psychologie

Ook in je eentje is het leven leuk

null Beeld  Debbie Kendall
Beeld Debbie Kendall

Veel mensen denken dat het leven zonder relatie minder fijn is dan met een partner. Journalist Caroline Griep was daar na haar scheiding ook bang voor. Inmiddels weet ze beter.

“En, hoe is het met de liefde?” Iedere vrouw die al even alleen is, kent deze vraag. Meestal wordt hij goedbedoeld gesteld, want de ander wil uiteraard graag dat je gelukkig bent. Toch bevestigt het altijd de nog steeds diepgewortelde overtuiging dat je leven pas compleet is als je een relatie hebt. Ik ben zelf alleen en ik dacht er notabene ook zo over. Na mijn scheiding was het vinden van een nieuwe liefde het belangrijkste doel in mijn leven. Nauwelijks hersteld van de breuk ging ik online daten. Er trok een vrij lange stoet, soms echt leuke, mannen voorbij, ik beleefde korte affaires en een enkele keer was het een tijdje aan. Ook als ik best snel mijn bedenkingen had, bleef ik hangen, want ja, iets is nu eenmaal beter dan niets. Geen man in mijn leven zou voelen als het schoolvoorbeeld van mislukt.
Diep in mijn hart wist ik heus wel dat dat belachelijk was, ik was het tegenovergestelde van mislukt met mijn fijne werk en prachtige kind, maar tegen beter weten in bleef ik in dit patroon hangen. Tot ik al een tijd een halfzachte relatie had met een man die mij bepaald niet boven aan zijn prioriteitenlijstje had staan. Ik was vooral energie kwijt aan het te boven komen van alle keren die hij me teleurstelde. Ineens was ik er klaar mee. Met hem, maar vooral ook met de gedachtenkronkel waarin ik mezelf gevangenhield. Hoezo mislukt? Was alleen zijn niet vele malen beter dan iets in stand houden wat het niet waard was? Met een bang hart zette ik er een punt achter en bereidde me voor op een vrije val in een ravijn van eenzaamheid. Maar wat bleek? Het was een Opluchting, inderdaad ja, met een hoofdletter. Er niet meer mee bezig zijn, bracht een prettig soort rust. Ik ontdekte al vrij snel dat ik mezelf een leuker mens vind als ik mijn levensvreugde niet laat afhangen van een man.

null Beeld

In goed gezelschap

Over mijn angst om als ouwe vrijster te worden gezien ben ik nu wel heen. Toch blijkt dat vooroordeel de wereld nog niet uit. Zo beschreef antropoloog Roanne van Voorst in NRC een etentje met vriendinnen: ‘Even daarvoor had L. (41) mij en andere vrienden enthousiast verteld over haar werkpromotie, gitaarlessen en de prachtige huttentocht die ze voornemens is te maken. Ze verwachtte enthousiasme, misschien een paar bezorgde vragen over haar soloreis. Maar niet de stilte die volgde op haar verhaal, noch de opmerking: “Toch jammer voor je dat het nog steeds niet lukt in de liefde.”’ Zucht. Zo diep zit het dus ingesleten. Gelukkig is de kans dat ons zieligheidsgehalte in de ogen van anderen zal afnemen best groot. L. en ik verkeren namelijk in goed gezelschap; het aantal alleenstaanden is de laatste decennia explosief gegroeid en zal alleen nog maar groter worden. Uit het onderzoek Honderd jaar alleenstaanden van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) uit 2018 blijkt dat het aantal mensen dat alleen woont tussen 1947 en 2017 is gegroeid van 285.000 naar bijna 3 miljoen. Dit jaar liet het CBS weten dat 18% van de inwoners alleen woont. Volgens hun prognose zullen er in 2060 8,8 miljoen huishoudens zijn, waarvan 3,8 miljoen uit een persoon zullen bestaan. Onder twintigers wil vrijwel iedereen wel een relatie, maar minder dan de helft van de alleenstaande vijftigplussers zit daarop te wachten, de vrouwen nog minder dan de mannen.

null Beeld

Zielig?

Bij een Duits onderzoek onder 2500 mensen tussen de 40 en 85 jaar vulden de deelnemers in 2008 en in 2014 vragenlijsten in over hun liefdesleven.
• Voor alle ondervraagden gold dat het single zijn met de jaren minder bepalend werd voor gevoelens van eenzaamheid.
• Voor jongere generaties lijkt de status van vrijgezel minder van invloed op gevoelens van eenzaamheid en ontevredenheid dan voor oudere generaties. Tegenwoordig is een romantische relatie niet meer zo belangrijk als vroeger om het leven zin te geven, concluderen de onderzoekers. Vermoedelijk zijn onze levensdoelen veranderd en nemen werk en vriendschappen nu een grotere plaats in.
• Ouder worden maakt dat je vanzelf gelukkiger wordt met je singlestatus. De singles in het onderzoek waren zes jaar na het eerste onderzoeksmoment een stuk tevredener geworden.
Bron: Psychologie Magazine

Lekker in je eentje

Vrouwen komen na hun scheiding of als ze weduwe zijn geworden nogal eens tot de ontdekking dat alleen leven gewoon een goed idee is, maar er zijn ook vrouwen die het al eerder beseffen, zoals Machteld (58): “In mijn meisjesdroom was ik een flitsende advocate zonder kinderen. Na mijn studie Frans werd ik echter copywriter in de reclame. In die tijd ging ik het liefst elk weekend alleen op citytrip en ik bleek niet zo goed te zijn in lange relaties. Toch was ik acht jaar samen met de vader van mijn twee zoons. Toen ik in de aanloop naar onze scheiding de plussen en minnen tegenover elkaar zette, besefte ik dat alleen zijn beter bij me past dan samen zijn. Uiteraard woon ik wel nog met mijn kinderen. Het was de juiste beslissing en de relatie met mijn ex werd er ook beter door. Alleen zijn geeft me ruimte voor bepaalde dromen die ik in een relatie nooit had verwezenlijkt. Zo ben ik op mijn vijftigste gaan zingen en dat is heel prettig uit de hand gelopen, met optredens en alles wat daarbij komt kijken. Ik riep al jaren dat ik het wilde, maar deed er nooit wat mee. Blijkbaar had ik ruimte nodig om het echt aan te gaan en door te zetten. Ik denk wel dat in je eentje gelukkig zijn te maken heeft met van jezelf houden. Toen ik jonger was, deed ik dat niet genoeg, ik heb het moeten leren. Nu denk ik: als er iemand bij komt in mijn leven moet het echt iets toevoegen, maar in principe heb ik het heel fijn met mezelf.”

null Beeld

Happy single?

Machteld valt, meer dan ik, in de categorie die de Amerikaanse psycholoog Bella DePaulo single at heart noemt, mensen die van nature goed alleen kunnen leven. Ze is er zelf ook een en aan de universiteit van Californië doet ze al twintig jaar onderzoek naar de bewuste single. Zo ontdekte ze dat er best veel mensen in deze categorie vallen. “Allemaal hebben ze het gevoel dat hun leven het meest vervullend en waardevol is als ze single blijven. Ze voelen zich het meest authentiek en op natuurlijke wijze gelukkig als ze alleen leven. Single-zijn is dus niet iets wat hun overkomt, maar een kernaspect van wie ze wezenlijk zijn, een manier van leven waar ze telkens naartoe willen terugkeren.”
In een interview met Psychologie Magazine maakt DePaulo een punt: “Ik identificeer me niet graag op een manier die onderstreept wat ik níet ben en met een term als ‘alleenstaand’ heb ik al helemaal niets. Single-zijn heeft niets te maken met alleen-zijn. Je kunt een rijk sociaal leven leiden terwijl je single bent, dus alleenstaand vind ik stigmatiserend. Een term als ‘solo’ of ‘bewust single’ legt de nadruk op de vrije keus voor en tevredenheid met het alleen-zijn.”
Zelf raak ik altijd een beetje geïrriteerd als mensen vragen of ik ‘happy single’ ben. Dat vind ik zo overdreven opgewekt, zo’n afgeleide van dat alles maar maakbaar moet zijn. Alsof je de hele tijd leuke dingen moet doen als je alleen bent en faalt als dat je eens niet lukt. Terwijl mijn leven net zo makkelijk of moeilijk is als voor ieder ander, met soms sleur, pieken en rotdagen.

Alleen is oké

Als singles al iets gemeen hebben, zijn het vaak de praktische problemen waar ze op botsen. Dure woningen, te grote verpakkingen, singletoeslag als ze op vakantie willen, hoge belastingen en een maatschappij die nog altijd is ingericht alsof het steeds zeldzamer wordende klassieke gezin haar hoeksteen is. De Nederlandse theatermaker en ‘beroepsvrijgezel’ Marjon Moed (32) komt daartegen in actie. Begin dit jaar richtte ze speciaal voor singles de community ‘Alleen is oké’ op. In deze Facebookgroep met inmiddels ruim 3.600 leden delen mensen die graag hun tijd alleen spenderen tips, ervaringen en artikelen, maar ook de nadelen waar ze soms mee te maken krijgen.

Omkijken naar elkaar

De laatste jaren heb ik mezelf goed leren kennen. Never get too tired, angry, hungry or lonely is een uitspraak van een Amerikaanse vriendin die ik goed in mijn oren heb geknoopt. Contact met anderen is belangrijk: als ik te lang niemand spreek of zie, voel ik meteen dat ik uit balans raak. Daarom plan ik mijn sociale leven zorgvuldig. Net als Machteld: “Eigenlijk wil ik, en daar ben ik goed mee op weg, mijn leven vormgeven met een kleine maar solide basis van vriendschappen. Ik heb een paar mensen die ik midden in de nacht kan bellen en andersom. Dat maakt dat ik alleen vanzelf sterker in mijn schoenen sta. Volgend jaar verhuis ik naar een gebouw met negen appartementen dat we hebben laten bouwen. Het is geen commune, maar wel een soort nieuw wonen. Als we erheen gaan, kennen we elkaar allemaal. In de huisregels hebben we opgenomen dat we naar elkaar om zullen kijken. Onze leeftijden variëren van veertig tot vierenzeventig, en er zijn ook kleine kinderen bij. Mijn zus is de oudste en komt naast me wonen.”

null Beeld

Koffie in het café

Omdat ik vooral thuiswerk en mijn eigen tijd kan indelen, ga ik ’s middags weleens naar de bioscoop. “In je eentje?”, vroeg een getrouwde vriendin laatst verbaasd. “Dat is toch superongezellig?” “Nou, nee hoor”, antwoordde ik, “niks mis mee, zo in het donker, met die film en een zakje M&M’s.”
Het valt me wel vaker op dat veel mensen, alleenstaand of niet, dingen niet doen omdat ze denken dat je er in je eentje niet van zou kunnen genieten. Of gewoon omdat ze geloven dat het not done is. Dat vind ik zo zonde. Het ging echt niet altijd vanzelf, maar ik heb geleerd dat geen gezelschap hebben me niet hoeft te weerhouden van de dingen die ik graag doe: ik zwem, ik drink elke ochtend koffie in het café op de hoek, lunch als de zon schijnt op terrasjes en maak stadswandelingen. Alleen. Als ik denk dat het leuker is om iets samen te doen, heb ik de keuze uit voor elke gelegenheid wel een geschikte vriend of vriendin. Daar kan ik ook enorm van genieten, maar het hóeft niet. Afgelopen zomer kreeg ik bijvoorbeeld een huizenruilverzoek uit Parijs, werkelijk een geweldig appartement midden in de Marais. Dan beslis ik eerst om dat te doen en bedenk daarna of ik alleen ga of iemand meevraag. Het werden mijn dochter en haar vriend. We hadden een topweek waarin we dingen samen deden, maar ook apart van elkaar.

Logeren

Natuurlijk blijven er altijd dingen die je in je eentje lastig vindt. Zo zal ik zelf niet snel – of misschien wel nooit – gaan rondreizen of een hotelvakantie boeken. Machteld is wat dat betreft avontuurlijker dan ik, maar één ding hebben we gemeen: we houden allebei van logeren. “Ik voel me overal thuis. Bij vrienden, bij familie, ik ben een echt logeermens. Ik ga mijn eigen weg, amuseer mezelf, zit niet te wachten op wat we vandaag gaan doen. Zo ontdek ik steden en landen.”
Voor mij geldt hetzelfde. Door corona lukte het niet, maar ik probeer elk jaar naar de Verenigde Staten te gaan. Een van mijn beste vriendinnen woont in Atlanta en het maakt me gelukkig om te kunnen kletsen van het ontbijt tot we naar bed gaan, om deel uit te maken van haar leven. Meestal combineer ik het met een bezoek aan New Orleans, mijn favoriete stad op de wereld, waar ik ook altijd kan logeren en enorm geniet van de lange wandelingen die ik er altijd maak. En als ik me weleens even sip voel zonder partner, helpt de gedachte aan al deze mooie dingen me altijd. Met een partner zou ik ze hoogstwaarschijnlijk nooit hebben gedaan. ■

Leestips

• Solo, waarom steeds meer mensen alleen wonen, Nathalie Leblanc (Uitgeverij Manteau)
• De eenzame stad, over de kunst van het alleen zijn, Olivia Laing (De Bezige Bij)
• Happy singlehood, Elyakim Kislev (Tantor)

  • Illustratie: theenlightenedhound.com
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden