Samen lezen is leuker - het geheim van de boekenclub

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Behalve leesplezier biedt een boekenclub veel meer, ontdekt journalist en boekenliefhebber Sara Madou. “Doordat iedereen anders naar een boek kijkt, krijg je nieuwe inzichten.” Plús tips om er zelf eentje te beginnen.

Een klein leven van Hanya Yanagihara prijkt al jaren boven aan de cijferlijst van mijn naamloze boekenclub. Het was een van de eerste titels die we samen lazen en ik was er zo lyrisch over dat ik me oprecht beledigd voelde vanwege de vijf die een van mijn medelezers het gaf (‘Veel te veel ellende’). Hoe kón ze dit nou niks vinden? Gelukkig regende het verder alleen maar negens en tienen. Eerlijk is eerlijk: ik vond de discussie die ons meningsverschil opleverde toch ook leuk.

“Zat ik daar, met háár vriendinnen en een berg taarten”

Karin (61) zat in drie boekenclubs die allemaal stukliepen.

“Toen een oude schoolvriendin me uitnodigde voor haar boekenclub was ik meteen enthousiast. Helaas had ik met de andere mensen in de groep geen klik. Iemand kaapte elk gesprek door eindeloos te praten over haar persoonlijke ellende, een ander vond álle boeken die we lazen ‘stom’. Na een paar keer hield ik het voor gezien. Poging twee was met drie vriendinnen. Alle vier voegden we iemand anders toe. Leuk, dachten we, nieuwe mensen leren kennen! Maar twee van hen bleken elkaar totaal niet te mogen, erg ongemakkelijk. Ons idee om bij elke bijeenkomst te koken, maakte de avonden eindeloos. Naarmate de afspraak dichterbij kwam, haakte de een na de ander af: het boek niet uit, ziek, te druk… Een paar jaar geleden waagde ik nog een poging. De kinderen waren het huis uit en ik had meer tijd. Een oud-collega richtte een nieuwe boekenclub op: alle leden kenden haar, maar elkaar niet. Vervolgens liet de initiatiefneemster het steeds afweten, soms pas een kwartier van tevoren. Zat ik daar, met háár vriendinnen en een berg taarten in huis. Ik sprak haar erop aan, wat een heel drama werd. Toen was de lol er wel vanaf. Samen lezen en daarover praten: het is een geweldig concept en ik geloof er nog steeds in, maar al dat gedoé…”

null Beeld

Leesgraag

Ik ben al leesverslaafd sinds de basisschool. Geef mij maar letters, woorden, zinnen en verhalen, hoe meer, hoe beter. Na mijn studie journalistiek recenseerde ik een tijdje boeken, het was een droom die uitkwam. Ik kreeg bergen nieuwe titels opgestuurd, kon ze lezen voordat ze in de winkel lagen, ik mocht erover schrijven en werd er nog voor betaald ook! Toch begon ik steeds meer behoefte te krijgen aan met anderen praten over wat ik allemaal las. Een boekenclub, dat leek me heerlijk! Tot mijn vreugde bleek een vriendin daar ook net over na te denken. We verzamelden wat vrienden en kennissen en organiseerden een meeting. The Handmaid’s Tale was ons eerste boek, het kreeg gemiddeld een acht plus. Nu, een jaar of drie later, bestaan we nog steeds. Onderweg zijn we wel een paar leden verloren, omdat ze het te druk hadden bijvoorbeeld. Ook het idee dat de host altijd voor een maaltijd zorgde, hebben we al snel laten varen, want dat was wel heel veel gedoe. Maar er is een gezellige, leesgrage harde kern van vier vrouwen overgebleven. De een leest het liefst dikke pillen vol drama en ellende. Zij pakt, als ze aan de beurt is om een boek te kiezen, iets uit haar overvolle boekenkast dat ze ooit nog wilde lezen. Een ander vindt chicklit op z’n tijd juist wel zo prettig en kiest telkens iets uit de Bestseller 60. Dat we anders zijn, vind ik er juist zo leuk aan. Ik heb nieuwe schrijvers ontdekt, boeken (uit)gelezen die ik anders waarschijnlijk eerder had dichtgeslagen en veel gezellige avonden gehad. Soms zijn we allemaal enthousiast, soms is er discussie, andere keren is er bar weinig te analyseren en drinken we vooral wijn. Sinds corona voornamelijk voor het computerscherm.

null Beeld
null Beeld

Sterke band

Nieuwe boeken ontdekken, gemotiveerd worden om vaker te lezen, gezellige avonden organiseren: er zijn een heleboel redenen om een boekenclub te beginnen. Maar volgens dr. Esmeralda Kleinreesink, socioloog en literatuurwetenschapper, is één reden het belangrijkst: we doen nou eenmaal graag dingen samen. “Mensen zijn niet gemaakt om solitair te leven. We zijn groepsdieren, daar heeft de evolutie ons op geselecteerd en dat zit er nog steeds in. Ook al hebben we dat niet altijd door.” Met gelijkgestemden praten over een boek kan veel opleveren. Een bredere kijk op de wereld door te lezen over mensen met compleet andere levens, ervaringen en gedachten. Maar ook wijze lessen over wie we zelf zijn.

null Beeld

Esmeralda: “Door te praten over de personages en hun acties delen we iets over onze eigen persoonlijkheid. Dat kunnen best intieme dingen zijn die je niet snel met anderen deelt, maar nu wel omdat het ter sprake komt via een ander verhaal. In een boekenclub ontwikkelen mensen relatief snel een sterke onderlinge band.”

“Deze groep trekt me uit mijn comfortzone”

Emma Curvers (35) is verslaggever en columnist bij de Volkskrant en schrijver. Met een groep medeschrijvers zit ze al een jaar of twee in een boekenclub.

“Mijn advies: zoek een leuke groep mensen en gooi daarna de boel op slot. We zijn nu met zijn zevenen en dat is voor mij de max. Iedereen moet zijn of haar ei kwijt kunnen en met een grotere groep gaan bepaalde mensen het gesprek overheersen. We zijn behoorlijk georganiseerd en zien elkaar om de paar maanden. De host, ook degene die het boek heeft gekozen, zorgt voor een lijst met een stuk of vijf vragen. Die beantwoorden we om de beurt. Daarna volgt er een quiz met vragen over het boek. Degene met de meeste goede antwoorden mag kiezen wat we de volgende keer lezen. In die boekkeuze ben je helemaal vrij. Het kan een literaire pil zijn, maar ook de biografie van Patty Brard. Deze groep trekt me uit mijn comfortzone. Zo had ik Vallen is als vliegen van Manon Uphoff ontweken omdat ik de thematiek nogal eng vond, maar doordat ik ‘gedwongen’ werd, heb ik toch maar mooi het beste boek van het jaar gelezen. Het ene boek leent zich beter voor een diepgravende analyse dan het andere, maar we bespreken bijvoorbeeld ook het taalgebruik en het perspectief van de schrijver. Soms levert dat discussies op, maar dat mag. De leukste bijeenkomsten zijn die waar zowel één als vijf sterren worden gegeven.”

Club op maat

Bij mijn eigen club waren we er snel uit. Voor ons geen lange vragenlijsten, liever een casual gesprek. Dat maakt onze meetings soms een beetje rommelig: “Ehm, moeten we het niet ook nog even over het boek hebben?” Maar omdat we dat allemaal fijn vinden, werkt het prima. Ik ken een boekenclub die een strak stramien heeft voor de avond en waarbij de host altijd een presentatie voorbereidt. Ook dát werkt, omdat de leden van die club dat leuk vinden. Kortom: het maakt niet zo veel uit wat er gebeurt tijdens een boekenclub-meeting, als iedereen het er maar over eens is. Spreek dus de verwachtingen uit. Elke maand een boek lezen is een ambitieus streven, heeft iedereen daar tijd voor/zin in? Lezen we fictie, non-fictie of alles door elkaar? Wie is wanneer aan de beurt om een titel te kiezen?

null Beeld

Om meer handvatten te hebben voor een bespreking zijn er – zeker voor populaire titels – online veel book club questions te vinden. Zoek maar eens op de titel in kwestie en die term, in het Nederlands of Engels. In sommige boeken staan ze achterin. Natuurlijk is het ook mogelijk om de vragen zelf te verzinnen. Past de titel achteraf gezien bij het boek? Met welk personage werd de meeste (of juist de minste) verwantschap gevoeld? Hoe kan het verhaal in één zin worden omschreven? Wat voor vraag aan de schrijver brandt op ieders lippen?

null Beeld

Rijp voor de kringloop

Mijn eigen boekenclub had laatst een jubileum met boek nummer 20. Het bleek met afstand het allerslechtste boek dat we hadden gelezen. Zonde van de tijd, zou je misschien denken. Maar nee, dit was minstens zo leuk. Het rampgeval leverde een twee uur durende Zoom-meeting op waarin we elkaar de ergste passages voorlazen. Achteraf had ik buikpijn van het lachen. Het boek in kwestie? Gedoneerd aan de kringloopwinkel om de hoek. Hopelijk beleeft iemand anders er net zo veel (leed)vermaak aan.

“Iedereen pikt andere dingen op uit een boek”

Melissa (37) startte via Instagram een non-fictie boekenclub (@instaboekenclub). Elke maand ‘meeten’ ze online.

“In coronatijd kwam ik op het idee en via-via sloten mensen zich aan. De leden wonen door het hele land en we hebben elkaar nog nooit in het echt gezien, al staat dat wel op de planning. Elke maand selecteer ik twee boeken en die leg ik dan aan de anderen voor. Zij maken de uiteindelijke keuze. Sinds kort hebben we ook een lijst met boeken die we willen lezen. Daar staat van alles op: zelfhulp en spiritualiteit, maar ook business, psychologie en filosofie. Zolang je er maar echt iets van opsteekt. De groep is heel divers. De enige twee mannen zijn goede vrienden van elkaar. Een van ons, Rowan Siskens, heeft zelf het boek Tien keer met pensioen geschreven, dat lezen we binnenkort. Iedereen heeft ander werk, een andere achtergrond en leeftijd. Wat we delen is onze nieuwsgierigheid en leergierigheid. Dat vind ik er ook zo leuk aan, nieuwe dingen leren en andere inzichten opdoen, omdat ieders referentiekader anders is en we allemaal verschillende dingen oppikken.”

null Beeld
  • Zoek gelijkgestemden. Niet iedereen hoeft dezelfde boeken leuk te vinden, maar het is wél prettig om op dezelfde lijn te zitten als het gaat om frequentie en diepgang.
  • Spreek regels af. Dat klinkt ongezellig, maar is juist handig en duidelijk voor iedereen. Bereidt de host vragen voor? Is de meeting digitaal, bij iemand thuis, standaard voorzien van zelfgebakken taart?
  • Laat iedereen aan het woord. Sommige mensen nemen van nature vaker het woord dan anderen. Geen probleem, maar het is wel fijn als iedereen die iets wíl zeggen ook de kans krijgt.
  • Bewaar het oordeel tot het eind. Begin bijvoorbeeld niet met het geven van een cijfer of met de vraag: “Wat vonden jullie van het boek?” Start liever met brede vragen en sluit af met het eindoordeel.
  • Houd de administratie bij. Achteraf is het leuk om terug te kunnen lezen welke boeken jullie hebben gelezen en wat het gemiddelde eindcijfer was.
  • Everybody happy? Bespreek af en toe of iedereen nog senang is met de gemaakte afspraken.

Boekenclub gezocht

● Zoek op sociale media via de hashtag #boekenclub of #samenlezen naar groepen die ruimte hebben voor nieuwe mensen.

● Plaats een oproep op sociale media om te kijken of iemand een nieuwe club wil oprichten.

● Sluit je aan bij een platform, zoals de NS Leesclub of het blog Samen Lezen is Leuker.

● In gesprek met een collega of kennis over een bepaald boek? Laat dan vallen dat je een boekenclub leuk zou vinden.

● Doe briefjes in gelezen boeken (met e-mailadres) en laat ze achter in de trein of op een andere openbare plek.

Libelle Leest

Alle Bookazines uit en niets nieuws meer in de boekenkast? In de Facebookgroep Libelle Leest delen Libelle-lezeressen boekentips met elkaar. Ook zijn hier regelmatig leuke winacties te vinden. De groep heeft al 6600 leden, en er komen nog steeds nieuwe bij!

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden