PREMIUMlaat ze maar kletsen

Zo leer je om je eigen pad te volgen, wat anderen er ook van vinden

null Beeld stocksy
Beeld stocksy

We willen allemaal graag aardig gevonden worden. En sommigen gaan erg ver om dat te bereiken. Zonde, want je niks aantrekken van wat anderen vinden, werkt zó bevrijdend. Zo doe je dat in vijf stappen.

Yasmine Esserstocksy
null Beeld

Begrijp waarom aanpassen zo fijn voelt

De Chinese filosoof Lao Tzu schreef het al in de zesde eeuw voor Christus: ‘Wie zich druk maakt om de goedkeuring van anderen, zal hun gevangene zijn’. Maar bijna drieduizend jaar later is het nog altijd makkelijker gezegd dan gedaan om je eigen pad te bewandelen. Iedereen trekt zich in meer of mindere mate iets aan van de mening van anderen. Van een tuinfeestje afbreken vanwege klagende buren tot een loopbaan als zzp’er voorbij laten gaan omdat bezorgde familieleden loondienst een veiligere optie vinden.

“Erbij willen horen is een basisbehoefte van ieder mens. Om dat voor elkaar te krijgen, passen we ons regelmatig aan de rest van de groep aan”, legt Margit Nooteboom uit. Ze is psycholoog bij OpenUp, een online platform voor psychologische hulp. “Soms vullen we dingen in voor anderen. Maar vinden de buren het écht zo erg dat het tuinfeestje tot in de late uurtjes duurde of is dat een aanname? We vergeten weleens dat gedachten gewoon maar gedachten zijn, en niet per se de waarheid.”

Natuurlijk zijn er ook mensen die zich weinig aantrekken van het oordeel van anderen. Nooteboom: “Dat zijn vaak mensen met een positief zelfbeeld. Die zijn bijvoorbeeld als kind veel geprezen. Daardoor ervaren ze geen groot risico om niet meer bij de groep te horen, als ze hun eigen weg gaan. Mensen met een negatief zelfbeeld, die de neiging hebben zich te vergelijken met anderen en dan denken dat ze ‘niet goed genoeg zijn’, doen meer hun best voor de goedkeuring van anderen. Om niet uit de toon te vallen passen ze zich sneller aan.”

null Beeld

Jelena (40): “Als ik naar alle ongevraagde adviezen en kritiek was blijven luisteren, woonde ik nog steeds in een huurhuis, had ik nooit mijn eigen bedrijf gestart en droeg ik onopvallende kleding in plaats van de kleurrijke kleren waar ik van hou. Mensen vroegen vaak ‘of ik dat nou wel zou doen’ en ik trok me daar lange tijd wat van aan. Inmiddels vind ik het een stuk minder belangrijk wat anderen van me vinden en heb ik minder de behoefte om geaccepteerd te worden. Misschien omdat ik mezelf nu meer waardeer? Als je echt blij bent met jezelf, maakt het niet uit wat anderen van je vinden. Ook focus ik nu op de leuke dingen die mensen tegen me zeggen. Ik krijg namelijk óók vaak complimenten over mijn keuzes. Laatst nog over mijn vrolijke kledingstijl, dat het echt ‘Jelena’ is. Inderdaad, dit is wie ik ben en ik ben blij met mezelf!”

null Beeld

Probeer je eigenwaarde op te waarderen

Volgens psycholoog Margit Nooteboom zijn de meeste mensen zich niet bewust van hun zelfbeeld, maar erover nadenken kan erg waardevol zijn. Je kunt dat doen door jezelf vragen te stellen als: hoe zie ik mezelf? En: welke gedachten komen er in me op? Gedachten in de categorie ‘O, wat was dit weer dom van me!’, ‘Zie je wel, ik ben niet goed genoeg’ en ‘Ik had eigenlijk dit en dit moeten zeggen’ kunnen wijzen op een negatief zelfbeeld. Herkenbaar? Dan is het hoog tijd om de eigenwaarde op te waarderen. Nooteboom geeft een oefening: schrijf aan het einde van de dag drie positieve gebeurtenissen onder elkaar. Zet daar vervolgens achter welk gevoel de gebeurtenis je gaf en wat dat over jou zegt als persoon. Begin klein. Bijvoorbeeld: ik heb vanmorgen mijn tanden gepoetst, dat geeft me een verzorgd en opgeruimd gevoel. Het zegt over mij dat ik iemand ben die zichzelf verzorgt.

Nooteboom tipt ook om een ‘wat maakt mij goed genoeg’-lijstje te maken. Vergeet daarbij externe factoren, zoals die hoge functie op kantoor, gezellige partner, knappe zoon en mooie woning. Focus vooral op eigenschappen als vrijgevig, dankbaar of zorgzaam zijn. “Mensen kunnen vast komen te zitten in een patroon van negatief over zichzelf denken. Door deze oefeningen regelmatig te doen, worden de hersenen geherprogrammeerd en ontstaat ruimte voor positieve gedachten”, legt Nooteboom uit.

null Beeld

Anderen denken helemaal niet aan ons

Je zorgen maken over wat anderen ‘wel niet zullen denken’ maakt niet alleen ongelukkig, het is ook nog eens onjuist. Uit onderzoek blijkt namelijk dat we consequent overschatten hoe vaak anderen denken aan ons en onze verkeerde keuzes. De meeste mensen denken vooral – net als jij – aan zichzelf.

null Beeld

Bepaal je eigen koers

Hoe sterker je neiging is om je aan te passen en te conformeren, hoe meer je jezelf onderweg zult kwijtraken, schrijft auteur en coach Nadja van Osch in haar boek Love revolution (2021). Ze maakte het zelf ook mee, vertelt ze. “Als we lang genoeg een masker op hebben, gaan we ons ermee identificeren. Zo streefde ik een academische carrière na en deed ik promotieonderzoek. Ik dácht dat ik dat wilde. Maar toen ik in een depressie belandde, ontdekte ik dat ik die weg was ingeslagen omdat ik dacht dat ik dan pas goed genoeg zou zijn. En ik wilde mijn vader trots maken, want hij zei vroeger altijd dat hij het leuk zou vinden als ik een baan met status had. Daarom is het goed om af en toe stil te staan bij de keuzes die we maken. Willen we dit echt zelf? Luister wat minder naar de stem in je hoofd die je veilig houdt en iedereen tevreden wil stellen. Door dat te doen, wordt de stem van je intuïtie juist duidelijker. Zo wordt steeds helderder waar jij voldoening van krijgt en zul je merken dat het niet uitmaakt wat anderen daarvan vinden.”

Als dat nog te veel moeite kost, adviseert Nooteboom om jezelf de volgende vraag te stellen: vanuit welke waarden wil ik leven? “Kernwaarden kunnen fungeren als een kompas. Maak je keuzes die passen bij je eigen waarden of bij de verwachtingen van anderen?”

null Beeld

Ryanne (35): “Ik wilde dolgraag kinderboeken en gedichten schrijven en me verdiepen in spiritualiteit. Toch was ik vooral bezig met niet te veel afwijken van de norm in het dorp, niet al te gek doen. Ze zullen me vast maar zweverig vinden, dacht ik. Uiteindelijk is het me stap voor stap gelukt toch te doen wat ik zélf wilde. Eerst schreef ik puur voor mezelf, daarna deelde ik steeds vaker een gedicht online. Onlangs heb ik zelfs een doosje met tweeënvijftig kaarten uitgebracht met krachtige gedachten erop. Helemaal niemand zei dat-ie mij zweverig vond! Mijn diepste angst was om alleen te komen staan als ik mijn eigen pad zou volgen, maar ik heb ontdekt dat de mensen die dicht bij me staan vooral willen dat ik gelukkig ben en me heus niet zomaar in de steek laten.”

null Beeld

Oordeel zelf minder

Als we bang zijn voor het oordeel van anderen, betekent dat volgens Nadja van Osch ook dat we zélf veel oordelen. “We vinden anderen lelijk gekleed, arrogant, slecht in hun werk enzovoorts. Maar het is een beetje zoals we vroeger riepen: ‘Wat je zegt ben je zelf!’ Onze oordelen zeggen vooral iets over onszelf. Stel, we vinden dat iemand te veel aandacht opeist in de groep, dan zou het goed kunnen dat we daar jaloers op zijn en zelf wat meer aanwezig willen zijn. Ook kan een oordeel ons confronteren met eigenschappen waar we niet blij mee zijn. Vraag jezelf dus af: waarom veroordeel ik dit? Op het moment dat je weet dat een oordeel vooral iets over jezelf zegt, is de mening van een ander over jou ook minder eng. Die mening gaat niet over jou, maar over de angsten en overtuigingen van de ander.”

null Beeld

Jessie (56): “Na een dubbele borstamputatie en een mislukte reconstructie was ik steeds bezig met mezelf te verhullen. Om niet op te vallen droeg ik sjaaltjes en hanneste ik met prothese-beha’s en -bikini’s. Vooral op het strand was ik me constant bewust van de blikken van anderen. Dat veranderde toen ik een zelfontworpen tatoeage over de littekens liet zetten, een slinger van kersenbloesem, wat staat voor een nieuw begin. Die tattoo geeft me zo veel zelfvertrouwen, dat ik nu zelfs zonder topje zon. Inmiddels durf ik veel meer. Ik verf mijn haar in opvallende kleuren, omdat ík dat leuk vind. En ik draag strakke shirtjes, terwijl ik voorheen vond dat ik daar niet slank genoeg voor was en dacht dat anderen daar wat van zouden vinden. Nu weet ik: mensen loeren toch wel naar me, maar het maakt me niet meer uit. Ik heb leren houden van mijn lichaam, met alle littekens en imperfecties.”

null Beeld

Zoek de balans

Alleen nog maar doen wat we zelf willen, is natuurlijk niet altijd mogelijk en ook niet altijd wenselijk. “We moeten voorkomen dat we anderen kwetsen. Leg keuzes daarom goed uit, zodat anderen ze begrijpen en zich ook gehoord en gezien voelen”, zegt Margit Nooteboom.

Van Osch vult aan: “We denken nog te veel in termen van winnen en verliezen. Het betekent niet dat een ander verliest als we doen wat we zelf willen. Neem beslissingen vanuit liefde en niet vanuit angst, dan is het altijd goed. Mijn moeder vond het bijvoorbeeld onverstandig en niet leuk toen ik aankondigde te stoppen met mijn promotieonderzoek en te verhuizen naar het buitenland. Ik ging toch. Ik wist dat dat mij gelukkig zou maken. En dáár werd zij dan weer heel blij van. Dus nu zijn we allebei gelukkig!”

null Beeld

Daphna (34): “Vroeger op school was ik de ideale leerling met hoge cijfers, op het werk was mijn baas altijd blij met me, thuis was ik de perfecte dochter, partner, vriendin, schoondochter, noem maar op. Ik was een kameleon, alles om afwijzing of kritiek te voorkomen. Totdat mijn schoonzus heel jong overleed en tijdens haar ziekbed zei: ‘Waarom ik? Ik heb altijd verstandige keuzes gemaakt. Had ik maar wat meer gedaan wat God verboden heeft.’ Daarna belandde ik in een zoektocht naar wat ik zelf eigenlijk wilde. Ik dacht bij alles: is dit het nou? Uiteindelijk heb ik het roer volledig omgegooid. Ik verbrak mijn relatie, verhuisde en zegde mijn baan op. Ook liet ik het idee los dat ik een gezin zou moeten stichten. Ik dacht dat het nou eenmaal zo hoorde dat ik moeder werd, maar het verlangen naar een kind is nooit gekomen. Ik ben nu coach, ondanks al het commentaar op het beroep – ‘coaches, daar zijn er toch al te veel van’. Kritiek krijgen vind ik nog steeds niet leuk, maar ik ga er nu anders mee om. Een gedachte die veel rust geeft: ik vind zelf niet iedereen leuk, dus het is logisch dat niet iedereen mij leuk vindt.”

Waarom gooien we ons leven om na heftige gebeurtenissen?

Veel mensen leven op de automatische piloot. Ze denken niet te veel na over wat ze gelukkig maakt. Tot er iets heftigs gebeurt. Ontslag, een scheiding, een sterfgeval. “Dat soort momenten relativeren. Mensen beseffen dan dat het leven niet voor eeuwig duurt en dat het zonde is om te leven naar de verwachtingen van anderen. Ze worden gedwongen even stil te staan bij hoe ze leven. Wie ben ik eigenlijk? Ben ik mezelf niet kwijtgeraakt?” zegt psycholoog Margit Nooteboom. “Nare momenten kunnen dus ook iets moois teweegbrengen.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden