Oorlog door de ogen van vrouwen Beeld Libelle
Oorlog door de ogen van vrouwenBeeld Libelle

PREMIUMRubriek

Eefke: “Stel jezelf deze 5 vragen voordat je Oekraïne helpt”

Vluchtende vrouwen, vrouwen aan de vuurlinie, vrouwen aan de zijlijn, achterblijvende vrouwen: oorlogen hebben impact op álle vrouwen. Aan Libelle vertellen ze openhartig over hun ervaringen. Deze week vertelt Eefke van de Wouw (27), impact manager bij Get it done, wat je wel en vooral niet moet doen als je hulp biedt in tijden van oorlog.

Eva BredaLibelle
Eefke van de Wouw Beeld Seye Cadmus
Eefke van de WouwBeeld Seye Cadmus

Toen ze op haar twintigste beelden zag van Syrische mensen die in bootjes de Griekse kust bereikten, realiseerde ze hoe veel geluk ze had om te wonen in een veilig land. Eefke vertrok naar Griekenland om te helpen. “Het is geweldig om te zien hoe veel mensen daar waren. Maar al snel realiseerde ik me dat wat op het eerste oog op helpen lijkt, soms het tegenovergestelde effect kan hebben.” Op de bonnefooi naar de Poolse grens rijden, kleding inzamelen, je deur openstellen voor Oekraïeners. Eefke legt uit waarom dat lang niet altijd het beste idee is en welke 5 vragen je jezelf moet stellen om erachter te komen hoe jij wel de beste hulp biedt aan oorlogsslachtoffers.

1. Wat kan ík brengen?

Eefke: “Natuurlijk is het vreselijk om mensen in de ijskou te zien wachten aan de Poolse grens, maar uit emotie besluiten om ernaartoe te rijden, is niet handig. Je zult er een hotel moeten boeken en houdt bedden bezet waar mensen op de vlucht kunnen slapen. Er is in en rondom Oekraïne al voedselschaarste en ook jij zult boodschappen nodig hebben. Ik wil niet direct zeggen: blijf thuis. Maar er zit een verschil tussen ‘ik ga er gewoon naartoe, boek twee weken een hotel en zie wel wat ik kan doen’ en ‘hoe kan ík het beste van dienst zijn’? Misschien kun je wel met een geleende camper en eigen eten op pad. Of kom je erachter dat jouw kracht meer ligt bij het verzamelen van spullen in Nederland of het opvangen van Oekraïense mensen. Denk daarover na voordat je uit emotie een besluit maakt.”

2. Waar is behoefte aan?

“Toen de oorlog in Oekraïne uitbrak, ontstonden hartverwarmende initiatieven. Massaal zamelden mensen eten en spullen in, waaronder een boel oude kleding. Maar aan dat laatste was totaal geen behoefte. Het is zoiets dat je al gauw over hebt. Maar het is ingespeeld op wat je kúnt missen, in plaats van wat er nódig is. Op onze website bieden we een seminar en een overzicht van nuttige inzamelpunten zodat je kunt ontdekken wat echt nodig is.

Waar altijd behoefte aan is, is een oogje in het zeil. In tijden van oorlog maken sommigen helaas misbruik van mensen op de vlucht en nemen bewust een vrouw alleen of jonge kinderen in huis met hele verkeerde bedoelingen. Helpen zit ook in je ogen open houden in de buurt. Maak eens een praatje met de nieuwkomer in je straat, als die er is, zodat iemand een plek heeft om aan de bel te trekken als het foute boel is.”

3. Hoe close wil ik worden met de slachtoffers?

“Ik heb collega-vrijwilligers gezien die knuffelden en banden opbouwden met kinderen in vluchtelingenkampen, maar na een week toch naar huis gingen omdat het vrijwilligerswerk mentaal te zwaar was. Mensen op de vlucht zijn extra kwetsbaar omdat ze in korte tijd alles en iedereen zijn kwijtgeraakt en binden zich daarom des te sneller aan iemand. Realiseer je hoe zwaar het is voor deze mensen om hun hoop op iemand te vestigen die ook weer vertrekt. Knuffel niet met kinderen, wees duidelijk over hoe lang je zult helpen, maak geen beloftes voor daarna. Als je zeker weet een stabiele factor te kunnen zijn, is dat oké. Maar houd in gedachten dat mensen er niets aan hebben om nóg iemand te verliezen.”

4. Waar liggen de grenzen van de hulp die ik kan bieden?

“Maak duidelijk wat anderen van jou kunnen verwachten. Bedenk van tevoren hoe veel tijd je over hebt om hulp te bieden en besef je dat je mogelijk meer tijd kwijt gaat zijn dat je voor ogen had.

Mensen opvangen is veel meer dan onderdak bieden. Voor nieuwkomers ben je het enige aanspreekpunt voor vragen over verblijfsvergunningen, onderwijs, wonen. Voor je het weet ben je van alles aan het regelen waar je geen verstand van hebt en veel tijd aan kwijt bent. Geef van tevoren duidelijk aan hoe lang je iemand kunt opvangen, wat je voor ze kunt doen en wat niet. Voel je niet verplicht om alles op je te nemen. Zo stel je niemand teleur en ga je je eigen grenzen niet over. Denk daarbij na of jíj ook hulp om je heen hebt. Ga je iemand opvangen? Misschien kun je met de hele buurt de kosten delen of kun je om en om koken. Zo maak je de last voor jezelf minder zwaar en houd je het langer vol.”

5. Wat verwacht ik terug?

“Het is moeilijk om je voor te stellen hoe het is om je leven achter te laten en terecht te komen in een bed, outfit en leven dat niet van jou is. Nergens meer zeggenschap over hebben doet iets met je identiteit en trots. Verwacht dan ook geen extreme dankbaarheid van mensen op de vlucht. Als je merkt dat je teleurgesteld bent in de reactie die je terugkrijgt, ga dan eens bij jezelf na wat je motivatie is om te helpen. Doe je het voor de ander? Of om je goed te voelen over jezelf? Van mensen die alles zijn kwijtgeraakt kun je niet verwachten dat dankbaarheid de prioriteit is. Maar dat neemt niet weg dat het prachtig is dat je bereid bent te helpen.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden