Holland Zingt Kerst: € 24,95 per kaart >

Zoek binnen:

Bond tegen vloeken: hoe lang nog?

De Bond tegen Vloeken bestaat bijna 100 jaar. Nu het draagvlak dramatisch afneemt is de vraag: hoe lang nog. Documentairemaker Luuk Bouwman maakte er een film over.

De Bond tegen het vloeken is in gevecht voor haar bestaansrecht, worstelend met een dramatisch afnemend draagvlak. In de documentaire volgen we de bond in haar queeste naar aansluiting met een bredere doelgroep.

“Suf, achterhaald, dom en zielig”
De bond – in 1917 opgericht tegen godslastering – telde in haar hoogtijdagen bijna 30.000 leden. De donateurs, voornamelijk afkomstig uit de orthodox gereformeerde gemeenschap, vergrijzen in hoog tempo. Daarnaast is er nog een imago-dingetje. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen de bond kwalificeren als ‘suf, achterhaald, dom en zielig’. Maar in plaats van bij de pakken neer te gaan zitten, besloot Wilfried Verboom, de nieuwe directeur van Bond tegen Vloeken, het roer om te gooien. Ze zijn vastbesloten om Nederland opnieuw te veroveren. Ze focussen niet meer zo zeer op godslastering maar op respect in het algemeen. De papegaai wordt vervangen voor een nieuwe, flitsende vormgeving.

Kruistocht
Filmmaker Luuk Bouwman volgde de bond tijdens deze kentering. Zijn documentaire schetst een kwetsbaar beeld van hun hedendaagse kruistocht voor respect en ‘een mooier Nederland’. We zien de leden op verlaten dorpspleintjes pepermuntjes uitdelen aan passanten, gaan mee op een brainstormweekend en zijn getuige van interne vergaderingen. Een juweel van een film. Maar of het de bond nieuwe leden op zal leveren?

We spreken de documentairemaker Luuk Bouwman over zijn film.

Hoe kwam je erbij om de Bond tegen Vloeken te gaan volgen?
“Ik had tijdens mijn studie aan de kunstacademie in Breda al eens contact met hen gezocht, omdat ik nieuwsgierig was naar wie er achter de papegaaiborden zat. Wie zet zich daar nou voor in? Jaren later had ik met een vriend, co-regisseur Maurice Trouwborst, een gesprek over de Bond tegen Vloeken en we besloten opnieuw een poging te wagen. De nieuwe directeur, Wilfried Verboom, was ontvankelijk en vriendelijk. Hij had wel oren naar ons project. Het paste goed in zijn nieuwe visie van openheid en transparantie.”

Ben je zelf gelovig?
“Nee, dat heb ik ook meteen duidelijk gemaakt toen ik de film wilde gaan maken. Ik zie mezelf in deze film meer als antropoloog, als iemand die de boel observeert. Het getuigt van lef dat de directeur, Wilfried Verboom, aan deze documentaire wilde meewerken.”

De EO zendt deze documentaire uit, hebben ze inspraak gehad in de eindredactie?
“De EO heeft ons vrij gelaten in ons project. We hebben wel gesprekken gehad over de opbouw van de documentaire. Ze snappen dat het geen promofilm is. Maar de eindredacteur van de EO zou zeker hebben ingegrepen als hij had gevonden dat de bond respectloos in beeld was gebracht.”

Vond je de situaties die zich voordeden pijnlijk? Ik doel op het shot van brave medewerkers die de boodschap aan het verkondigen zijn en voortdurend nul op het request krijgen. Of het moment dat er een persconferentie wordt afgekondigd waar letterlijk níemand op af komt.
“Ja dat is pijnlijk. En dan hebben we er ook nog flink wat pijnlijke momenten ‘uitgeknipt’. Maar aan de andere kant laat de film ook zien dat ze aansluiting vinden tijdens klassenbezoeken op scholen. Ook bij islamitische leerlingen vinden ze gehoor. Bovendien wordt duidelijk dat de medewerkers van de bond ook nog wel over zelfspot beschikken, ze kunnen er bij tijd en wijlen nog wel om lachen. Dat maakt hen ook wel weer toegankelijk.”

De islamitische gemeenschap als bondgenoot. Is dat niet vreemd?
“Het is een vreemd soort bondgenoot, want het zijn nou niet bepaald goede vrienden als je kijkt naar de internationale ontwikkelingen. De bond is natuurlijk een typisch Nederlands instituut die een andere, vredelievende methode hanteert. Ze zijn op zoek naar de dialoog, het publieke debat, in plaats van geweld. Daar schuurt het, maar ook dat is weer interessant om te zien.”

Enerzijds proberen ze een bredere doelgroep aan te spreken door niet meer alleen op godslastering te focussen, maar daarmee verliezen ze steun van hun gereformeerde achterban. Lees: donateurs.
“Dat spanningsveld is natuurlijk voor de Bond tegen Vloeken op zijn zachtst gezegd een uitdaging. Daar worstelen ze mee.”

Is deze documentaire de ondergang van de Bond tegen Vloeken of juist hun redding?
“Er is wel flink wat media-aandacht, dus dat vormt een groot podium. Hierin kunnen ze formuleren wat ze willen. Sowieso is er tegenwoordig meer aandacht voor de algemene ‘verhuftering’ van de maatschappij, dus misschien vinden ze de aansluiting die ze zoeken.”

Is de bond nog wel van deze tijd?
“Het wordt natuurlijk steeds complexer. Er zijn zoveel organisaties die zeggen: ‘Wat wij doen is belangrijk. Steun ons.’ Aan de andere kant: ze bestaand al 100 jaar, en het gereformeerde deel van ons land zal niet plotseling verdwijnen. De tijd zal het leren of ze bestaansrecht hebben.”

Bekijk hier de trailer:


De documentaire ‘Bond tegen Vloeken’ is te zien op dinsdag 23 juni om 23.00 op NPO 2.

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien