PREMIUMJournalist Jan Heemskerk wil een betere man worden

Jan Heemskerk wil een betere man worden: “Bijna alle vrouwen voelen zich onveilig. En dat komt door ‘ons’”

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

Journalist Jan Heemskerk (59) vindt zichzelf behoorlijk geëmancipeerd. Maar klopt dat ook, of heeft hij een te positief zelfbeeld?

Jan HeemskerkFrank Ruiter

Ik knijp niet ongevraagd in billen. Hoef geen seks als de ander dat niet wil. Ben vierkant vóór gelijke kansen en beloning op de arbeidsmarkt. Vind dat vrouwen veilig over straat moeten kunnen, zich moeten kunnen kleden en gedragen zoals ze willen, zonder bang te zijn voor welke vorm van geweld dan ook, van sissende mannen op straat tot verkrachting. Ik vind ook dat ik als man net zo veel in het huishouden moet doen als mijn partner, en de zorg voor de kinderen eerlijk met haar moet delen. En dat laatste lukt soms al heel aardig, al zeg ik het zelf. Ik vind mezelf, kortom, eigenlijk best een aardige man. Maar is dat wel genoeg? Of moet ik toch nog beter? Want tja, de situatie. Er is de laatste paar jaar – zeg maar tussen #Metoo en de kaars van Johan Derksen – heel wat te doen geweest over het gedrag van mannen. BN’ers worden ontmaskerd als seksuele roofdieren. Veel meer vrouwen dan gedacht werden en worden nog steeds slachtoffer van seksueel geweld door mannen. Nog altijd krijgen veel vrouwen zélf de schuld van wat hen is overkomen. Aangiftes blijven liggen of worden niet serieus behandeld. Vrouwen voelen zich bijna allemaal onveilig. En het komt allemaal door ‘ons’.

null Beeld

Schandpaal

En nu zijn de vrouwen het zat en spijkeren ze – terecht natuurlijk – foute mannen aan de schandpaal. Dat valt weer volkomen verkeerd bij een grote groep ‘onschuldige’ mannen die het oneerlijk vindt dat ze op één hoop worden geveegd met een clubje viezeriken die hun macht misbruiken. En die menen dat je als man ook niks meer mag zeggen, laat staan een klein grapje kunt maken, zonder dat iedereen over je heen valt. Neem bijvoorbeeld mijn buurman Jeroen: de liefste man op aarde, maar wel juichend op de banken toen Vandaag Inside triomfantelijk terugkwam op tv. Met Johan Derksen.
Je hebt ook vróuwen die van mening zijn dat ‘de feministen’ niet zo moeten overdrijven, dat ‘een afwijkend geluid toch moet kunnen’. Maar de meeste vrouwen begrijpen toch niet waarom veel mannen het gedrag van hun seksistische collega-mannen massaal blijven verdedigen en bagatelliseren, in plaats van pal achter (hun) vrouwen te gaan staan en seksueel geweld categorisch af te wijzen. En eerlijk gezegd snap ik dat ook niet zo goed.

Tip

van Corinne van Duin, echtgenote van Jan

Denk eens méé
Lieve Jan, ooit van de ‘mental load’ gehoord? Het is de mentale last van het huishouden, het ‘onzichtbare werk’ van veel vrouwen die een gezin runnen. Het regel-, planning- en onthoudwerk dat achter jouw boodschappenbriefje schuilt. Niet het rijden naar ‘de voetbal’ op zaterdag, maar het klaarzetten van de tas met schone spullen, de voetbalschoenen in de juiste maat en de handdoek voor na het douchen. Want dat heeft moeder al gedaan. Het zou zo fijn zijn als je eens uit jezelf dit soort dingen zou zien (en doen), want ik loop op m’n werk al alles te managen. En ik heb een beetje het gevoel dat ik thuis ook in de traditionele genderrol van manager van het huishouden ben gerold. Ik ben er trouwens goed in, dat wel.

Watje

Ik leg het maar eens voor aan Jens van Tricht (52). Van Tricht studeerde Vrouwenstudies, is oprichter van Emancipator, een organisatie die mannenemancipatie bevordert, en schrijver van het boek Waarom feminisme goed is voor mannen. Hij weet wel waarom mannen niet zo snel buiten de mannen-onder-elkaar-pot zullen piesen: pure stoerdoenerij. Van Tricht: “Vanaf hun vroegste jeugd wordt jongens geleerd dat ze vrouwelijke eigenschappen als man maar beter kunnen negeren, ontkennen en onderdrukken. Want je mag als man niet meisjesachtig, te vrouwelijk zijn. Want anders ben je een ‘mietje’ en dat is zo ongeveer het ergste wat je als man kan overkomen...”
Geen wonder dat veel mannen zich niet kwetsbaar durven op te stellen. Terwijl we er juist zo van zouden opknappen.
Jens: “Je kunt als man zo méér mens worden, jezelf persoonlijk ontwikkelen, leren je emoties te tonen. Om óók onzeker, luisterend, passief te durven zijn, als je dat zo voelt.” Waardoor wij mannen dus tegelijkertijd ons steentje kunnen bijdragen aan de emancipatie van vrouwen!
Maar hoe leer ik mezelf dan ‘kwetsbaar’ opstellen? Van Tricht adviseert me om dit niet alleen te doen. Ik moet hulp zoeken, gaan lezen, me verdiepen in de materie en het bespreken met mijn vrienden of vriendinnen. Vaak weten vrouwen beter dan mannen zélf wat er eigenlijk bij hen speelt, en durven mannen zich gemakkelijker open te stellen voor vrouwen dan voor elkaar. Jens denkt dat veel mannen ook baat hebben bij een vorm van therapie. Coaching, counseling, maar ook yoga of tai-chi: dingen op het gebied van persoonlijke groei en spiritualiteit. Jens: “Daar vind je vaak weinig mannen. Mannen zijn ook vaak zorgmijders. De zorg komt pas in beeld als problemen geëscaleerd zijn. Als er sprake is van geweld of verslaving, als er zelfmoord wordt gepleegd. We realiseren het ons vaak niet, maar mannen betalen soms een hoge prijs voor hun ‘mannelijkheid’.”

null Beeld

Seksistische grappen

Concreet is er voor ons mannen ook nog volop te doen en te leren, ook als je de afwas al doet en af en toe het eten kookt, aldus Jens van Tricht. Hij geeft een alledaags voorbeeld. “Je kunt bijvoorbeeld beginnen zelf geen seksistische grappen meer te maken”. Ai. Ik moet toegeven dat ik in het stadion inderdaad weleens onschuldige PSV-supporters voor homo heb uitgemaakt door mee te zingen met de klassieker ‘alle boeren zijn homo!’. “Dat kun je als geëmancipeerde man echt niet meer maken”, zeg Jens. Ook niet als grap of plaagstootje. Dus: als er seksistische grappen in je omgeving worden gemaakt, maak het dan bespreekbaar. En als je dat niet durft, lach er dan in elk geval niet om. Je kunt ook nog na afloop tegen je beste maatje in de groep zeggen: ‘ik vond het eigenlijk niet zo leuk’, en ‘wat kunnen we daar samen volgende keer aan doen’? Of samen buiten de groep degene aanspreken die het ‘grapje’ maakte.”

null Beeld

Tip

van Saskia Noort, boezemvriendin van Jan

Knip je teennagels!
Lieve Jan, een ernstig onderschat feit over de liefde van vrouwen voor de man: deze is mede gestoeld op uiterlijk. Leuk, een fijne binnenkant, maar een man met gore voeten, een slecht getrimd baardje, neusharen, vieze tanden en een adem die riekt naar verwaarlozing, evenmin als een visceraalvette buik, is gedoemd gedumpt te worden. Mijn filosofie: een persoon met een fijne binnenkant zorgt goed voor een verzorgde, welriekende buitenkant. Nee, dat hoeft niet met een halve liter Axe. Investeer in een goede geur, ga naar de pedicure, en lach!!!

Vrouwenfluisteraar

Ook in de relatie met vrouwen gedragen mannen zich niet altijd hoe het hoort, bewust of onbewust. Veel mannen, zegt Jens, zouden eens kunnen beginnen vrouwen als volwaardig medemens te behandelen, en niet alleen als ondergeschikte of lustobject. “Mannen bekijken de wereld veel te veel vanuit het dominante, vanzelfsprekende mannenperspectief. Ze zouden ook weleens de moeite kunnen nemen om het perspectief van anderen, in dit geval vrouwen, net zo serieus te nemen”.
Tip van Jens: begin eens een niet-seksuele vriendschap met een vrouw. Een tip die ik alleen maar kan herhalen, en ik kan het weten, want ik heb zo veel platonische vriendinnen dat mijn echtgenote me vroeger de ‘vrouwenfluisteraar’ noemde. Maar dat zou nu patriarchaal en seksistisch zijn. Hoe dan ook: een seksloze vriendschap met een vrouw kán niet alleen, in tegenstelling tot wat veel mannen denken, maar is ook veel verrassender en leerzamer dan een vriendschap met een man. Want laten we wel wezen: mannen zijn toch allemaal een beetje hetzelfde.
En nu we het toch over seks hebben: in bed kunnen veel mannen hun behoeftes nog wel wat beter afstemmen op de verlangens van de ander. Daar zou hun seksleven ook nog weleens flink van kunnen opknappen, vindt Jens, en ik ben het met hem eens. Zeker als mannen hun ‘vrouwelijke’ eigenschappen ook gaan inzetten voor goede seks. Aan de schaduwkant is er ook nog een aandachtspuntje van Jens: “Je wil geen seks met iemand die dat niet écht met jou wil. En dan moet je dus ook niet gaan zeuren of drammen als je partner ‘nee’ zegt. Niet-consensuele seks wordt nog altijd door veel mannen – en vrouwen – normaal gevonden. Daar is nog een enorme slag te maken.” En dat is nodig ook, want we leven in een maatschappij waarin op dagelijkse basis genderongelijkheid, seksisme en geweld worden gebagatelliseerd, verzwegen of goedgekeurd. En waar dus een klimaat heerst waar geweld tegen vrouwen kan gedijen. Zegt Jens.

null Beeld

Verbeterpunten

Wie ook wel een mening heeft over de geëmancipeerde man, is mijn oudste zoon Jan (31). Een zelfverklaarde feminist die mij regelmatig op de vingers heeft getikt. Vandaar dat ik hem ook vraag wat verbeterpunten voor moderne mannen voor me op te hoesten. En hoewel hij het wel vreemd vindt dat wij als twee mannen het feminisme gaan zitten bespreken, wil hij me dat plezier toch wel doen.
Om te beginnen komt Jan voor de dag met een slechte eigenschap die wij volgens hem allebei hebben: we horen onszelf graag praten. En dat is niet zo handig als je juist moet leren luisteren. Want dan kun je nog eens wat opsteken van de vrouwen om je heen. Ook fout, volgens Jan: in het defensief gaan en altijd de centrale rol claimen in het gesprek, zeker als vrouwen een emotionele ervaring met je delen. “Het gáát niet altijd over ons mannen. Luister eens naar iemand anders!”
Net als Jens vindt ook Jan dat mannen hun mede-mannen moeten helpen wijzer te worden. Hij gaf bijvoorbeeld een boek, Feminism interrupted van Lola Olufemi, aan zijn kleine broertje Willem, toen deze zeventien werd. Zoon Jan: “Toen ik die leeftijd had, was ik omringd door vriendjes die het leuk vonden om grapjes te maken over onderwerpen als verkrachting, hun klasgenootjes te seksualiseren, en ongewenst aan elkaar te zitten. Ik denk dat ik het fijn en nuttig had gevonden als ik op mijn achttiende dit soort literatuur in mijn handen gedrukt had gekregen. Te weten dat het ook anders kan, tussen man en vrouw. Ik ben trouwens benieuwd of hij het heeft gelezen, of hij het saai vond of er iets van heeft opgestoken. Ik bedoel: hij heeft ook een vriendinnetje, gaat hij daar op dezelfde manier mee om als ik toen ik achttien was? Dat hoop ik dan toch niet.”

Samenvattend vindt Jan dat een beetje man best tien procent van zijn loon mag inleveren als daardoor een vrouwelijke collega evenveel verdient. Mag hij best een vervelend kroegvriendje in een taxi stoppen als hij vrouwen lastigvalt. Of datzelfde vriendje aanspreken op zijn gedrag. In het algemeen moeten mannen volgens hem proberen hun invloed als man te gebruiken om vrouwen meer de ruimte te geven. Er is zelfs een complimentje voor papa want zoonlief heeft mij zien veranderen van een niet zo genuanceerde denker in iemand die openstaat voor andermans mening of perspectief. Toe maar! “En dat op jouw leeftijd”, voegt hij eraan toe. Vooruit dan maar.

null Beeld

Andere benadering

Met rode konen van trots wend ik mij ook nog tot Ivonne Schouten-Hoek. Relatie-inspirator en consultant die meer relaties heeft gered dan ze zich kan heugen. Ivonne vindt het in tegenstelling tot de twee mannen hierboven helemaal niet erg dat man en vrouw verschillend zijn. En vindt ook helemaal niet dat gelijkheid het streven moet zijn. Wat wel handig zou zijn: als mannen en vrouwen beter zouden weten waarin ze zo verschillend zijn.
Zodat je beter rekening kunt houden met de gevoeligheden van de ander en die niet afdoet als onzin.
Mannen denken en handelen vanuit onderlinge hiërarchie, een machtsverhouding. Vrouwen zoeken het liefste naar overeenkomsten, naar gelijkgestemden. Ik moet me dus als man realiseren dat ik een vrouw anders moet benaderen dan een man. Dat de gebruikelijke mannelijke doortastendheid niet van toepassing is bij contact met het andere geslacht. Je moet dus als man niet direct aankomen met een oplossing als je vrouw een probleem heeft. Ivonne: “Zij zoekt geen oplossing. Ze zoekt contact.”
Werk in de relatie als een team, zegt Ivonne. Kies ervoor afhankelijk van elkaar te zijn en geef elkaar altijd rugdekking - dat is niet onderhandelbaar. Neem van tijd tot tijd de verantwoordelijkheden weer eens onder de loep en verdeel de taken eerlijk, waarbij je ook gebruikmaakt van ieders specifieke kwaliteiten. Dan komt de rest vanzelf.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden