null Beeld Petronellanitta
Beeld Petronellanitta

PREMIUMmannen in mantelzorg

42% van de mannen is mantelzorger: “Ik ervaar het nooit als zwaar”

Mantelzorg is zeker niet het exclusieve domein van vrouwen. Neem deze drie mannen: zij zorgen al jaren voor een dierbare. Met veel liefde en toewijding.

Merel BronsPetronellanitta
null Beeld

Marcel Verreck (60, schrijver en cabaretier) is mantelzorger van zijn meervoudig gehandicapte zoon Daniël (14). Hij schreef er een boek over: De adem van mijn zoon.

“Daniël is een baby in het lichaam van een veertienjarige jongen. Een grote lieverd met de geestelijke ontwikkeling van een kind van nog geen jaar. Ik herinner me het moment dat een crècheleidster tegen ons zei: ‘Veel dingen die andere kinderen al wel doen, doet hij niet.’ O nee, dacht ik, het zal toch niet? Toen hij vier was, kwam na onderzoek de officiële diagnose: hij bleek een genetische afwijking te hebben waardoor zijn zenuwbanen niet goed functioneren en zowel zijn lichamelijke als cognitieve ontwikkeling achterblijft. Hij heeft vierentwintig uur per dag zorg nodig. Hij zit in een rolstoel en kan niet lopen, daarbuiten moet hij getild worden. Hij draagt bijvoorbeeld luiers en kan niet zelfstandig eten. Je moet je voorstellen dat het inmiddels bijna een olympische prestatie is om hem gedoucht te krijgen, in bad op een stoel. In eerste instantie kon ik dat nog wel alleen, later kreeg ik daar hulp bij van Thuiszorg. Ik wilde Daniël zo lang mogelijk thuis blijven verzorgen, maar dat wordt natuurlijk steeds zwaarder naarmate hij ouder wordt. In de coronatijd kwam bij ons thuis de boel op scherp te staan. Er was opeens veel minder zorg. Dan voel je wel even wat een enorme verantwoordelijkheid je hebt als mantelzorger, want als ik niet voor hem kan zorgen, wie dan wel? Waar ik zo bang voor was geweest gebeurde: we kregen allebei corona, anderhalve week voor hij naar woonzorgpark Het Westerhonk zou verhuizen. Die beslissing was met pijn in het hart genomen. Terwijl ik behoorlijk slap thuis lag, is hij daar fantastisch opgevangen op een speciale covid-afdeling. Gelukkig had híj er weinig last van. Nu woont hij daar het grootste deel van de tijd. Hopelijk kan ik mijn deel in de zorg nog een tijdje op mij nemen. Soms zijn mensen verbaasd dat ik als man mantelzorger ben van mijn zoon. Maar daar is volgens mij niks vreemds aan. Ik ben erin gegroeid. Ik zorgde al voor hem toen hij nog een baby was – samen met zijn moeder, van wie ik inmiddels gescheiden ben. Het zorgen voor Daan heeft een grote impact op mijn leven en mijn carrière, maar iets mooiers kan ik niet bedenken. Mijn favoriete moment met hem is samen op bed een ontbijtje eten en knuffelen. Als ik daaraan denk, krijg ik een meteen een grote glimlach op mijn gezicht.” Meer lezen? Lees stukjes van Marcel op libelle.nl/marcelverreck. Zijn boek is te koop via deademvanmijnzoon.nl/bestel (€ 15,-).

null Beeld

Stijn de Reus (33, sales engineer en judodocent) is mantelzorger voor zijn vriendin Manon (30), die in een rolstoel zit.

“Manon heeft NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel) door een auto-ongeluk dat ze kreeg op haar vijfde. Het deel van haar hersenen dat de motoriek in haar lichaam aanstuurt is beschadigd. Ze voelt wel alles, maar ze kan niet meer lopen en zit daardoor in een rolstoel. Ook heeft ze een aantal cognitieve beperkingen, zoals moeite met concentreren, prioriteiten stellen en ze is sneller moe. We leerden elkaar kennen via een goede vriend van me die ook in een rolstoel zit. Omgaan met iemand met zo’n beperking was mij dus niet vreemd. De klik tussen ons was er meteen, in eerste instantie vriendschappelijk. We brachten veel tijd met elkaar door en gingen een keer samen op vakantie naar Valencia. Daar maakte ik kennis met het mantelzorgen, want ik hielp Manon met haar persoonlijke verzorging zoals douchen, aankleden en naar het toilet gaan. Manon voelde zich er de eerste dagen een beetje ongemakkelijk bij, maar ik had er geen enkele moeite mee. In 2016 sloeg de vonk tussen ons echt over en kregen we een relatie. We hebben zeker een ‘huisje-boompje-beestje’-toekomst voor ogen, maar zijn aan het uitzoeken wat er mogelijk is. We willen graag samenwonen en een huis kopen, maar wel met dezelfde zorg als die Manon nu afneemt. Ook hebben we een kinderwens, maar we willen eerst informatie inwinnen bij een gynaecoloog. Dit kost allemaal extra tijd. Natuurlijk heb ik er wel over nagedacht dat ik naast Manons vriend ook op sommige momenten haar ‘verzorger’ zal zijn als ik een relatie met haar aanging, maar dat heb ik nooit als een issue gezien. Als ik niet bij haar ben, heeft ze zorg op afroep van Stichting Fokus, als ik er wel ben neem ik vaak zorgtaken over. Ik doe het met liefde en ervaar het nooit als zwaar. Voor haar zorgen voelt als een bepaalde manier van intimiteit. Het gaat bij ons ook altijd samen met heel veel humor en lachen. Manon en ik vinden het leuk om veel te ondernemen. We gaan graag op reis, ook in eigen land. We waren afgelopen zomer in Limburg, waar we een prachtige wandeltocht hebben gemaakt over de Brunssummerheide. We denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen. En we zoeken de grenzen op. Ik duwde haar met de rolstoel net zolang over een zanderig pad totdat we echt niet meer verder konden. Daar hebben we dan samen veel lol om.” Manon en Stijn maken samen video’s op YouTube

null Beeld

Valentijn Huijbregts (20, student Engels) is mantelzorger voor zijn moeder Manon (49), die progressieve MS heeft.

“Ik was tweeënhalf toen mijn moeder ziek werd. In het begin was er nog weinig van te merken, maar de laatste jaren is haar situatie verslechterd. Ze zit ook al acht jaar in een rolstoel. Vanaf mijn veertiende ben ik mantelzorger. Dat betekent bij ons thuis vooral dat ik het huishouden run. Ik kook, maak schoon, regel dat de vaatwasser in- en uitgeruimd wordt. Ook laat ik drie keer per dag onze hulphond uit. Ik heb niet het gevoel dat ik veel heb moeten missen, maar na school afspreken was er voor mij nooit bij, want ik had thuis ook veel te doen. Of dat niet zwaar is? Dat vragen leeftijdsgenoten weleens. Misschien is dat ook wel zo, maar ik weet niet beter. Ik blijf ook niet graag in zo’n negatief gevoel hangen, dat past niet bij me. Het moment dat ik het wel echt pittig vond, is toen mijn broer een tijdje niet zo lekker in zijn vel zat en ik opeens ook zijn taken erbij kreeg. Toen was ik non-stop bezig. Ik vind het vooral moeilijk om mijn moeder zo ziek te zien, ze heeft vaak veel zenuwpijn. Ik kan er gelukkig wel goed met haar over praten en ze is ook altijd heel eerlijk. En ik heb een groepje trouwe vrienden om me heen bij wie ik altijd terechtkan en die mijn situatie begrijpen. Afgezien van die ene keer dat er een vriend bij mij op een verjaardag kwam en mijn moeder in haar ‘loopmachine’ stond. Hij wist niet wat het was en dacht dat mijn moeder op een loopband bezig was. We hebben er achteraf heel hard om gelachen. Sinds een paar maanden woon ik op kamers. Een lastige beslissing, want ik wilde mijn moeder niet alleen laten. Maar mijn ouders verzekerden me dat het goed zou komen thuis en dat ik ook mijn vleugels moest uitslaan. Mijn jongere broertje heeft een groot deel van mijn taken overgenomen en ook de hulphond kan steeds meer: van het pakken van spullen tot het openmaken van verpakkingen aan toe. De druk op mijn schouders is minder zwaar geworden nu ik minder vaak thuis ben. Dat is ook wel fijn. Misschien heb ik door de mantelzorg wel een andere kijk op het leven dan mijn leeftijdsgenoten. Toch voel ik niet dat hun problemen minder belangrijk zijn. Iedereen ervaart zijn eigen problemen op zijn manier, denk ik.”

Wat is mantelzorg?

Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg voor zieke familieleden of vrienden. Dit kan verzorging zijn of hulp bij dagelijkse activiteiten. In Nederland zijn er zo’n vijf miljoen mensen die mantelzorgen. Hiervan verlenen 830.000 mensen langdurig en intensief mantelzorg. 42% van deze groep is man, 58% is vrouw.

null Beeld

Mannen versus vrouwen

Meer vrouwen dan mannen verlenen mantelzorg. Hiervoor zijn verschillende verklaringen mogelijk. Vrouwen lijken meer sociale druk te ervaren en hebben minder vaak het excuus dat ze fulltime werken. Een andere verklaring is dat vrouwen sneller signalen opvangen dat er hulp nodig is. Ook voelen ze zich vaker verantwoordelijk voor zorgtaken. Vooral onder de 45- tot 64-jarigen is het aandeel mantelzorgers hoog. Mensen in deze leeftijdscategorie hebben relatief vaak hulp­behoevende ouders. De 75-plussers zijn minder vaak mantelzorger dan de andere leeftijdscategorieën, maar áls zij mantelzorg geven, dan doen zij dat vaak intensief (meer dan acht uur per week). Mantelzorgers jonger dan 45 jaar geven relatief weinig intensieve hulp. Mogelijk komt dit doordat zij vaak hulp geven aan familie in de tweede graad en die hulp dan delen met anderen.

Meerdere jaren

Gemiddeld geven mantelzorgers ruim zeven uur per week hulp. 50% van de mantelzorgers geeft drie uur of minder hulp en de andere helft meer. Het gemiddelde aantal uren per week steeg tussen 2014 en 2016, maar is sindsdien stabiel (7,4 uur). Vooral niet-werkenden, 65-plussers en lager opgeleiden geven meer hulpuren dan anderen. Er zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen in de intensiteit van de geboden hulp.

Veel mensen mantelzorgen lange tijd voor een hulpbehoevende. Gemiddeld geven ze 5,4 jaar hulp. Dit komt doordat degenen die zij helpen lang ziek zijn of last hebben van een langdurige beperking. Denk bijvoorbeeld aan dementie, waarmee mensen vele jaren kunnen leven, terwijl zij ook in toenemende mate last hebben van cognitieve en lichamelijke beperkingen en dus hulp nodig hebben. Lager opgeleiden en ouderen geven langer hulp dan hoger opgeleiden en jongeren. Er zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen in de duur van hulp.(Bron alle bovenstaande cijfers: Sociaal Cultureel Planbureau, scp.nl)

De taken

De meerderheid van de mantelzorgers (60%) biedt hulp bij drie of meer taken; 22% bij twee en 18% bij één. Vrouwen bieden relatief vaak hulp bij persoonlijke verzorging of verpleegkundige hulp, mannen juist wat vaker bij vervoer, regeltaken of administratie. Mantelzorgers met een hoog opleidingsniveau geven iets vaker hulp in de vorm van gezelschap of emotionele ondersteuning en het regelen en coördineren van voorzieningen dan laagopgeleiden.

Scheef verdeeld

Als de mantelzorg langer dan drie maanden nodig is en meer dan acht uur per week kost, is de verdeling scheef te noemen. De meest scheve leeftijdscategorie is 45-54 jaar: vrouwen van 45-54 jaar geven bijna twee keer zo vaak mantelzorg als mannen van dezelfde leeftijd. (Atria, 2014) Als het gaat om zorg voor ouders of schoonouders ligt de verhouding tussen mannen en vrouwen het scheefst: van alle mantelzorgers van (schoon)ouders is 64% vrouw en 36% man. (Bron: Onderzoek Boer, 2015)

Zorgen voor de eigen partner

Als het gaat om zorg voor de eigen partner op latere leeftijd, verlenen mannen vaker mantelzorg dan vrouwen. In totaal zorgt een op de zeven mantelzorgers voor zijn of haar partner (14%). Deze mantelzorgers zijn vaak wat ouder en hebben geen baan. Ze wonen veelal bij degene die ze verzorgen. (Bron: Onderzoek de Klerk, 2015)

Druk bestaan

Ongeveer 70% van alle Nederlandse mantelzorgers combineert de zorg met een betaalde baan. Dat kan gaan om een aanstelling van enkele uren per week tot een fulltime baan. Werkende mantelzorgers bieden vooral hulp aan ouders: in 80% van de gevallen. In 10% van de gevallen gaat het om hulp aan de partner en nog eens 10% aan kinderen. Mannen geven mantelzorg naast een fulltimebaan, terwijl vrouwen dat doen naast een deeltijdbaan.(Bron: Josten & de Boer, 2015)

null Beeld

Belasting van mantelzorgers

Natuurlijk kan mantelzorg zwaar zijn. Vrouwen zeggen dit vaker te voelen als een belasting dan mannen. Vrouwen ervaren meer stress (19%) dan mannen (15%), hebben meer last van lichamelijke klachten (21%) dan mannen (15%) en geven vaker aan nauwelijks aan zichzelf toe te komen (32% vs. 24%). Dit komt wellicht doordat mannen vaak andersoortige taken vervullen zoals boodschappen doen, onderhoudsklussen, administratie en vervoer. Vrouwen nemen vaker zorgtaken op zich, zoals bijvoorbeeld lichamelijke verzorging of meegaan naar de huisarts. Mannen nemen vaak geen echte zorgtaken op zich. Mannen geven vaker aan een goede combinatie werk en mantelzorg te ervaren (31%) dan vrouwen (24%). Hoewel de leidinggevende van mannelijke mantelzorgers iets minder vaak op de hoogte is bij de mannen (53%) dan bij de vrouwen (58%), ervaren mannen meer bereidheid bij hun leidinggevende om tot een oplossing te komen. Van de mannen geeft 65% aan dat hun leidinggevende meedenkt, versus 59% bij de vrouwen. (Bronnen: Stichting Werk en Mantelzorg, Onderzoek Movisie en Emancipator)

Meer informatie

Bent u mantelzorger of zoekt u meer informatie over mantelzorg, kijk dan op mantelzorg.nl.

Op deeljezorg.nl kunt u in contact komen met andere mantelzorgers.

  • Haar en make-up: Ronald Huisinga. Assistentie: Juriaan Huijbregts (haar en make-up), Kean Brussee (fotografie). Kleding Marcel: s.Oliver (shirt), Van Den Berg (jeans), Timberland (overhemd), vanHaren (schoenen). Stijn: Mango (shirt en trui), We Fashion (chino), Nolten (schoenen). Valentijn: Mango (geruit shirt en broek), Ralph Lauren (T-shirt), H&M (corduroy shirt), Timberland (boots)
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden