Oorlog door de ogen van vrouwen Beeld Libelle
Oorlog door de ogen van vrouwenBeeld Libelle

De Oekraïense Tonia vluchtte naar Nederland en vond hier een baan én een vriendin voor het leven

Vluchtende vrouwen, vrouwen aan de vuurlinie, vrouwen aan de zijlijn, achterblijvende vrouwen: oorlogen hebben impact op álle vrouwen. Aan Libelle vertellen ze openhartig over hun ervaringen. Deze week de Oekraïense Tonia, die naar Nederland vluchtte en hier een baan én een vriendin voor het leven vond: Ilona.

RedactieLibelle

Haren in de krul, brede lach op het gezicht, een vlotte outfit en een taartje in de hand. Wie niet beter weet, zou denken dat Ilona en Tonia twee doodgewone vriendinnen uit Abcoude zijn die op dinsdagochtend afspreken voor een kop thee. “Ik voel me thuis hier”, zegt de Oekraïense Tonia, die pas sinds drie maanden in Nederland woont. In haar hand houdt ze haar telefoon, om zo nu en dan een Oekraïens woord naar het Engels te vertalen. “Ik heb alles moeten achterlaten. Maar dankzij Abcoude, mijn baan en Ilona heb ik hier weer een mooi leven.”

In de winkel werken

Drie maanden geleden stond een vriendin van Ilona in haar kledingwinkel. “‘Ik heb hier een vrouw’, zei ze tegen me. ‘Een Oekraïense vluchteling. Mag ze bij jou in de winkel werken?’”, herinnert Ilona zich. “Ik dacht meteen: nee. Ze spreekt amper Engels, geen Nederlands. Dat gaat nooit werken.” Toen Tonia de winkel binnenstapte viel die twijfel weg. “Ik kan het niet uitleggen. Maar toen ik haar zag waren al mijn zorgen verdwenen. Zo’n vlotte, lieve vrouw. Een passie voor mode, de wil om hard te werken.” Ilona zegt daarom toch toe.

“De eerste weken was het wel lastig”, zegt Ilona. “Dan begroette een klant haar, maar verstond ze het niet, waardoor de klant dacht dat ze genegeerd werd. Dat staat natuurlijk een beetje onfatsoenlijk.” Iedereen die sindsdien binnenliep, kreeg van Ilona een kleine introductie over Tonia. Ook leerde Ilona haar nieuwe werknemer een aantal Nederlandse woorden. “Ik zeg nu goedemorgen”, vertelt Tonia. Ook ‘jurk’, ‘broek’ en ‘blouse’ zijn onderdeel van haar winkelwoordenschat.

Ilona (links) en Tonia (rechts) Beeld Privébeeld van Ilona
Ilona (links) en Tonia (rechts)Beeld Privébeeld van Ilona

Het leven in Kiev

“Mode is altijd mijn passie geweest”, vertelt Tonia. “In Kiev had ik mijn eigen modewinkel waar we vintage designerkleding verkochtten. Vrouwen in Kiev zijn welgesteld en houden van mooie dingen. De nagels gelakt, haren gekapt. Het leven is daar echt goed. Was, het was goed.” Ook Tonia had een mooi appartement in het centrum, een auto, een kast vol kleding en een zoon die studeerde aan een goede universiteit. Maar aan alles kwam een eind toen ze op 17 maart naar Nederland vertrok. “In Kiev vielen nog geen bommen maar mijn zoon zou bijna achttien worden. Zo jong en dan vechten aan de frontlinie? Ik deed wat iedere moeder zou doen: de auto volgooien en gaan. Tijdens de 2000 kilometer lange rit naar Nederland probeerde ik niet te huilen om alles wat ik achterliet.” Tonia nam enkel wat winterkleding mee en liet haar leven en haar identiteit achter. Ineens stond ze in Nederland, als vluchteling, met niets.

Paradijs

Hoe anders is het beeld nu: Tonia staat, in een shirtje van Karl Lagerfeld, tussen de riemen en tassen. Alsof er niets is gebeurd. Maar er gebeurde een hoop. In Nederland treft Tonia per toeval een man op het station die haar aanraadt naar het groene dorp Abcoude te gaan. Via via komt ze in een hotel terecht waar ze kosteloos mag wonen, eten inclusief. “Paradijs, noem ik het. Abcoude is waarschijnlijk de beste plek waar je als vluchteling terecht kunt komen. ‘Een dorp vol blije mensen en blije honden’, noemt mijn zoon het. De mensen zijn zo lief en behulpzaam.” Tonia en Ilona realiseren zich dat niet alle verhalen zo rooskleurig zijn. Ilona: “Het is inderdaad paradijselijk in Abcoude, maar het is niet de realiteit. De mensen zijn hier bemiddeld, hoogopgeleid. Het geeft een vertekend beeld.” Maar voor Tonia is het een cadeau: “In een paar dagen waren onze papieren geregeld, kon mijn zoon zich inschrijven voor een studie, kregen we een bankrekening en kon ik een baan gaan zoeken.”

Tonia trok de stoute schoenen aan en staat nu meerdere dagen in de week in Ilona’s winkel. Ilona: “Tonia is een luxe leven gewend. Dat ze hier niet gaat zitten sippen maar juist alles aanpakt, vind ik zo stoer. Dan heb je echt ballen.” De eerste dagen in Nederland was Tonia in paniek. “In het hotel had ik onderdak en eten, maar ik voelde me zo nutteloos. Dagenlang zát ik daar maar, op mijn kamer. De uitzichtloosheid was gekmakend. Ik ben zo gelukkig dat ik een dagbesteding heb en iets kan bijdragen hier”, vertelt ze. “En om vrouwen blij een winkel te zien verlaten nadat ik ze heb geholpen, is voor mij het mooiste wat er is.”

Dezelfde persoon

Naast werken wordt er op de werkvloer ook veel gepraat door Tonia en Ilona. “Het is alsof we dezelfde persoon zijn. Haar vader is overleden toen ze jong was, net als de mijne. We hebben allebei een ingewikkelde relatie met onze moeders. Ze is ook een krachtige vrouw die in haar eentje een gezin heeft opgevoed”, vertelt Ilona. “En ze is zo positief.” Want ondanks de oorlog, heeft Ilona Tonia nog nooit horen klagen. “Ik klaag al als het regent.”

De oorlog

Maar de oorlog valt Tonia zwaar. “Deze week is vreselijk. In het nieuws zie ik beelden van mijn stad Kiev die wordt gebombardeerd. Is mijn huis er nog? En mijn winkel? Godzijdank heb ik mijn buurvrouw die me af en toe een berichtje stuurt. Alles is er nog. Toch huil ik dan weleens, ’s avonds als ik in het hotel kom en even alleen ben. Dan denk ik aan vrienden die nog in Oekraïne zitten en zie ik het nieuws. ‘Waarom?’ is het enige wat ik kan denken.”

Echte vriendschap

Tonia probeert dankbaar te zijn en te genieten van het onverwachte leven dat ze hier leidt. “Iedere dag loop ik langs de bakker en raak ik verleid door alle taartjes in de etalage”, zegt Tonia lachend. “Ik kan het vaak niet laten en neem dan weer iets mee.” Lachend houden de dames hun taartjes van vandaag omhoog. Iets met veel room en aardbeien. Altijd goed. Ze maken er een feestje van, samen. “Het mooiste is dat het gewoon echt een vriendschap is. En ik leer zo veel van Tonia. Hoe sterk ze is”, Ilona pauzeert even om haar tranen weg te vegen. “Het is gewoon bijzonder om zo’n sterke band te voelen met iemand die je pas drie maanden kent. Ik wil zo graag dat ze het fijn heeft. Dat ze vertrouwen in mensen kan houden. Er zijn veel slechte, maar er zijn óók goede mensen.” Bij wijze van antwoord slaat Tonia haar arm om Ilona heen.

Wanneer Tonia terug kan, weet ze niet, maar tot die tijd zit ze hier duidelijk op haar plek. Al is er één ding wat ze minder vindt in Nederland. “De broodjes. Niet te eten. Een warme sandwich met avocado vind ik wel lekker. Maar een broodje ham? Nee bedankt.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden