Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Zoek binnen:

Jetske (37) krijgt over 15 jaar Alzheimer: 'Plannen voor later maken, is niet voor mij weggelegd'

In de familie van Jetske van der Schaar (37) komt de ziekte van Alzheimer op jonge leeftijd voor. Ook Jetske heeft het gen, waardoor ze zeker weet dat ze over zo’n vijftien jaar dement wordt.

“Mijn opa was een jonge man in een verzorgingshuis, waar mijn moeder hem liefdevol bezocht. Mijn oom trof hetzelfde lot. Ook hij was begin vijftig toen hij de ziekte van Alzheimer kreeg. Mijn moeder liet hem niet in de steek en was er voor hem, zelfs toen rond dezelfde leeftijd bij haar de eerste tekenen van Alzheimer zichtbaar werden.

Advertentie

Ik zag haar wegglijden, steeds verder in die voor mij onbekende wereld waarin ik alleen nog met haar kon communiceren door de taal van haar lichaam en haar emoties te lezen. De taal van de liefde, want die is ze me altijd blijven geven. Tot het laatst aan toe. Het was confronterend om dit met haar te zien gebeuren. Ook omdat ik wist dat mij hetzelfde te wachten staat.”

Terminaal
“De klinisch geneticus wond er drie jaar geleden geen doekjes om: ik heb het Alzheimergen. De kans dat ik rond mijn vijftigste dement word, is ongeveer honderd procent. En er is helemaal niets tegen te doen. Het onderzoek naar deze ziekte staat nog in de kinderschoenen en er zijn geen medicijnen voor. Met die boodschap werd dertig jaar van mijn leven geamputeerd. Het vooruitzicht om samen met mijn vriend oud te worden, plannen maken voor later… het is voor mij niet weggelegd.

Het raakt me dat mensen denken dat dementie een bijwerking van ouderdom is. Net zoals het volstrekt normaal is dat je rimpels krijgt. Er is een soort gelatenheid, terwijl ik zo ontzettend op een doorbraak hoop. Het is een terminale hersenziekte, die helaas niet alleen oude mensen treft. Het is de snelstgroeiende doodsoorzaak met de hoogste ziektelast voor patiënten, de zwaarste mantelzorg, plus de hoogste kostenpost voor de maatschappij.”

Alzheimergen
“Vroeg of laat krijgt iedereen ermee te maken, maar toch heb ik het idee dat iedereen zich erbij neerlegt. Ik wil dat niet. Ik kán dat niet. Daarom vraag ik aandacht voor dementie, ook bij jonge mensen. Dat doe ik door mijn verhaal te vertellen en erover te schrijven. Dat is heftig, omdat ik niet voor altijd dat meisje met het Alzheimergen wil zijn.

Mijn angst is dat mensen me nu al gaan behandelen alsof ik dement ben, want aan de buitenkant is het immers niet te zien. Of dat ik niet word aangenomen als ik ergens zou solliciteren omdat ze bang zijn dat ik ziek word. Aan de andere kant geeft het me ook energie om me als een soort van Alzheimer-belangenbehartiger op te stellen. Ik weiger om passief en weerloos af te wachten totdat ik ziek word.”

Genieten van kleine dingen
“Ik heb geen bucketlist. Ik geniet intens van kleine onbenulligheden. Ik heb nog nooit zo weinig geld aan spullen uitgegeven sinds ik weet dat ik het Alzheimergen heb. Ik geniet ervan om in de natuur te zijn of een fijne tijd met vrienden te hebben. Vroeger ging ik wel eens vroeg naar huis omdat de volgende ochtend de wekker weer ging, nu neem ik nog een wijntje als het gezellig is.

Ik wil bezig zijn met wat ik écht belangrijk vind en niet waar ik niet blij van word. Dat betekent dat ik mijn eigen bedrijf in jongerenreizen heb verkocht. Ik wilde altijd al graag schrijven en dat doe ik nu. Dat je leeft in het moment, genieten van het kleine geluk en kiezen voor je dromen, dat heb ik van mijn moeder geleerd. Bij die dromen horen geen kinderen.”

Kinderwens
“Nu heb ik nooit zo’n sterke kinderwens gehad, maar ik wil het ook echt niet. Door middel van embryoselectie kan ik een kind zonder het gen krijgen, maar dan belast ik zo’n kindje met een moeder die ziek wordt en doodgaat. Dat wil ik het niet aandoen. Mijn vriend staat er net zo in. Sinds de uitslag van het dna-onderzoek, is onze relatie alleen maar sterker geworden. Soms praten we over hoe het straks moet, als ik ziek word. Het geeft me rust dat ik iets te kiezen heb.

Met dit zwaard van Damocles boven mijn hoofd ben ik de regie totaal kwijt, maar ik heb wel een keuze in hoe ik ermee wil omgaan. Misschien is dat euthanasie, ik weet het niet. Ik heb nog tijd genoeg om daar over na te denken. Het Alzheimergen herinnert mijn vriend en mij er continu aan dat we het nú fijn willen hebben. We zijn niet bezig met de toekomst en met later. We leven alsof er geen morgen is. Vandaag ben ik gelukkig.”

Meer lezen over Jetske? Ga naar jvds.net

Eén op de drie vrouwen krijgt dementie. Je kunt hier meer over lezen in ons magazine.

Interview: Deborah Ligtenberg Beeld: Petronellanitta

Alzheimer Nederland

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Deze 7 vakantietripjes kun je dit weekend virtueel doen

Voorheen pakte je het liefste dezelfde dag nog het vliegtuig/auto/trein naar een zonnige bestemming, maar voorlopig zit dat er niet in. Wie een beetje troost zoekt om de reishonger te stillen: deze zeven vakantietripjes kun je virtueel doen.

Het kan ook anders: ga aankomend weekend eiland hoppen of op safari terwijl je gewoon op de bank zit.

Advertentie

Roadtrip door India

Maak een virtuele rondreis door India en stop bij de meest iconische bezienswaardigheden, zoals de Taj Mahal, Red Fort en Golden Temple. Vergeet niet om heerlijke (zelfgemaakte) Indiase gerechten op tafel te zetten.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Beyza M. (@bmseventh)

Dwalen door New York

Velen dromen van een vakantie naar The Big Apple. Via deze website breng je maar liefst 48 uur door in New York zonder dat je daar een dure vliegticket voor hoeft te kopen.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Discover NYC (@discover.n.y.c)

National Park

In een paar uur tijd bezoek je alle National Parks van de Verenigde Staten. Een ideale bezigheid voor een luie zondag op de bank: wandelen door het Grand Canyon National Park, zwemmen in de wateren van Grand Teton National Park en daarna nog langs Glacier National Park. Voelt het toch een beetje of je actief bezig bent geweest, maar dan zonder spierpijn.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Vanessa🌺 (@bae___nessa)

Net als in Frozen

Heb je kinderen of zijn je kleinkinderen op bezoek? Ga dan eiland hoppen op de Lofoten. Dit is een eilandgroep die ligt in het noorden van Noorwegen. De prachtige omgeving lijkt rechtstreeks uit de Disneyfilm Frozen te komen.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door LOFOTEN 🇳🇴 (@lofoten)

Drukste kruispunt ter wereld

Het drukste kruispunt ter wereld moet je een keer hebben gezien. Als je snel overprikkeld bent, is dit de ideale oplossing voor jou. Via deze livestream kijk je live mee op de Shibuya Crossing, de populairste oversteekplaats in Tokio.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door Japan Photos Daily (@japandailies)

Op safari in Kenia

Staat een safaritocht hoog op jouw bucketlist? Bereid jezelf dan voor door deze webcambeelden te bekijken van Mpala Research Centre. Deze plek is gelegen in centraal Kenia en met een beetje geluk kun je nijlpaarden, zebra’s, olifanten of luipaarden spotten.

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

Een bericht gedeeld door David Chancellor (@chancellordavid)

Machu Pichu

Bezoek gratis een van de zeven wereldwonderen. Via deze link wandel je virtueel rondom de Machu Picchu. Op de site kun je zelfs uitleg krijgen van een gids.

Geen vakantie? Niet getreurd: zó haal je het vakantiegevoel gewoon in huis

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je dan nu aan voor onze nieuwsbrief!

Bron: Flair. Beeld: Getty Images

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

Voor alles een eerste keer: Máxima aan het werk zónder schoenen aan

Een groot deel van Nederland is inmiddels wel gewend om thuis te werken. Zo ook koningin Máxima. Nu doet zij dat niet in een comfortabele outfit en betrap je haar niet in een huispak, maar vandaag valt wél iets anders op. De koningin heeft het zichzelf gemakkelijk gemaakt en is zonder schoenen aan het werk. 

Je zou denken dat niemand tijdens de Zoom-meeting ziet dat Máxima wel of niet haar hoge pumps draagt, behalve de fotograaf die aanwezig is in het paleis.

Advertentie

Máxima zonder schoenen

In de winter zou je een paar warme pantoffels  aan de voeten van de koningin verwachten, maar niets is minder waar. De meetings doet ze tegenwoordig schijnbaar zonder schoenen aan, zo is te zien op deze foto.

Zoals altijd ziet Máxima eruit om door een ringetje te halen: ze draagt een simpele, maar nette jurk en haar haren zijn naar achter gekamd, zoals ze het de laatste tijd graag draagt. Daarnaast ziet het ernaar uit dat de koningin een heuse multitasker is. Tussen de bedrijven en het schrijven door is ze ook druk met haar tablet in de weer. Spotten we daar een pagina van bol.com op het scherm? Of probeert Máx in te loggen op Facebook? Wie het weet, mag het zeggen.

Máxima

Koningin Máxima is de beschermvrouwe en erevoorzitter van verschillende organisaties en goede doelen. Maar wat haar écht nauw aan het hart ligt, is mentale gezondheid. Máxima wil het taboe rond psychische problemen doorbreken, zeker sinds de zelfmoord van haar zus Inés. Royaltyreporter Rick Evers vertelt hoe ze dat probeert te doen.

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je dan nu aan voor onze nieuwsbrief!

Beeld: ANP

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

8 gezondheidsvoordelen van rozemarijn op een rij

Rozemarijn: een kruid dat in veel gerechten gebruikt wordt. Het geeft een volle, kruidige smaak aan bijvoorbeeld rundvlees. Maar wist je dat rozemarijn ook een geneeskrachtige werking heeft? Daarom mag dit kruid niet ontbreken in je keuken.

Rozemarijn is een bron van antioxidanten en is goed voor je spijsvertering en luchtwegen. En er zijn nog veel meer voordelen. Wij zetten er 8 voor je op een rijtje:

Advertentie

1. Het verbetert je bloedcirculatie

Heb je vaak last van koude voeten en handen? Dat kan erop wijzen dat je een lage bloeddruk hebt. Rozemarijn kan ervoor zorgen dat je bloedsomloop bevordert, waardoor je hier minder last van krijgt.

2. Het is goed voor je lever en je nieren

Bij een overbelaste galblaas of lever kun je hoofdpijn krijgen. Wanneer je hier vaak last van hebt, kun je kijken of rozemarijn helpt. Het ontdoet je lichaam namelijk van gifstoffen die de hoofdpijn veroorzaken.

3. Het verbetert je spijsvertering

Wanneer je een maaltijd kruidt met rozemarijn, verteer je het vet van het gerecht beter. Ook wanneer je last hebt van maagkrampen, winderigheid of darmkrampen kan rozemarijn de oplossing bieden. Het zorgt voor vermindering van je klachten.

4. Het is goed voor je humeur

Vroeger werd er vaak over rozemarijn gezegd dat het een kruid is dat het hart troost en vrolijk maakt. Eén kopje rozemarijnthee zou al invloed hebben op je stemming.

5. Het is goed voor je geheugen

De stoffen in rozemarijn blijken de afbraak van acetylcholine, een chemische stof in de hersencellen die verantwoordelijk is voor het geheugen, te voorkomen.

6. Het bevordert je creativiteit

De geur van rozemarijnthee maakt je vrolijk en licht. Hierdoor wordt je creativiteit bevorderd.  Het is dus het proberen waard om een kopje van deze thee te drinken wanneer je geen inspiratie hebt.

In rozemarijn zitten oliën die ervoor zorgen dat luchtwegproblemen verminderen. Ook kan dit kruid helpen bij het oplossen van vastzittend slijm.

8. Rozemarijn houdt insecten op afstand

Plant rondom het eetgedeelte in je tuin eens een aantal rozemarijnstruiken. Je zult zien dat er veel minder insecten op je eten afkomen.

Wil je verse kruiden drogen? Dít is de ideale manier om dat te doen:

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Bron: puurfiguur. Beeld: iStock

Rozemarijn - Libelle

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien

José Rozenbroek: "Op een dag wordt Amanda Gorman president van de Verenigde Staten"

Bladenmaker en journalist José Rozenbroek is een nieuwsjunk. Elke week schrijft ze voor Libelle een column over wat haar opvalt en waarover ze zich opwindt. 

In haar gele jas en met haar stralende gezicht was zij woensdag, tijdens de inhuldiging van Joe Biden en Kamala Harris, de allergrootste verrassing. Amanda Gorman, een jonge vrouw die haar prachtige gedicht voorlas, een gedicht met een titel die je in het hart raakt: The Hill We Climb. Haar stem klonk ritmisch, zingend, dwingend, naar het einde toe juichend. Niet voor te stellen dat zij ooit een spraakprobleem moest overwinnen (net als Biden overigens). Ze maakte diepe indruk op iedereen die haar zag.

Advertentie

Indrukwekkend gedicht

Moet je je voorstellen, sta je daar op die koude zonnige dag in januari in het jaar 2021, terwijl de blik van de wereld op jou is gericht. Jij, een dichteres van 22 jaar uit Los Angeles en nog niet zo lang geleden aan Harvard afgestudeerd als socioloog. Je moeder is lerares aan een middelbare school en zij is het die je een diepe liefde voor taal bijbrengt, voor zowel het geschreven als gesproken woord. Vanaf dat je vier, vijf jaar bent schrijft je je eerste versjes en op je zestiende word je uitgeroepen tot Nationale Jeugddichteres. Het feit dat je de ‘r’ niet goed kan uitspreken, weerhoudt je niet van optreden in het openbaar en je oefent net zo lang tot je die rottige letter moeiteloos uit je mond laat rollen. Je dicht en spreekt onder andere over racisme, politiegeweld, anti-abortuswetten en emigrantenkinderen.

Jill Biden is fan

Jill Biden, de vrouw van de gekozen president, is een fan van je. Ze heeft gezien hoe je een voordracht gaf in de Congresbibliotheek en is zo onder de indruk dat ze contact met je opneemt. Jullie spreken elkaar per Zoom en ze vraagt je of je een gedicht wil schrijven rondom het thema ‘Verenigd Amerika’ voor de plechtigheid tijdens de inauguratie van haar man Joe en van vicepresident Kamala Harris. Meer instructies krijg je niet. Jill vraagt ook of je per ommegaande op het vliegtuig naar Washington wil springen, want ze hebben je nodig daar.

Zal je ooit gedroomd hebben dat je daar mag staan, op zo’n historische plek, op zo’n historisch moment? Heb je één moment getwijfeld? Of gedacht: dat kan ik niet? Ik denk het niet. Maar het schrijven van dit prestigieuze gedicht valt je moeilijk, soms krijg je op een dag maar een paar regels op papier. Soms lukt zelfs dat niet, en blijft het papier angstaanjagend leeg. Tot je twee weken geleden de bestorming van het Capitool ziet. Die ongelooflijke beelden geven je inspiratie en vleugels. Tijdens het schrijven luister je naar muziek die je in de juiste sfeer brengt, zoals de soundtrack van The Crown (daar krijg ik ook nooit genoeg van, Amanda.)

Amerika’s toekomst

In The Hill We Climb beschrijf je ook jezelf, als ‘een mager zwart meisje, afstammend van slaven en grootgebracht door een alleenstaande moeder. (…) Een meisje dat kan dromen dat ze president kan worden, terwijl ze een gedicht voordraagt voor een president.’

En daar sta je dan in je gele jas en met je prachtige lach. Een vrouw van kleur, Amerika’s toekomst – létterlijk. Want ook dat heb je al bedacht: in 2036 wil je president worden van de Verenigde Staten van Amerika, dan ben je oud genoeg om mee te kunnen doen aan de verkiezingen (in de VS moet de president minimaal 35 jaar oud zijn).

Rolmodel

Kamala Harris, Amerika’s eerste vrouwelijke vicepresident en van kleur bovendien, is je grote rolmodel. In een interview zeg je: “Als kleine meisjes zien dat het kan, willen kleine meisjes het ook worden.”

Als Amanda ziet dat het kan, wil ze het ook worden. En het zou me niks verbazen als ze het ook wordt op een dag – president van de Verenigde Staten.

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Tekst: José Rozenbroek. Beeld: Tamar Ottink.

Lees meer

voor jou geselecteerd

Laat meer voor jou geselecteerd zien