null Beeld Petronellanitta
Beeld Petronellanitta

De zoon van Jenneke (77) zit vast in een Turkse gevangenis: “Ik wil blijven leven tot hij weer vrij is”

Jenneke (77) maakt zich zorgen als haar zoon Tom (43) tijdens een reis plotseling niets meer van zich laat horen. Hij blijkt in Istanbul te zijn opgepakt met cocaïne in zijn koffer. Het vonnis: vijftien jaar cel. “Hij is veroordeeld zonder enige vorm van proces.”

Dit is mijn leven

“Ik kreeg een brief van Tom waarin hij schreef: ‘Ik zit nu al maanden in het ongewisse. Ik weet niet of mijn vrouw wel kan rondkomen, of ze het redt met onze twee dochters. Ik mis mijn meiden erg, het is om gek van te worden. Er zit hier een oude man in mijn cel die ziek en halfdood is. Die laten ze gewoon doodgaan. Ik heb besloten in hongerstaking te gaan en heb al bijna twee weken niet gegeten. Als ik hier niet op mijn benen uit ga, dan maar in een ambulance of in een kist’.”

‘Ons leven is kapot’

“Turkije is een van de slechtste plekken om in de gevangenis te belanden. De buitenwereld heeft echt geen idee hoe het er daar aan toegaat. Er zitten niet alleen veroordeelden of criminelen, maar ook gewone mensen met een verhaal en een familie die thuis lijdt. Het leven van mijn zoon, dat van zijn vrouw en kinderen, broers en zus, hoogbejaarde oma en dat van mij, is kapot.”

null Beeld

Vrijbuiter

“Tom is een vrijbuiter. Altijd al geweest. Hij was nog maar drie toen hij er met zijn skelter opuit ging, aan onze aandacht ontsnapte en verdween. Om onze boerderij was hoog gras en er waren sloten. In paniek ging ik met de buren en later ook met de politie op zoek. Overal hebben we gezocht. In een ander dorp, zeven kilometer verderop, werd mijn zoontje opgemerkt. Hij zigzagde vrolijk over de weg en een vrouw in een tuin zag dat dit kleine jongetje alleen was en plukte hem van straat. In zijn puberteit ging het mis. Tom wilde graag naar de toneelschool, maar omdat hij slechthorend is, ging dat niet. Hij begon met blowen. Toen ik het ontdekte, leidde dat tot veel ruzies en uiteindelijk heb ik hem zelfs de deur gewezen. Gelukkig ging het daarna beter met hem. Hij volgde een opleiding tot outdoor-instructeur en trok de wereld in. Hij beklom bergen, sliep op het strand en wist van aanpakken als het op werken aankwam.”

Beter dan alcohol

“Tom had verschillende baantjes in het buitenland. Hij werkte op campings, sprak meerdere talen en hield van reizen, buiten zijn en het vrije leven. Hij heeft een grote liefde voor de natuur en voor dieren. Toen hij op Sicilië woonde, brachten mensen hem geregeld zwerfhonden die hij verzorgde. En als hij in Nederland bij me langskwam, hielp hij me altijd met de tuin. Ik had wel door dat hij nog steeds wiet rookte, maar wat kon ik daaraan doen? Hij was volwassen. ‘Je kunt beter dit spul gebruiken dan alcohol, mam’, zei Tom. Hij heeft ADHD en wiet maakte hem altijd rustig.”

null Beeld

Groot hart

“Vergeleken met mijn andere drie kinderen is Tom geen doorsnee man. Hij is apart en heeft een groot hart. Hij sloot zich aan bij de Hare Krishna en eet veganistisch. Tijdens een salsacursus leerde hij Angela kennen, een alleenstaande moeder. Hij nam haar dochtertje, die stapelgek is op Tom, aan als zijn wettelijke kind en met Angela kreeg hij nog een dochter. Met zijn gezin ging hij in Ecuador wonen, het geboorteland van Angela. Ik zag hoe zijn verantwoordelijkheidsgevoel groeide nu hij een gezin had. Ze kregen overheidssubsidie om een ecodorp te beginnen en waren bezig om kleding van alpacawol te exporteren. Daarvoor reisde hij eerst naar de fabriek in Brazilië, daarna ging hij in Europa langs bij klanten aan wie hij de wol leverde. En toen hoorden we ineens helemaal niks meer van hem.”

Geboeid

“Appjes die ik stuurde kwamen niet aan, via sms kreeg ik geen contact. Ik was in alle staten en dacht dat hij was verongelukt. Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken kon me niks vertellen. Het was een nachtmerrie. Uiteindelijk hoorde ik dat Tom was opgepakt. Er was 2,5 kilo cocaïne in zijn koffer aangetroffen op de luchthaven van Istanbul. Tom zegt dat hij er is ingeluisd en onschuldig is. Ik wou dat ik er meer over kon vertellen, maar het contact dat ik sindsdien met Tom heb, verloopt alleen via brieven. Daarin blijft hij maar herhalen: ik heb het niet gedaan. Als moeder geloof ik dat. Er is nooit een onderzoek gedaan naar zijn zaak. Ik weet dat hij in Brazilië twee mannen heeft ontmoet die hem adviseerden om via Turkije naar Europa te reizen en dat voor hem hebben geregeld. Toen Tom werd opgepakt, is hij veroordeeld zonder enige vorm van proces. Met handen en voeten geboeid werd hij voorgeleid. Niemand sprak Engels en binnen anderhalve minuut sprak de rechter het vonnis uit: vijftien jaar gevangenisstraf.”

Brieven en foto’s

“Als corona er niet tussen was gekomen, had ik allang het vliegtuig gepakt om naar hem toe te gaan. Tom is wanhopig en boos. Hij smeekt mij er alles aan te doen om in hoger beroep te gaan en hem een eerlijk proces te gunnen. Een jaar lang heb ik zijn advocatenkosten betaald. Dat lukt me nu niet meer met alleen mijn AOW. Nu neemt mijn andere zoon het voor zijn rekening. Lange tijd kon Tom niemand bellen: zijn gehoorapparaat was kapot, dus bellen had geen zin. Ik stuurde hem een nieuw gehoorapparaat en batterijen, maar bijna niks komt aan. Ook veel brieven en foto’s die ik stuurde, hebben hem niet bereikt. ‘Als ik niet meer bij mijn gezin kan zijn, hoeft het voor mij niet meer’, zei Tom.”

Machteloos

Hij werd met zes mannen in een cel gegooid, terwijl er maar plek was voor twee. Als buitenlandse gevangene krijgt hij maandelijks dertig euro van het Nederlandse consulaat, maar door corona kan niemand bij hem op bezoek en loopt hij dit geld mis. Terwijl hij in de gevangenis overal voor moet betalen: voor zijn briefpapier, zijn eten en zelfs zijn tandpasta. Sportfaciliteiten of douches zijn er niet, bij de wasbakken kruipen wormpjes en het eten dat hij krijgt, is vaak bedorven. Zo’n leven gun je niemand. Het enige waar we ons aan vastklampen is vrijspraak. Maar of er kans is dat hij vrijkomt, weet niemand. Kon hij maar aan Nederland worden uitgeleverd. Helaas kan dat niet omdat hij al meer dan vijf jaar niet in Nederland woont en hier niet meer is geregistreerd. Zijn advocaat is in hoger beroep gegaan en deze zaak ligt nu al maanden bij het hoogste Turkse gerecht. We hebben als familie geen idee of er vorderingen zijn en staan totaal machteloos.”

null Beeld

Vastberaden

“De gedachte aan Tom beheerst mijn leven. Zó vaak heb ik tranen gelaten om zijn brieven en ’s nachts wakker gelegen. Heel voorzichtig vertelde ik aan mijn 101-jarige moeder wat er met Tom is gebeurd. Verstandelijk is mijn moeder nog heel goed, ze had een hechte band met haar kleinzoon. Het werd haar te veel en ze moest erg huilen. Zelf ben ik 77 en ik doe er alles aan om te blijven leven tot hij weer vrij is. Ik weiger om op de bank te gaan zitten sippen. Dit verdriet is op mijn pad gekomen en ik moet het aangaan. Als ik erin blijf hangen, is het snel afgelopen met me. Schaamte om wat mijn zoon is gebeurd, voel ik niet. Ik denk dat dit elke moeder kan overkomen. En het enige wat ik wil, is mijn zoon helpen waar ik maar kan.”

Op verzoek van Jenneke is de naam Tom gefingeerd.

HULP
Er zitten meer dan 2000 Nederlanders in buitenlandse gevangenissen. Bijna 90 procent van deze gevangenen zit vast voor drugsdelicten. Stichting Epafras steunt deze mensen, omdat het leven in buitenlandse gevangenissen vaak zwaar is en de juridische procedures ingewikkeld zijn. De hulp omvat ook het verstrekken van medicijnen, omdat gedetineerden deze zelf niet kunnen krijgen. Of het regelen van een telefoontje naar familieleden, omdat er geen geld is om te bellen. Kijk voor meer informatie op epafras.nl.

  • Styling: Maartje Bodt. Haar en make-up: Wilma Scholte. M.m.v. Harper & Yve, (top) M&S (broek), Maruti (schoenen).
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden