PREMIUMHet belang van Keti Koti

Barbara (52): “Zwijgen over de periode van slavernij betekent niet dat die er niet was”

null Beeld

Barbara Esseboom (52) is ruraal ontwikkelingssocioloog en sinds twee jaar voorzitter van het Comité 30 juni – 1 juli Arnhem.

Liesbeth Smit

“In Arnhem waren mijn ouders, zusjes en broer en ik vroeger ‘dat Surinaamse gezin’ in de straat. Naast een Spaans gezin waren wij de enigen bij wie er een duidelijke, zichtbare relatie was met een ander land. Dat was best dubbel. Ik voelde me Nederlands en hetzelfde als iedereen, maar overal waar ik kwam, werd mijn Surinaamse identiteit door anderen bevestigd. Doordat ik altijd werd aangesproken op mijn accent en mijn uiterlijk, voelde ik me ook anders. Ondertussen wist ik best veel over Suriname, omdat mijn ouders er thuis vaak over spraken. We volgden de Surinaamse politiek en we hadden contact met de familie daar. Soms droomde ik als kind dat we ons Nederlandse huis naar Suriname zouden verhuizen, zodat ik daar nog wel mijn eigen kamer had. Arnhem was voor ons dan wel ‘thuis’, er was ook altijd een ‘daar’, waarvan ik niet wist hoe het was. Daarom ben ik op mijn twintigste naar Suriname gegaan. Ik wilde mijn identiteit leren kennen. Ik denk dat iedereen dat wel heeft op die leeftijd, maar bij mij zat daar een extra dimensie aan.”

Terug naar Suriname

“Het moment nadat het vliegtuig onder applaus was geland in Suriname en de vliegtuigdeuren opengingen, vergeet ik nooit meer. Zodra ik de geur van het land rook, was het alsof al mijn cellen een sprongetjes van geluk maakten. Alles viel op z’n plaats, ik word weer emotioneel als ik daaraan denk. In het Sranan, de creoolse taal van Suriname, zeg je: mi doro, ik ben er. En zo was het precies. Ik logeerde bij mijn grootmoeder, dat was de voorwaarde van mijn moeder. Ik had mijn havodiploma al op zak en omdat ik niet goed wist wat ik verder wilde, ben ik in Suriname vwo gaan doen. Mijn plan was om een jaartje te gaan, maar uiteindelijk ben ik drie jaar gebleven. In die jaren probeerde ik Suriname goed te leren kennen, dus bezocht ik ook de binnenlanden en de voormalige plantages uit de periode van de slavernij. Die plekken gingen ook over mijn verleden. Na drie jaar wilde ik nog helemaal niet weg, maar de universitaire studie die ik wilde doen werd alleen in Nederland aangeboden. Met pijn in mijn hart stapte ik op het vliegtuig, omdat ik begreep dat ik niet of-of ben, maar en-en: Nederlands én Surinaams, een opeenstapeling van identiteiten. En een mens kan meerdere huizen hebben waar hij of zij zich thuisvoelt.”

null Beeld

Levenswerk

“Ik heb het hier al zo vaak gehoord: ‘Ga terug naar je eigen land’. Maar er wonen al sinds de zeventiende eeuw Surinamers in Nederland. Onze connectie is eeuwenoud. Daar ben ik pas later achter gekomen, toen ik me ging verdiepen in de geschiedenis van de slavernij. Daar was niet echt een duidelijke aanleiding voor, behalve dat ik na een periode van veel werken iets meer tijd had en ik er waarschijnlijk ook emotioneel klaar voor was. Want dat er weinig over werd én wordt gepraat, maakt nog niet dat het er niet is. Deze geschiedenis beslaat bijna vierhonderd jaar en is onlosmakelijk met Nederland verbonden. Er moet veel meer aandacht voor komen. Misschien is dat pijnlijk, maar wanneer gaan we het er dan wel over hebben? Daarom ben ik sinds twee jaar voorzitter van Comité 30 juni – 1 juli Arnhem, ik zie dat als mijn levenswerk. Ik ben ervan overtuigd dat we met goede educatie en kennisoverdracht opener kunnen en moeten worden over deze geschiedenis. Zodat wie er ziek van is hopelijk kan genezen.”

Sporen van slavernij

“De slavernij in Suriname gaat niet alleen over ‘ons’. De onderlinge wortels en banden ervan gaan heel diep. En de sporen vind je niet alleen in Suriname, maar door heel Nederland. Van Amsterdam tot Rotterdam en van Putten tot het Arnhemse Sonsbeekpark: overal zijn plekken waar ooit tot slaaf gemaakte Surinamers woonden. Tijdens de herdenking op 30 juni worden verschillende speeches gegeven, waaronder door de burgemeester van Arnhem. Op 1 juli vieren we feest met iedereen die een connectie heeft met Keti Koti, of er meer over wil weten. Maar hé, ik ben ook Surinaams, hè? Dus zorg ik er zeker voor dat er die dag genoeg muziek en eten is. Voor iedereen.”

Styling: Ronald Huisinga. | Haar en make-up: Wilma Scholte. | M.m.v. reflower.nl, MS Mode (jurk Barbara), Ralph Lauren (bloes Roline), Mango (blazer Roline), H&M (rok Roline), Subuccus (jurk Mercedes), Nolten (sandalettes Mercedes) | Fotografie: Bart Brussee

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden