pleidooi tegen fatshaming

“Ik heb een imperfect lijf, net zoals vrijwel iedereen”

null Beeld Petronellanita
Beeld Petronellanita

Linda (48) noemt het beestje gewoon bij de naam: ze is dik. Maar ze is het ook beu dat anderen vinden dat ze nodig moet afvallen. “Hoezo ben ik ziek? Ik sport, wandel, eet gezond, rook niet en drink nooit.”

“Laatst las ik in een tijdschrift een interview met een hoogleraar. Het verhaal ging over gezonde voeding, en vooral over het bestrijden van overgewicht. Het woord ‘bestrijden’ schoot bij mij in het verkeerde keelgat. Want overgewicht wordt blijkbaar als een pandemie gezien. Volgens artsen en hoogleraren heb ik een ziekte en moet ik medicatie nemen of een maagoperatie ondergaan, omdat ik anders een vreselijke en vroegtijdige dood sterf.
Ik ben dik – ik noem het beestje maar gewoon bij de naam – dus ik voel me aangesproken. Maar ziek? Ongezond? Ik? Ik heb een zware baan in de hulpverlening, ik ben moeder van twee kinderen en twee bonuskinderen, ik ben echtgenote, ik heb een vol leven met sociale contacten. Ik sport twee keer in de week – cardio en krachttraining – bij een sportschool en wandel vaak en veel. Ik eet gevarieerd en gezond, niet te vet, genoeg groente, veel vitamines en mineralen. Ik rook niet, drink nooit. Klinkt niet als iemand die ziek is en ongezond leeft, toch? Bovendien: wat is ‘ziek’? Ben je ook ziek als je rookt of drinkt? Ben je ook ziek als je te mager bent?

null Beeld

Ik vraag mensen weleens: waar denk je aan als je het woord ‘obees’ hoort? Dan zeggen ze vaak dat ze in hun hoofd een beeld hebben van iemand die alleen maar heel vet en veel eet, 400 kilo weegt en zijn bed niet meer uitkomt. Iemand van wie de laatste uren zijn geteld, zeg maar. Maar volgens de cijfers ben ik ook obees. Ja, mijn gewicht en BMI zijn te hoog, maar ik leef zeker niet ongezond. In onze samenleving krijgen dikke mensen altijd de schuld van dat ze dik zijn. Elk pondje gaat door het mondje, denken mensen vaak. Wáárom koppelen we ons gewicht – en dan vooral dik zijn – op een negatieve manier aan gezondheid? Ik kreeg vroeger soms te horen dat het ‘zo zonde is’ dat ik zo dik ben, ‘want er zit zo’n leuk koppie op’. Die fatshaming is, behalve beledigend, ook nog eens vaak onterecht; het ligt veel genuanceerder. Niemand is dik omdat hij of zij eten zo lekker vindt.”

Hongerdiëten

“Als kind was ik stevig, als puber werd ik steeds dikker. Ik kwam geleidelijk aan, er is niet één aanwijsbare reden. Het kwam waarschijnlijk door een combinatie van verschillende factoren: door hormonen, maar ook door een trage stofwisseling, aanleg, bouw, en eetbuien – want ik was ongelukkig thuis. Door mijn ouders werd ik emotioneel verwaarloosd, ik werd niet gezien. Als mijn emoties te hoog opliepen, at ik tot ik misselijk was. En dat was een fijn moment, gek genoeg, want dan voel je niet meer, dan denk je niet meer, dan ben je alleen maar misselijk. Eten was voor mij een manier om mijn gevoel te stoppen.
Op school werd ik gepest. Zodra ik één voet buiten het klaslokaal zette, begon de ellende. Ik kreeg de ergste en pijnlijkste scheldwoorden over me heen, de school en mijn moeder deden niets. Ik spijbelde op mijn vijftiende veel, omdat ik niet naar school durfde en ben daardoor overgestapt naar het volwassenonderwijs – dat voelde als een opluchting. Voor het eerst in jaren werd ik eens een keertje níet gepest.
Het heeft daarna nog lang geduurd voordat mijn eetbuien afnamen, en er waren ook veel periodes van hongerdiëten en jojoën. Heel lang gunde ik het mezelf niet om goed voor mezelf te zorgen en lief voor mezelf te zijn. Die vicieuze cirkel wist ik uiteindelijk te doorbreken, maar dat is een heel proces geweest met psychische hulp en veel zelfontwikkeling; lezen, kennis vergaren over leefstijl en psyche. Ik werd emotioneel beetje bij beetje sterker.”

null Beeld

Appeltje-eitje

“Ondertussen bleef elke arts bij wie ik kwam, elke huisarts, elke diëtist, hetzelfde zeggen: jouw gewicht is niet gezond. In 2008 heb ik me laten overhalen een maagverkleining te doen – alleen dat kon me nog redden, was de boodschap in het ziekenhuis en vanuit de samenleving. Ik las succesverhalen van vrouwen die zo’n operatie hadden ondergaan en er beter dan ooit uit kwamen. Dus ik ging ervoor. Appeltje-eitje, werd me verteld. Je hoort niet wat de gevaren zijn. Ook van de artsen niet.
Ik kreeg een gastric bypass, waarbij de maag wordt verkleind en het spijsverteringskanaal gedeeltelijk wordt omgeleid. Hierdoor past er minder eten in je maag. Het zou een routineklusje zijn voor de artsen, ik zou enkele dagen in het ziekenhuis moeten herstellen. Nou, maak daar maar drie maanden van. Die operatie had mijn leven moeten verbeteren, maar het ging helemaal mis. In die maanden heb ik zes zware operaties moeten ondergaan: twee aan mijn darmen en vier aan mijn longen. De hechtingen in mijn buik waren losgeraakt en er kwam allemaal rotzooi in mijn buik. Ik kreeg overal vanbinnen abcessen. Tijdens de tweede operatie ging er iets mis, waardoor er ook in mijn longen ontstekingen ontstonden. Ik had zo veel pijn, ik kon niet meer lopen en belandde zelfs op de ic aan de beademing. Ik ben heel bang geweest, vooral ook omdat ik twee kleine kinderen had, een zoon en een dochter. Ik weet nog dat de arts vlak voor de tweede operatie, toen het écht kantje boord was, tegen me zei: ‘We gaan je opereren, maar de kans dat je dit overleeft is heel klein.’ Ik dacht alleen maar: dat kan niet. Dat kan echt niet. Toen ik de operatiekamer binnen werd gereden, heb ik vanaf mijn bed ook nog een paar keer tegen de artsen en de assistenten gezegd: ‘Ik heb twee kleine kinderen.’ Ik dacht: misschien doen ze nóg harder hun best als ze weten dat ik moeder ben.”

Sterker lijf

“Pas een jaar na de operatie kon ik weer werken. Ik heb zeer ernstige littekens en verminkingen op mijn lijf. Jarenlang had ik heftige buikklachten, ze zijn nu gelukkig niet meer zo extreem als in het begin. Er zit zo veel littekenweefsel in mijn buik dat ik levenslang naar de fysio en osteopaat moet om alles los te houden. ‘Vanbinnen heb je een gehandicapte buik’, zei een arts een keer. De winst van de operatie was trouwens minimaal: ik ben maar tien kilo afgevallen. Nou. Daar doe je het dan voor.
Maar het was wel een omslagpunt, daar in het ziekenhuis. Ik besefte dat ik beter voor mezelf moest gaan zorgen. Omdat ik aan een zogenoemde ‘norm’ moest voldoen, was ik bijna dood geweest. Aan alles had ik gevoeld: ik wil blijven leven. Toen ben ik gaan sporten. Ik zag sporten altijd als een manier om af te vallen, nu zie ik sporten vooral als een manier om je sterker in je lijf en beter in je hoofd te voelen. Ik ben ook gezonder gaan eten, scheidde van mijn man en kreeg een relatie met de liefde van mijn leven. We wonen nu samen. Hij ziet dat ik niet mager ben, maar vindt me zeker niet dik. Hij zegt vaak: ‘Ik zou willen dat jij jezelf zag op de manier zoals ik jou zie.’
Het gaat goed met me. Ik ben gelukkiger dan ooit. Ik werk hard, maar met plezier, eet gezond en gevarieerd, slaap genoeg, drink twee liter water en thee per dag, kan goed met stress omgaan door meditatie en mindfulness, heb therapie gehad om mijn trauma’s te verwerken, heb een fijn gezin, een goed huwelijk, ik beweeg voldoende – volgens de norm – en mijn bloedwaardes worden jaarlijks geprikt op vitamines, cholesterol en suiker. Ik ben een vrouw van 48 jaar zonder gezondheidsproblemen, behalve de complicaties van die gastric bypass. Natuurlijk, ik eet weleens een koekje of chocolaatje te veel of pak nog een extra beetje macaroni omdat ik dat zo lekker vind, maar daar wordt mijn gewicht, dat nu stabiel op 120 kilo zit, niet door veroorzaakt.”

LEZERESSEN OVER FATSHAMING

“Wildvreemden zeiden tegen me: ‘Ieder pondje gaat door het mondje’.”

“Toen ik op straat iets at, riep een voorbijganger: ‘Zo houd je die dikke kop wel’.”

“Ik werd door een groep jongeren uitgemaakt voor vet varken.”

“Toen ik laatst op straat liep, riep een man dat mijn kont niet te missen was.”

“Het zijn vooral mannen die me naroepen. Wat ze zeggen hoor ik gelukkig niet, want ik luister muziek als ik op straat loop”

“Ik heb nu een gemiddeld postuur. Laatst kwam ik iemand tegen die ik van vroeger ken en die zei: ‘Je ziet er zo veel beter uit. Waarom ben je niet eerder op dieet gegaan?’”

“De shirts die we moesten dragen voor een speciaal project werden niet gemaakt in mijn maat.”

“Mijn collega vroeg zich af of ik wel mee kon naar een beurs met klanten, omdat ik er niet presentabel zou uitzien.”

“Op kantoor word ik weggestopt op een plek waar weinig andere mensen komen.”

Acceptatie

“De samenleving is ingericht op dunne mensen. Het kostte me heel veel moeite om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten – ik betaal drie keer zoveel als mijn man, omdat je je gewicht moet invullen. Er zijn tv-programma’s die mensen laten afvallen en erop hameren: je bent te dik, er moeten kilo’s vanaf. Ik kan er niet naar kijken. Dik zijn is niet de norm. Als ik langs terrassen loop, kijk ik altijd naar de stoelen – pas ik daar wel op? Het maakt niet uit hoeveel ik train in de sportschool, alle conditietesten zijn zo ingericht dat ik met mijn gewicht altijd een slechte conditie heb. Kan dat niet anders? Ik kan mijn leven lang tegen mijn gewicht vechten, niet meer dan 800 calorieën per dag eten en mijn maag altijd horen knorren van de honger. Maar dan gooi ik mijn leven weg voor een ideaal lichaam dat ik toch nooit ga krijgen. Sterker nog: ik was mijn leven bijna helemaal kwijt om aan een ideaalbeeld te voldoen. Die operatie is de grootste fout uit mijn leven. Maar de lessen die ik eruit leerde, maken veel goed. Ik heb een imperfect lijf, zoals vrijwel iedereen en je moet het doen met het lijf waarmee je geboren bent. Laten we met z’n allen nu eens onze niet-perfecte lijven gewoon gaan accepteren. Mijn lichaam werkt anders dan dat van iemand die heel dun is, maar het ene is niet beter dan het andere. Ook als je alles ‘goed’ doet, kun je zomaar kanker of een andere ziekte krijgen en doodgaan. Statistisch gezien hebben dikke mensen misschien meer risico op een aantal aandoeningen, maar ook vrouwen lopen meer risico op bepaalde aandoeningen dan mannen – en andersom.
Een collega was net ziek geweest, een hevige maaginfectie, en viel daardoor acht kilo af. ‘Wat zie je er goed uit’, zei iedereen, terwijl ze hartstikke bleek was en een ingevallen gezicht had door die infectie. Dan denk ik: we baseren ons oordeel alleen maar op gewicht. Maar kijk eens of iemand lacht. Zelfvertrouwen heeft. Straalt. Gewicht is niet alles. Ik ben niet slank, maar voel me gezond en ben gelukkig. Dáár gaat het om.”

null Beeld

146 lezeressen vulden op libelle.nl de enquête over fatshaming in. Van hen gaf 33% aan dat zij een Body Mass Index (BMI) van 30 of hoger hebben. Volgens de rekenmethode betekent dat dat zij ernstig overgewicht hebben. 29% gaf aan een BMI te hebben van 26 of hoger, wat staat voor overgewicht. 14% heeft een BMI van 25 of lager, dat houdt in dat zij volgens de BMI-index een gezond gewicht hebben. 24% gaf aan niet te weten wat haar BMI is en/of wilde dit niet delen. Ga naar voedingscentrum.nl/bmi-meter om uw BMI te berekenen.

null Beeld

66% heeft in haar leven veel verschillende diëten geprobeerd

82% heeft sinds corona vaker last van fatshaming

34% voelt zich niet zelfverzekerd in zomerse kleding. 20% voelt zich niet goed in badkleding

71% is tevreden over haar gewicht en figuur, 29% is ontevreden

59% wordt soms onzeker over haar gewicht door opmerkingen van anderen

88% denkt dat vrouwen vaker bekritiseerd worden over hun lichaam dan mannen

80% vindt dat dikke mensen in de media vaak belachelijk worden gemaakt

91% denkt dat er veel vooroordelen bestaan over dikke mensen, bijvoorbeeld dat ze lui of dom zijn of geen wilskracht hebben

56% heeft het gevoel dat anderen op haar neerkijken vanwege haar postuur

null Beeld
  • Productie: Marije Ribbers. Styling: Gwendolyn Nicole. Haar en make-up: Astrid Timmer. M.m.v. H&M (top, blazer, broek), Phase Eight (Jumpsuit), Van Haren (sandalen)
Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden