Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Zoek binnen:

Wat te doen als je kind depressief is

Elk jaar reikt Libelle een Medische Award uit. Dit keer gaat de prijs naar Bernet Elzinga (45), psycholoog en hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Haar droom: depressie onder tieners terugdringen door het hele gezin bij de therapie te betrekken.

Schrijnende cijfers
In Nederland kampt bijna 3% van de jongeren van 13 tot 18 jaar met depressieve klachten. Omgerekend zijn dat er 134.000. Schrijnende cijfers, vindt de Leidse professor, vooral omdat depressie heel lastig te behandelen is: “Therapie, eventueel in combinatie met medicijnen, slaat maar bij de helft van de tieners aan. Verontrustend, omdat deze leeftijd echt een schakelfase is: beslissend voor de rest van iemands leven. Een tiener met depressie heeft 70% kans om later opnieuw depressieve klachten te krijgen.”

Advertentie

Alarmbellen
Maar hoe signaleer je een depressie bij een kind in de puberleeftijd? Teruggetrokken gedrag, somberheid, prikkelbaarheid… welke puber heeft daar nu geen last van? “Die schommelingen in het gedrag horen ook bij de leeftijd en bovendien kunnen de verschijnselen van depressie erg uiteenlopen”, erkent Bernet Elzinga. “Maar er zijn wel alarmsignalen. Bijvoorbeeld: wijkt het gedrag van het kind duidelijk af van hoe het eerder was? Is er sprake van een gebrek aan eetlust, problemen met slapen en veranderingen in het dag- en nachtritme? Als een puber de ene dag somber is maar de volgende dag dolenthousiast, hoeft er geen probleem te zijn. Ook veel vrienden en vriendinnen hebben, is een goed teken. Maar als je dochter of zoon zich steeds meer terugtrekt, nergens meer blij van wordt, geen contact maakt met vrienden en ook nog slechte resultaten behaalt op school, moet er een belletje gaan rinkelen. Vaak zie je bij depressieve kinderen ook dat ze zich stevig vasthouden aan opvattingen over hun eigenwaarde. Hoeveel complimenten je ook geeft, ze vinden zichzelf waardeloos en tot niets in staat.”

“OUDERS DENKEN AL SNEL: IS HET MIJN SCHULD DAT MIJN KIND DEPRESSIEF IS?”

Overmatig kritisch
Depressie is een ziekte, dat is de heersende opvatting. Uit onderzoek blijkt dat genetische aanleg bij 50% van de depressies een rol speelt. In haar onderzoek richt Bernet Elzinga zich juist op die andere 50%. Daarbij bestudeert ze met name de kwaliteit van het contact tussen ouders en hun kinderen. “De rol van de ouders bij het ontstaan of het in stand houden van een depressie bij hun tienerzoon of -dochter is een belangrijk onderzoeksgebied”, vertelt ze. “Mijn onderzoek laat zien dat de communicatie in het gezin een grote rol speelt. De ernst van de klachten bij depressieve tieners hangt af van de mate waarin ze zich gesteund voelen door hun ouders. Als er een warm contact is en de ouders laten hun kind weten dat het waardevol is, wat hij of zij ook zegt of doet, dan zie je dat de klachten minder ernstig zijn en ook minder chronisch.” Soms zijn ouders overmatig kritisch en wijzen ze het kind voortdurend op zijn fouten en tekortkomingen, ziet Elzinga. “In ons onderzoek maken we onderscheid tussen emotionele verwaarlozing en emotionele mishandeling. In het geval van emotionele verwaarlozing wordt de behoefte aan liefde en emotionele steun structureel genegeerd. Van emotionele mishandeling is sprake als de ouders extreem kritisch zijn en het kind uitschelden.”

Kleine stapjes vooruit
Dat de kwaliteit van het contact tussen ouders en kind invloed heeft op depressieve klachten bij tieners, is een moeilijke boodschap, zegt Elzinga. “Toch is het goed dat er nu aandacht voor komt. Natuurlijk schrikken ouders als je ze duidelijk maakt hoe groot hun rol is. Ze vragen zich dan af: is het mijn schuld dat mijn kind depressief is?” Maar de schuldvraag is niet relevant, stelt de onderzoekster. “In veel gevallen doen ouders het goed. Van de depressieve jongeren geeft 30% aan dat zij thuis problemen hebben en zich niet gesteund voelen, maar ook in deze gevallen hebben ouders doorgaans het beste met hun kinderen voor. Kritiek op het kind dat met een depressie worstelt, is vaak een teken van onmacht. Net als overbescherming, wat ook niet helpt bij een tiener met een depressie. Als je kind ongelukkig is, wil je alles doen om het te behoeden voor meer narigheid. Maar dat kan er juist voor zorgen dat de depressie blijft bestaan.”

“ALS OUDER MOET JE PROBEREN OM JE EIGEN ANGSTEN ONDER CONTROLE TE HOUDEN”

Advies
Het advies van Elzinga: laat je kind voelen dat je betrokken en geïnteresseerd bent, maar stimuleer het ook om eropuit te gaan en nieuwe dingen te ondernemen. “Liefdevolle verwaarlozing, noem ik dat”, lacht de Leidse hoogleraar. “Dat wil zeggen: blijf je kind steunen en volgen, zoek naar manieren van contact waar het behoefte aan heeft. Zit je zoon of dochter niet te veel op de huid, dicteer niet wat hij of zij wel en niet moet doen. Vertrouw erop dat het kind zelf kleine stapjes vooruit doet en stuur af en toe subtiel bij.” Belangrijk is dat ouders hun eigen gevoelens parkeren, stelt Elzinga. “Natuurlijk voel je je bang, schuldig of wanhopig als je kind een depressie heeft. Toch moet je het daarmee niet belasten. Dus pak je verantwoordelijkheid, probeer je eigen angsten onder controle te houden en probeer waarden-loos, dus zonder oordeel, naar je kind te luisteren. Merk je dat eigen gevoelens over de depressie van je kind je erg in de weg zitten, dan is het verstandig om daar zelf over in gesprek te gaan. Met je partner bijvoorbeeld, of een professionele hulpverlener. Maar deel die gevoelens niet met je kind. Zeg niet: ‘Voor mij is het óók heel erg dat je depressief bent.’ Dat werkt averechts.”

Moeders én vaders
In wetenschappelijke studies is in het verleden vooral naar de rol van de moeder gekeken. Een wat achterhaalde opvatting, vindt Elzinga. “Wetenschappers hebben lange tijd gedacht dat de band tussen moeder en kind belangrijker is dan het contact tussen vaders en kinderen. In mijn studie wil ik moeders én vaders expliciet betrekken bij het onderzoek en de behandeling.” Dat klinkt logisch, maar toch is het nog steeds vrij uniek, vertelt ze. “Nu is de psychotherapie voor jongeren met een depressie heel erg op het individu gericht. Denk aan cognitieve gedragstherapie, waarbij de tiener moet leren anders naar zijn eigen gedachten te kijken. Daar kan bijna een boodschap in zitten: als je je manier van denken verandert, dan kom je van je depressie af. Dat is erg beperkt als je weet dat de band tussen ouder en kind zo’n grote invloed heeft op de ernst van de klachten.”

“LAAT JE KIND VOELEN DAT JE BETROKKEN BENT, MAAR STIMULEER HET OOK”

Hoe gaan jongeren met hun ouders om?
De komende 5 jaar volgt de psychologe depressieve jongeren en hun ouders. 5 keer per dag beantwoorden zij via een app op hun telefoon vragen over hoe ze met elkaar omgaan. Hoe vaak hadden ze de afgelopen uren contact met elkaar? Hadden ze ruzie en zo ja, wat was daarvoor de aanleiding? Elzinga: “Met deze informatie willen we ook onderzoeken wat het gedrag van ouders bij pubers oproept en andersom. Want ouders van depressieve jongeren horen we dikwijls zeggen: hij wijst míj af. Hij wil míj niet. In die interactie willen we graag inzicht krijgen, zodat we op basis daarvan een nieuwe behandeling kunnen ontwikkelen.”

Kijkje in de hersenen
Met hersenscans onderzoekt Elzinga ook het effect van ouderlijke kritiek en verwaarlozing of juist ouderlijke steun en warmte op het brein van tieners. In een eerdere studie vond ze al veranderde hersenactiviteit bij volwassenen die door hun ouders emotioneel mishandeld en verwaarloosd waren. Bij hen is bijvoorbeeld de amygdala, een gebiedje in de hersenen dat betrokken is bij het signaleren van gevaar, actiever dan bij mensen die een onbekommerde jeugd achter de rug hebben. Nu hoopt ze te achterhalen wat er precies in de hersenen gebeurt op het moment dat een tiener kritiek krijgt of een compliment ontvangt. Tegelijkertijd kijkt Elzinga wat er gebeurt in het brein van de ouders: hoe reageren de neurale netwerken in hún hersenen als zij zich voorstellen dat hun kind iets fijns of juist iets akeligs overkomt? En voorspelt dit hoe ze in het dagelijks leven op hun kind reageren?

Nieuw behandelcentrum
In januari 2017 opent de Leidse universiteit een nieuw behandelcentrum. Hier worden allerlei innovatieve behandelingen ontwikkeld en onderzocht. Libelle beloont dit belangrijke initiatief van Bernet Elzinga met de Medische Award 2016. De professor hoopt dat de resultaten zo succesvol zullen zijn, dat het ook in andere ggz-instellingen in Nederland gewoner wordt om ouders bij de therapie te betrekken. “Stel je voor dat je depressie bij deze groep kwetsbare jonge mensen beter zou kunnen behandelen én het contact tussen de ouders en hun kind zou kunnen verbeteren… Hoe fantastisch zou dat zijn! Er is nog een lange weg te gaan, maar met dit onderzoek en het nieuwe behandelcentrum is de eerste stap gezet.”

LEES OOK:

De laatste nieuwtjes, tips en trend in je mailbox? Meld je aan voor de gezelligste nieuwsbrief van Nederland!

BEKIJK OOK DEZE VIDEO: Aflevering 1+2: Verliest Eva alles?
[sm-video-embed]

[/sm-video-embed]

Interview: Aliëtte Jonkers. Fotografie: Petronellanitta

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Dít verrassende ingrediënt voorkomt dat je fruitsalade bruin wordt

In de lente en zomer is een fruitsalade een ideaal bijgerecht bij een picknick of barbecue. Alleen kan het fruit na een tijdje wat bruin kleuren. Gelukkig is dit probleem makkelijk op te lossen. 

Je zult het vast wel herkennen: je snijdt de appel in plakjes en de banaan, aardbeien en mango in stukjes. De verschillende soorten fruit zorgen voor een heerlijke frisse salade, maar voor je het weet begint het fruit al bruin te kleuren. Waar komt dat door?

Advertentie

Zuurstof

Het bruin worden van fruit is het gevolg van oxidatie. Ieder fruitstuk bevat bepaalde enzymen en polyfenolen die in hun eigen compartiment zitten. Wanneer je fruit in stukjes snijdt, gaat de celwand stuk en wordt het fruit blootgesteld aan zuurstof. Doordat die zuurstof erbij komt en de polyfenolen en enzymen bij elkaar komen, ontstaat die bruine kleur. Hoewel dit proces de smaak van het fruit niet echt beïnvloedt, ziet het er niet echt smakelijk uit.

Citroenzuur

Om de effecten van oxidatie te voorkomen, heeft het fruit een dosis citroenzuur nodig. De zuurgraad van citroenen helpt het bruin worden van fruit namelijk te voorkomen. Kortom: het enige wat je hoeft te doen is wat citroensap aan je fruitsalade toevoegen. Eén eetlepel sap kan de fruitsalade urenlang vers houden.

Betere smaak

En dat is niet het enige voordeel van citroen. Naast het vers houden van fruitsalade, kan citroen ook helpen de smaak te versterken. De zure bite van de citrus accentueert de zoetheid van de andere vruchten en helpt ook de smaak van hun sappen naar voren te brengen.

Houten scheplepels

Als je niet wilt dat de smaak van citroen alle andere smaken overweldigt, kun het beste één eetlepel citroensap aanhouden per twee kopjes fruit. Om de zure smaak te verminderen, kun je de sap eventueel van tevoren mengen met een theelepel suiker. Gebruik voor extra bescherming tegen oxidatie houten scheplepels om alles door elkaar te mengen, in plaats van metaal.

Dag bestrijdingsmiddelen: zo maak je fruit écht brandschoon:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Bron: Well + Good. Beeld: Getty Images

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Dít verrassende ingrediënt voorkomt dat je fruitsalade bruin wordt

In de lente en zomer is een fruitsalade een ideaal bijgerecht bij een picknick of barbecue. Alleen kan het fruit na een tijdje wat bruin kleuren. Gelukkig is dit probleem makkelijk op te lossen. 

Je zult het vast wel herkennen: je snijdt de appel in plakjes en de banaan, aardbeien en mango in stukjes. De verschillende soorten fruit zorgen voor een heerlijke frisse salade, maar voor je het weet begint het fruit al bruin te kleuren. Waar komt dat door?

Advertentie

Zuurstof

Het bruin worden van fruit is het gevolg van oxidatie. Ieder fruitstuk bevat bepaalde enzymen en polyfenolen die in hun eigen compartiment zitten. Wanneer je fruit in stukjes snijdt, gaat de celwand stuk en wordt het fruit blootgesteld aan zuurstof. Doordat die zuurstof erbij komt en de polyfenolen en enzymen bij elkaar komen, ontstaat die bruine kleur. Hoewel dit proces de smaak van het fruit niet echt beïnvloedt, ziet het er niet echt smakelijk uit.

Citroenzuur

Om de effecten van oxidatie te voorkomen, heeft het fruit een dosis citroenzuur nodig. De zuurgraad van citroenen helpt het bruin worden van fruit namelijk te voorkomen. Kortom: het enige wat je hoeft te doen is wat citroensap aan je fruitsalade toevoegen. Eén eetlepel sap kan de fruitsalade urenlang vers houden.

Betere smaak

En dat is niet het enige voordeel van citroen. Naast het vers houden van fruitsalade, kan citroen ook helpen de smaak te versterken. De zure bite van de citrus accentueert de zoetheid van de andere vruchten en helpt ook de smaak van hun sappen naar voren te brengen.

Houten scheplepels

Als je niet wilt dat de smaak van citroen alle andere smaken overweldigt, kun het beste één eetlepel citroensap aanhouden per twee kopjes fruit. Om de zure smaak te verminderen, kun je de sap eventueel van tevoren mengen met een theelepel suiker. Gebruik voor extra bescherming tegen oxidatie houten scheplepels om alles door elkaar te mengen, in plaats van metaal.

Dag bestrijdingsmiddelen: zo maak je fruit écht brandschoon:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Bron: Well + Good. Beeld: Getty Images

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Persconferentie 11 mei: "Alles wijst erop dat we op weg zijn naar een mooie zomer"

We kunnen binnenkort weer van ‘s ochtends vroeg tot acht uur ‘s avonds naar het terras. Ook mogen we weer binnen sporten en een dagje naar pretparken, dierentuinen en speeltuinen. 

Deze versoepelingen gaan in vanaf woensdag 19 mei, míts de ziekenhuisbezetting blijft dalen. Dat maakten demissionair premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge bekend tijdens de persconferentie van 11 mei. Verder zijn ze voorzichtig optimistisch over de vakanties naar het buitenland.

Advertentie

Noodrem

“Alles wijst erop dat we op weg zijn naar een mooie zomer”, zegt Rutte tijdens de persconferentie. Het kabinet kondigt dan ook een een aantal versoepelingen aan. Maar wees niet té enthousiast, want op maandag 17 mei wordt bekeken of deze voorgenomen versoepelingen ook écht mogelijk zijn. Het kabinet vindt het namelijk nog te vroeg om daadwerkelijk te beslissing te nemen om een sprong te wagen naar de tweede fase van het het versoepelingsplan. Daarom worden de laatste puntjes later pas op de i gezet.

De nieuwe versoepelingen zijn onder voorwaarden. Ten eerste moet het aantal ziekenhuisopnames blijven dalen. Als dit tegenvalt, wil het kabinet op de “pauzeknop” drukken. Mochten de ziekenhuisopnames wél zijn gedaald? Dan zijn dít de versoepelingen van stap twee:

1. Contactberoepen

Alle contactberoepen aan de slag. Eerder mochten fysiotherapeuten, schoonheidsspecialisten en kappers hun werk weer doen, maar vanaf volgende week mogen waarschijnlijk ook de sekswerkers weer aan het werk.

2. Buitenhoreca

Nu kon je alleen van 12.00 uur tot 18.00 uur een terrasje pakken. Deze tijden worden wat verruimd, blijkt na de persconferentie. Zo kunnen terrassen voortaan vanaf ‘s ochtends 06.00 uur open voor ontbijt, tot ‘s avonds 20.00 uur voor diner. Nog steeds onder dezelfde voorwaarden. De nieuwe regels gelden ook voor de sportkantines.

3. Meer sportmogelijkheden

Sportscholen gaan weer open. Dat betekent dat er zowel buiten als binnen gesport mag worden. Voor binnen geldt een maximumaantal van 30 personen. Ook teamsport is weer toegestaan. Kleedkamers en douches blijven gesloten, met uitzondering van de kleedkamers bij zwembaden. Geen wedstrijden en geen publiek.

4. Openluchttheaters en -musea

Ook de openluchtheaters, openluchtmusea en andere culturele instellingen in de buitenlucht weer open. Binnenruimtes, waar mensen zelf aan kunst doen, gaan ook weer open, zoals muziek- en dansscholen. Ook daar geldt: maximaal dertig mensen in een ruimte, 1,5 meter afstand en registratie vooraf.

5. Recreatie buiten

De zogenoemde doorstroomlocaties, zoals (pret-)parken, dierentuinen, speeltuinen, openluchtmusea, -monumenten en -theaters mogen hun deuren weer openen. Wel moet er gereserveerd worden. Ook muziekscholen mogen ook weer leerlingen ontvangen.

Alles wat buiten is, is toegankelijk. Bij bijvoorbeeld pretparken en dierentuinen mogen dus alleen de attracties en dierenverblijven buiten open. Bij de Efteling mag de Python dus wel open, maar de Droomvlucht niet.

Voortgezet onderwijs

Er wordt gepleit om de anderhalvemetermaatregel in het onderwijs los te laten. Juist voor jongeren in het voortgezet onderwijs is contact met leeftijdsgenoten een eerste levensbehoefte. Maar het OMT waarschuwt voor het te vroeg loslaten, want dat leidt tot langdurige druk in de zorg. Daarom gaan we daar nog eens goed kijken. Uiterlijk dinsdag 25 mei hakt het kabinet daarover de knoop door.

Vakanties

Hugo de Jonge is voorzichtig optimistisch over de zomervakantie. Het algemene advies om niet naar het buitenland te reizen vervalt volgende week.

Het huidige advies is: reis alleen naar het buitenland als dat noodzakelijk is. Dit algemene advies loopt tot half mei. “Vanaf zaterdag 15 mei kijken we per land of gebied wat de situatie is en of je daar veilig naartoe kan”, zegt Hugo de Jonge. Ze gaan werken met kleurcodes per land. Staat een land op geel? Dan kun je daar in principe op vakantie. Maar corona is niet weg, dus helemaal zorgeloos kun je nog niet op reis. Zo moet je je wel aan de regels van dat land houden. Het kan zijn dat je een negatieve testuitslag moet laten zien. Houd er ook rekening mee dat andere landen Nederland als een risicoland kunnen zien, waardoor je misschien in quarantaine moet. Ga ook niet op reis als je klachten hebt of besmet bent.

Op dinsdag 1 juni is er een nieuwe persconferentie over stap drie.

Dít zijn de veelvoorkomende langdurige klachten door corona:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Bron: Rijksoverheid. Beeld: ANP

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Persconferentie 11 mei: "Alles wijst erop dat we op weg zijn naar een mooie zomer"

We kunnen binnenkort weer van ‘s ochtends vroeg tot acht uur ‘s avonds naar het terras. Ook mogen we weer binnen sporten en een dagje naar pretparken, dierentuinen en speeltuinen. 

Deze versoepelingen gaan in vanaf woensdag 19 mei, míts de ziekenhuisbezetting blijft dalen. Dat maakten demissionair premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge bekend tijdens de persconferentie van 11 mei. Verder zijn ze voorzichtig optimistisch over de vakanties naar het buitenland.

Advertentie

Noodrem

“Alles wijst erop dat we op weg zijn naar een mooie zomer”, zegt Rutte tijdens de persconferentie. Het kabinet kondigt dan ook een een aantal versoepelingen aan. Maar wees niet té enthousiast, want op maandag 17 mei wordt bekeken of deze voorgenomen versoepelingen ook écht mogelijk zijn. Het kabinet vindt het namelijk nog te vroeg om daadwerkelijk te beslissing te nemen om een sprong te wagen naar de tweede fase van het het versoepelingsplan. Daarom worden de laatste puntjes later pas op de i gezet.

De nieuwe versoepelingen zijn onder voorwaarden. Ten eerste moet het aantal ziekenhuisopnames blijven dalen. Als dit tegenvalt, wil het kabinet op de “pauzeknop” drukken. Mochten de ziekenhuisopnames wél zijn gedaald? Dan zijn dít de versoepelingen van stap twee:

1. Contactberoepen

Alle contactberoepen aan de slag. Eerder mochten fysiotherapeuten, schoonheidsspecialisten en kappers hun werk weer doen, maar vanaf volgende week mogen waarschijnlijk ook de sekswerkers weer aan het werk.

2. Buitenhoreca

Nu kon je alleen van 12.00 uur tot 18.00 uur een terrasje pakken. Deze tijden worden wat verruimd, blijkt na de persconferentie. Zo kunnen terrassen voortaan vanaf ‘s ochtends 06.00 uur open voor ontbijt, tot ‘s avonds 20.00 uur voor diner. Nog steeds onder dezelfde voorwaarden. De nieuwe regels gelden ook voor de sportkantines.

3. Meer sportmogelijkheden

Sportscholen gaan weer open. Dat betekent dat er zowel buiten als binnen gesport mag worden. Voor binnen geldt een maximumaantal van 30 personen. Ook teamsport is weer toegestaan. Kleedkamers en douches blijven gesloten, met uitzondering van de kleedkamers bij zwembaden. Geen wedstrijden en geen publiek.

4. Openluchttheaters en -musea

Ook de openluchtheaters, openluchtmusea en andere culturele instellingen in de buitenlucht weer open. Binnenruimtes, waar mensen zelf aan kunst doen, gaan ook weer open, zoals muziek- en dansscholen. Ook daar geldt: maximaal dertig mensen in een ruimte, 1,5 meter afstand en registratie vooraf.

5. Recreatie buiten

De zogenoemde doorstroomlocaties, zoals (pret-)parken, dierentuinen, speeltuinen, openluchtmusea, -monumenten en -theaters mogen hun deuren weer openen. Wel moet er gereserveerd worden. Ook muziekscholen mogen ook weer leerlingen ontvangen.

Alles wat buiten is, is toegankelijk. Bij bijvoorbeeld pretparken en dierentuinen mogen dus alleen de attracties en dierenverblijven buiten open. Bij de Efteling mag de Python dus wel open, maar de Droomvlucht niet.

Voortgezet onderwijs

Er wordt gepleit om de anderhalvemetermaatregel in het onderwijs los te laten. Juist voor jongeren in het voortgezet onderwijs is contact met leeftijdsgenoten een eerste levensbehoefte. Maar het OMT waarschuwt voor het te vroeg loslaten, want dat leidt tot langdurige druk in de zorg. Daarom gaan we daar nog eens goed kijken. Uiterlijk dinsdag 25 mei hakt het kabinet daarover de knoop door.

Vakanties

Hugo de Jonge is voorzichtig optimistisch over de zomervakantie. Het algemene advies om niet naar het buitenland te reizen vervalt volgende week.

Het huidige advies is: reis alleen naar het buitenland als dat noodzakelijk is. Dit algemene advies loopt tot half mei. “Vanaf zaterdag 15 mei kijken we per land of gebied wat de situatie is en of je daar veilig naartoe kan”, zegt Hugo de Jonge. Ze gaan werken met kleurcodes per land. Staat een land op geel? Dan kun je daar in principe op vakantie. Maar corona is niet weg, dus helemaal zorgeloos kun je nog niet op reis. Zo moet je je wel aan de regels van dat land houden. Het kan zijn dat je een negatieve testuitslag moet laten zien. Houd er ook rekening mee dat andere landen Nederland als een risicoland kunnen zien, waardoor je misschien in quarantaine moet. Ga ook niet op reis als je klachten hebt of besmet bent.

Op dinsdag 1 juni is er een nieuwe persconferentie over stap drie.

Dít zijn de veelvoorkomende langdurige klachten door corona:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

1

Bron: Rijksoverheid. Beeld: ANP

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien