Wesp Beeld Getty Images
WespBeeld Getty Images

Wespensteek: wat moet je wel en niet doen?

In de zomer zie je 'm heel vaak: de wesp. Van veraf ziet hij er uit als een mooi beestje, maar dichtbij wil je ze liever niet hebben. Je wilt immers niet gestoken worden door deze vliegende insecten. Maar hoe gevaarlijk is een wespensteek eigenlijk?

Demi SchoenmakersGetty Images

Elk jaar overlijden er wel tussen de vijf en tien mensen in Nederland aan de gevolgen van een wespensteek. Is een steek dan echt zo heftig? Het gif is zo giftig en gevaarlijk dat het direct door je huid in je lijf terechtkomt. Je hoeft er dus niet eens allergisch voor te zijn.

Wat moet je nog meer weten over dit insect? We zetten alles voor je op een rijtje:

Hoe giftig zijn wespen?

Hanneke Oude Elberink is allergoloog, gespecialiseerd in wespenallergieën en heeft een speciale bijen- en wespenpoli in het UMCG in Groningen. Aan RTL Nieuws legt ze uit hoe giftig een wespensteek is. Dat zit zo: in het gifzakje van een wesp zitten heel veel toxische eiwitten. Die kunnen op allerlei plekken in je lichaam gaan werken, maar het kan ook neurologische klachten geven. Maar zulke klachten worden niet veroorzaakt door slechts een steek. Dit gebeurt pas als je meer dan honderd keer gestoken wordt. Het duurt dan vervolgens dagen voordat iemand aan deze gevolgen overlijdt. Dialyse kan iemands leven dan redden.

Allergisch voor de wesp

Ongeveer een op de honderd mensen ter wereld is allergisch voor wespen. Ben je nog nooit gestoken, dan kun je het niet weten. Maar als je een keer gestoken bent, dan kun je dit laten testen. Zelfs al ben je jaren geleden gestoken door een wesp, dan kun je je nog steeds laten testen. Heb je enkel een opgezwollen hand als je daar gestoken bent, dan wil dat niet zeggen dat je allergisch bent. De allergische reactie op een wespensteek is heftiger. Je kunt dan galbulten over je gehele lichaam krijgen, moeten braken of zelfs in shock raken. Herken je deze klachten niet, dan hoef je je niet te laten testen.

Hoe ziet een wespensteek eruit?

Je kunt zien dat je bent gestoken door een wesp, als je een klein wit vlekje ziet met een rood puntje in het midden. Niet lang daarna begint de huid eromheen op te zwellen en rood te worden. Deze hele plek kan jeukerig en branderig aanvoelen.

Een wespensteek Beeld Getty Images
Een wespensteekBeeld Getty Images

Symptomen

Naast een jeukende, opgezwollen plek met een rood puntje, zijn er nog meer symptomen waar je een wespensteek aan kunt herkennen. De meeste mensen zullen na een wespensteek slechts lichte symptomen vertonen. Anderen hebben een allergische reactie, wat de symptomen een stuk erger maakt. We zetten de symptomen op een rijtje van licht naar steeds erger:

  • Jeuk
  • Roodheid
  • Zwelling
  • Branderig gevoel
  • Scherpe pijn
  • Extreme roodheid
  • Extreme zwelling
  • Misselijkheid
  • Braken

Allergie symptomen

De ernstigste allergische reactie op een wespensteek wordt anafylaxie genoemd. Dit treedt op wanneer je lichaam in shock raakt als reactie op wespengif. Het is dan belangrijk om onmiddellijk naar de spoedeisende hulp te gaan.

Symptomen van een ernstige allergische reactie op wespensteken zijn onder meer:

  • Ernstige zwelling van het gezicht, je lippen of de keel
  • Netelroos of jeuk in delen van het lichaam die niet door de angel zijn aangetast
  • Ademhalingsmoeilijkheden, zoals piepende ademhaling of hijgen
  • Plotselinge daling van de bloeddruk
  • Duizeligheid
  • Verlies van bewustzijn
  • Misselijkheid of braken
  • Diarree
  • Buikkrampen
  • Zwakke of juist snelle polshartslag

Beste behandeling: eerste hulp bij een wespensteek

Wat wel doen

Ben je gestoken door een wesp, doe dan het volgende:

  1. Koel de plaats van de steek met een nat kompres of een coldpack.
  2. Gebruik eventueel een zalf tegen huidirritatie, bijvoorbeeld zalf met menthol, aloë vera of calendula.
  3. Verwijder bij een steek in een vinger eventuele ringen van die vinger.
  4. Wordt de plek waar je bent gestoken erg dik? Bel dan de huisarts.

Maar wat doe je als blijkt dat je allergisch bent? Je kunt dan twee dingen doen. Er is een behandeling waarin het gif van een wesp juist met een trucje wordt ingespoten. Dit helpt je immuunsysteem om er tegen te vechten. Je kunt ook kiezen voor de welbekende EpiPen. Die moet je wel altijd bij je dragen voor het geval je gestoken wordt.

Herken je heftige verschijnselen als hevige benauwdheid, shockverschijnselen of zwelling in de hals? Bel dan 112. Heeft het slachtoffer een adrenalinepen (EpiPen) bij zich en heeft het slachtoffer gezwollen lippen of benauwdheid? Dan kun je hem of haar helpen door die pen toe te dienen. De pen kan door de kleding worden toegediend.

Bij een steek in de mond of keel moet je volgens het Rode Kruis altijd direct 112 bellen. Laat het slachtoffer ondertussen op een ijsblokje zuigen, dit gaat de zwelling tegen.

Wat niet doen

Er is niet veel wat je absoluut niet mag doen als je gestoken bent door een wesp. Toch zijn er een paar dingen waar je op moet letten:

Haal de angel er nooit uit met een pincet, want dan kan de gifklier open gaan en verspreid je meer gif. Haal de angel er met een nagel of botte kant van een mes eruit. Wat verder niet verstandig is, is om zomaar te gaan rijden. Je weet nooit hoe je op de wespensteek reageert, dus wacht dit rustig af. Verder moet je oppassen met bevroren koelelementen. Leg deze nooit direct op de huid, maar doe er een handdoek omheen. Anders plakken ze vast aan je huid.

> Lees ook: De Dag Nadat - mijn zoon (12) na een wespensteek in het ziekenhuis belandde

Fabels over wespensteken

Uitzuigen

Je kunt het wespengif er niet uitzuigen, het is na de steek namelijk allang opgenomen in het bindweefsel en de zenuwen zijn al geactiveerd. Door het zuigen kun je de huid rondom de steek kapot maken, waardoor het gif zich misschien nog verder kan verspreiden en je eerder kans krijgt op ontstekingen. Een ijsblokje of coldpack werkt beter. Dan is de pijn na een paar uur echt weg.

De wesp gaat dood als hij steekt

In tegenstelling tot de bij heeft een wesp geen weerhaakjes aan zijn angel, wat betekent dat hij meestal zijn angel behoudt als hij steekt. De wesp kan dus meerdere keren achter elkaar steken en zal niet na één keer steken doodgaan.

Hond gestoken door wesp

Aangezien huisdieren vaak extra nieuwsgierig zijn, kunnen ook honden en katten gestoken worden door wespen. Om te voorkomen dat de situatie na de wespensteek uit de hand loopt, moet je het volgende doen:

  1. Controleer of de angel nog in de huid zit. Zo ja, probeer de angel met je nagel te verwijden. Gebruik liever geen pincet.
  2. Om pijn en zwelling tegen te gaan, kun je een coldpack of een doek die doordrenkt is met koud water op de steekplaats houden.
  3. Als de bek of keel zwelt, het dier benauwd wordt of een zieke indruk maakt, neem met spoed contact op met de dierenarts.

Augustus: de maand van de wesp

Het is natuurlijk niet echt de maand van de wesp, maar in augustus zijn ze er wel vaker dan in de rest van het jaar. En dat heeft te maken met de levensloop van dit beestje. Zoals we veelal wel weten zijn dit sociale insecten. Ze leven in een nest waar de werksters zorgen voor de larven. Aan het einde van juli en begin van augustus zijn de larven volgroeid. Dat betekent dat de werksters niet meer voor het voedsel van de larven hoeven te zorgen. Ze gaan nu op zoek naar suikerbronnen voor energie. Met het mooie weer in deze maand zijn er veel suikerhoudende voedingsmiddelen te vinden bij de mensen.

Bron: Healthline, Rode Kruis, RTL Nieuws, Antigif centrum

Wespensteek: wat moet je wel en niet doen? Beeld Getty Images
Wespensteek: wat moet je wel en niet doen?Beeld Getty Images

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden