aanwezig is. Maar hoeveel van elke P nodig is, is volgens Rosen per persoon verschillend. Zo zal de een pas gelukkig zijn met het aspect Progress als ze de beste chirurg van het land is geworden, waar de ander gelukkig is als ze eindelijk PowerPoint onder de knie heeft. Voor de een is People veel belangrijker dan Pleasure, en bij de ander is dat weer andersom. Het gaat erom dat we zelf gelukkig zijn met elk van die vier P’s in ons werk. En mochten er onverhoopt toch wat P’s ontbreken in onze huidige baan, dan is het wellicht tijd om dat roer toch een zwiepertje de andere kant op te geven.

Aan de slag met de vier P’s

null Beeld

“In mijn workshops over werkgeluk merk ik altijd dat een dankbaarheidsoefening het krachtigst is om snel meer verbondenheid te voelen met de mensen met wie je werkt.”

Er is veel onderzoek gedaan naar de effecten van dankbaarheid op geluk, waaruit telkens blijkt dat het uiten van dankbaarheid een positief effect heeft op het geluksgevoel. Eén van die onderzoeken ging als volgt: aan mensen werd gevraagd wie ze het meest dankbaar waren. Ze moesten vervolgens de naam van die persoon opschrijven en waarom ze hem of haar dankbaar waren. Daarna kregen de proef­personen de opdracht om hun dankbaarheid aan diegene te uiten. Met een vragenlijst werd het geluksgevoel van de proefpersonen gemeten op meerdere momenten: voorafgaand aan het uitvoeren van de opdracht, direct erna, na een week, een maand, drie maanden en een halfjaar. De onderzoekers ontdekten dat deze oefening niet alleen direct het geluksgevoel flink verhoogde, maar tot wel meer dan een maand lang.

Spannende oefening

Aan de slag dus met dankbaarheid. Rosen: “Bedenk wie je op je werk dankbaar bent: een collega, opdrachtgever, klant – als het maar iemand is met wie je contact hebt tijdens het werk. Probeer in een paar zinnen op te schrijven waarom je diegene dankbaar bent. Bel dan diegene op en deel met hem of haar wat je opschreef. Doe het meteen, zorg dat je ergens bent of heen loopt waar je niet snel gestoord wordt en toets het nummer in van de collega. Wordt er niet opgenomen, spreek dan een voicemail in.”

Dit is een spannende oefening, maar met een groot effect, aldus Rosen. “Je hebt alles al op een rijtje gezet en het is niet erg als het er niet als een perfect, vloeiend verhaal uitkomt. Je mag het zelfs voorlezen als je dat wilt. Als er één opdracht is die je gaat doen, laat het dan deze zijn.”

null Beeld

Bij deze oefening denken we na over de beste versie van onszelf.
Hoe ziet ons leven in de toekomst eruit? “Beeld je in dat alles zo goed is als het maar zijn kan. Je hebt hard gewerkt en het is gelukt om al je levensdoelen en dromen te bereiken. Je bent de beste versie van jezelf. Hoe ziet dat leven eruit? Neem minimaal tien minuten de tijd om dat op te schrijven. Je mag zo creatief en fantasierijk zijn als je wil.” Volgens Rosen helpt deze oefening je helder te krijgen wat we echt belangrijk vinden. “In de workshops komen sommigen uit op wat voor persoon ze willen zijn, anderen op wie ze om zich heen willen hebben. Velen beginnen te schrijven over een droomhuis, maar realiseren zich al schrijvende dat dat er eigenlijk niet toe doet. Dat het er vooral om gaat dat de mensen om hen heen gelukkig en gezond zijn. Soms schrijven mensen dingen op die voor hen heel onrealistisch voelen, zoals ‘ik wil chillen in een hangmat op een onbewoond eiland’. Dan vraag ik: ‘Wat verwacht je dat dit je brengt? Is dat vrijheid? Rust? En zijn er nu kleine dingen die je kunt doen om dat meer te ervaren in je dagelijkse werk?’ Want er is altijd een eerste, kleine stap die je kunt zetten om iets dichter bij de beste versie van jezelf te komen.”

null Beeld

Uit onderzoek blijkt dat mensen die genieten van het proces in plaats van zich te fixeren op het resultaat, gelukkiger zijn.
In de wetenschap noemen ze dit een growth mindset. We hoeven er alleen maar voor te geloven dat we vaardigheden en kwaliteiten kunnen ontwikkelen. Op het moment dat we onszelf een nieuwe vaardigheid aanleren, creëren we nieuwe verbindingen tussen hersencellen. Steeds als we die vaardigheid oefenen, worden die verbindingen sterker. Rosen: “Probeer te bedenken wat je de afgelopen week hebt gedaan waar je trots op bent, ongeacht het resultaat: een spannende presentatie gegeven, voor jezelf opgekomen, nee gezegd. Beloon jezelf ook voor acties, niet voor resultaten. Geef jezelf een schouderklopje, een pauze of iets lekkers als je een stap hebt gezet, ongeacht hoe die stap uitpakt. Zo leer je het proces meer te waarderen dan het resultaat.”

null Beeld

“Energiemanagement is iets waar mensen op dit moment veel behoefte aan hebben, zeker bij thuiswerken”, aldus Rosen. “Daarom werkt het goed om eens in kaart te brengen hoe het met je energie staat, gedurende de dag. Dat kan door een grafiek te tekenen waarin je aangeeft hoe de energie fluctueert tijdens je werkdag. Wanneer zak je in, waar leef je van op? Probeer vervolgens eens te bedenken wat je kunt doen om je energieniveau constanter te houden, bijvoorbeeld vergaderingen plannen van maximaal 45 minuten, micropauzes nemen, bepaalde afspraken verzetten naar een ander moment van de dag. Taken die veel energie kosten, hoeven op zichzelf niet erg te zijn. Ze kunnen ook voldoening brengen of je helpen in je ontwikkeling. Maar het is wel belangrijk om energieslurpende taken af te wisselen met klussen die energie geven.”

Bron: Yaël Rosen, Werkgeluk Werkboek (Uitgeverij Mus)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden